ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΚΩΣΤΑΣ
ΟΙ ΨΥΧΕΣ ΤΩΝ ΚΑΪΚΙΩΝ
ΦΑΣΜΑ
Στις «Ψυχές των καϊκιών» περιλαμβάνεται το σύνολο των πρωτότυπων μουσικών θεμάτων και παραδοσιακών τραγουδιών που ακούγονται στο ομώνυμο ντοκιμαντέρ, το οποίο παρουσιάστηκε το 2001 στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και δέχτηκε καλές κριτικές. Συνθέτης του δίσκου και σκηνοθέτης της ταινίας είναι ο Νίκος Καρακώστας. Στη δισκογραφία, ο Καρακώστας εμφανίστηκε το 2003 με τα «Τραγούδια που αρμενίζουν», σε ενορχήστρωση Γιάννη Ιωάννου, ο οποίος αναλαμβάνει και εδώ την ενορχήστρωση στα ορχηστρικά.
Γεγονός είναι ότι ο δίσκος χαρακτηρίζεται από ανομοιογένεια. Εκτός από το κλασικής υφής κύριο ορχηστρικό και τις παραλλαγές του, συναντάμε παραδοσιακά τραγούδια («Δώδεκα χρόνους», «Ανάμεσα Νισύρου», «Μικρό μου Καστελλόριζο», «Καράβι, καραβάκι»), έναν πανέμορφο καρσιλαμά («Τάμα στον Πανορμίτη») με μνήμες Χειμερινών Κολυμβητών, σόλο μπουζούκι, καθώς και το χασάπικο «Η τρελή ακρογιαλιά», γνωστό και ως «Πάμε απόψε με βαρκούλα» που τραγούδησε και η μεγάλη Ιωάννα Γεωργακοπούλου. Δεν ευτύχησα να δω την ταινία, γι’ αυτό και το έργο δεν μπορεί να κριθεί ως soundtrack αλλά ως αυτόνομο μουσικό έργο. Και είναι εμφανές ότι ο δίσκος στέκεται θαυμάσια και πέρα από την ταινία, με στιγμές μοναδικής ευαισθησίας και λυρισμού. Είναι επίσης εμφανές ότι αυτό το μουσικό σύμπαν των αντιθέσεων εκφράζει δίπολα που ενυπάρχουν στο ίδιο το ντοκιμαντέρ. Στεριά-θάλασσα, αστικός πολιτισμός - ναυτοσύνη, ίσως; Ή και ζωή-θάνατος, αρχή-τέλος, μιας και αναφερόμαστε στις «ψυχές» των καϊκιών;
Ένα ενοποιητικό στοιχείο στο δίσκο είναι η ευφάνταστη ενορχήστρωση του Ιωάννου στα προσβάσιμα μεν, διόλου εύπεπτα δε, ορχηστρικά θέματα, η οποία αποπνέει με κλασικά μέσα ένα θαλασσινό, μελαγχολικό άρωμα. Στην ορχήστρα συναντάμε τον κορυφαίο βιολιστή Κυριάκο Γκουβέντα, μαζί με τον Βαγγέλη Ζωγράφο στο κοντραμπάσο, την Βιργινία Κάγκου στην ερμηνεία, την Όλγα Μαλανδράκη στο σαντούρι και την ερμηνεία, τον Κώστα Νικολόπουλο στην κιθάρα, τον Πέτρο Φροντίστα στο μπουζούκι και την ερμηνεία, και τον συνθέτη στην κιθάρα και στο μπουζούκι. Στο «Μικρό μου Καστελλόριζο», τέλος, τραγουδά η Νικολέτα Ροδίτη, συνοδεία νεανικής χορωδίας του νησιού. Συνολικά, ένας σημαντικός δίσκος, μια μελωδική παρακίνηση προς το ταξίδι και το πάθος των αναχωρήσεων.
ηρ.οικ.
Εφημερίδα Η ΕΠΟΧΗ - "Οι ακροάσεις της Εποχής"
ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΜΠΟΥΝΤΟΥΝΗΣ - ΜΑΡΩ ΡΑΖΗ
LET IT BEATLES
LYRA
Στον Βαγγέλη Μπουντούνη, τον γνωστό Έλληνα κιθαριστή και συνθέτη, η στήλη έχει αναφερθεί εκτεταμένα στο παρελθόν. Ο ίδιος τοποθετεί ως εξής τις απαρχές αυτού του δίσκου: «Μια φορά κι έναν καιρό, το 1966, συμμετείχα κι εγώ σ' ένα από τα αναρίθμητα συγκροτήματα εκείνης της συναρπαστικής εποχής, που προσπαθούσε κι αυτό - όπως κι όλα τα υπόλοιπα - να παίξει "με το αυτί" τα τραγούδια των Beatles, σημαίες τότε μιας αληθινής μουσικής επανάστασης. Δεν καταφέραμε ποτέ να ολοκληρώσουμε με αξιοπρέπεια αυτό το "εγχείρημα" και λίγο αργότερα ακολουθήσαμε κι εμείς την αναπόφευκτη μοίρα των εφηβικών μουσικών ομάδων: Διαλυθήκαμε και καθώς ήμασταν τέσσερις, σκορπίσαμε στους τέσσερις ανέμους».
Ο δίσκος του ντουέτου Μπουντούνη - Μάρως Ραζή ηχογραφήθηκε το 1994, πρωτοκυκλοφόρησε το 1995, και επανεκδόθηκε φέτος. Περιέχει 14 γνωστά τραγούδια των Beatles - του συγκροτήματος που άλλαξε για πάντα το παγκόσμιο μουσικό στερέωμα - μεταγραμμένα για δύο κιθάρες. Εκτός από ένα εξαιρετικά ευχάριστο ακρόαμα, το έργο είναι χρησιμότατο και ως δείγμα μιας υπέρβασης της διάκρισης «σοβαρής» - «ελαφράς» μουσικής, με την οποία δυσκολοχώνευτοι δάσκαλοι μεγαλώνουν γερά παιδιά σε σχολεία, ωδεία και προγυμναστήρια. Η μουσική είναι ενιαία, διαφέρει φυσικά ως προς τα χαρακτηριστικά της, αλλά τίποτα δεν μας απαγορεύει, όπως αναφέρει κι ο Μπουντούνης, «να ακούω τη μουσική του Χατζιδάκι και των Beatles με την ίδια αγάπη που πλησίαζα τα έργα του Vivaldi και του Bach». Ο δίσκος είναι πρωτότυπος, με έναν ήχο που αποπνέει φρεσκάδα, όντας ταυτόχρονα και διαχρονικός. Εξάλλου, τo εγχείρημα της μεταγραφής τραγουδιών του John Lennon και Paul McCartney για κλασική κιθάρα/ες είναι απόλυτα νόμιμο και το ξανασυναντάμε και αλλού, π.χ. στο δίσκο “Here, There and Everywhere” του διάσημου Σουηδού κιθαριστή Göran Söllscher που εκδόθηκε την ίδια χρονιά με το Let it Beatles.
Μόνη ένσταση, η τσουχτερή τιμή της επανέκδοσης (18 Ευρώ). Είναι απαράδεκτη μια τιμολογιακή πολιτική που δεν λογαριάζει ούτε οικονομική κρίση, ούτε το γεγονός ότι μια επανέκδοση έχει ελάχιστο κόστος για την εταιρεία. Τέλος, ο δίσκος κυκλοφορεί με νέο εξώφυλλο, για το οποίο ελπίζω να έδωσαν τη συγκατάθεσή τους οι ίδιοι οι καλλιτέχνες. Υπάρχουν, βλέπετε, περιπτώσεις δημιουργών που ούτε καν τους πήραν ένα τηλέφωνο για να τους πουν ότι εκδόθηκε ξανά το έργο τους, αλλαγμένο.
ηρ.οικ.
Εφημερίδα Η ΕΠΟΧΗ - "Οι ακροάσεις της Εποχής"
Αυτούς δεν τους έχω βαρεθεί...!
Η συναυλία του Θάνου Μικρούτσικου με τα Υπόγεια Ρεύματα στο Θέατρο Βράχων την 1η Σεπτεμβρίου 2009 ήταν ένα επεισόδιο της καλοκαιρινής περιοδείας τους με τίτλο «Τους έχω βαρεθεί…!». Μαζί τους, ειδικά γι’ αυτή τη βραδιά, εμφανίστηκαν και η Ρίτα Αντωνοπούλου με τον Μιλτιάδη Πασχαλίδη. Όσοι παραβρέθηκαν στη συναυλία – το θέατρο δεν ήταν ακριβώς γεμάτο – απόλαυσαν ένα χορταστικό πρόγραμμα. Το πρώτο μέρος ήταν μια επιλογή από τα καλύτερα «πολιτικά» τραγούδια του Μικρούτσικου από την περίοδο ως τον «Σταυρό του Νότου», διασκευασμένα και δοσμένα έξοχα από τα Υπόγεια Ρεύματα. Το συγκρότημα, με τον συνθέτη στο πιάνο, πειραματίστηκε σε διαδρομές σκληρού ροκ, μπαλάντας αλλά και ατονάλ, σε τραγούδια από δίσκους που σημάδεψαν μιαν εποχή: Πολιτικά Τραγούδια, Τροπάρια για Φονιάδες, Τραγούδια της Λευτεριάς, Εμπάργκο… Ευφυέστατη ιδέα ήταν η προβολή των βίντεο που επιμελήθηκε ο Άρης Σπυράτος, όπου παρέλασαν φορτισμένες στιγμές από τον Ισπανικό Εμφύλιο και τη σφαγή της Χιλής το ’73 μέχρι τον αγώνα των Ζαπατίστας σήμερα∙ πραγματικό σεμινάριο πολιτικού ριζοσπαστισμού! Στο δεύτερο μέρος ακούστηκαν νεότερες επιτυχίες του Μικρούτσικου, ερμηνευμένες με πάθος από την Αντωνοπούλου και λιτότητα από τον Πασχαλίδη, ο οποίος τραγούδησε και δικά του κομμάτια. Αξιοσημείωτη η εμφάνιση της Αντωνοπούλου: αισθησιακή, εκφραστική, ωριμότερη παρά ποτέ. Κάποια προβλήματα στον ήχο ελάχιστα σκίασαν τις κορυφώσεις του τέλους, με όλη την ομάδα επί σκηνής. Οριακή η εκδοχή του «Μ’ αρέσει να μη λέω πολλά» με δύο ντράμερς μαζί. Ας ελπίσουμε ότι σύντομα η συνεργασία του Μικρούτσικου με τα Υπόγεια Ρεύματα θα αποτυπωθεί και δισκογραφικά.
ηρ.οικ.
(Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό "Δίφωνο", Σεπτέμβριος 2009).
Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στο περιοδικό "ΟΑΣΙΣ" (www.oasis-magazine.gr), Δεκέμβριος 2008.
Συνέντευξη στους Δημήτρη Κατσιάνο και Ηρακλή Οικονόμου
Φωτογραφίες: Δημήτρης Ράμος
Στον νέο τραγουδιστή, μουσικοσυνθέτη και στιχουργό Βασίλη Δήμα πήγαμε με έντονη περιέργεια, για να γνωρίσουμε τον 25χρονο το όνομα του οποίου έγινε γνωστό όταν ο Νότης Σφακιανάκης ερμήνευσε καταγγελτικά τραγούδια του που εναντιώνονται στο «σύστημα». Εκτός από έναν ταλαντούχο δημιουργό, συναντήσαμε και έναν καταρτισμένο νέο άνθρωπο με μεταπτυχιακές σπουδές στα θεωρητικά μαθηματικά, χάρις στον οποίον αιχμηρά μηνύματα βρέθηκαν απρόσμενα στις μεγάλες πίστες.
Βασίλη, πώς βρέθηκες στη δισκογραφία σε τόσο νέα ηλικία;
Μόλις τέλειωσα το Λύκειο έγραψα σ’ ένα κασετοφωνάκι με μια κιθάρα κάποια τραγούδια μου και τα πήγα στη Universal. Όλοι μου μιλούσαν για κυκλώματα, αλλά εγώ δεν μεμψιμοιρούσα, θεωρώντας ότι θα υπήρχε κάποια ανταπόκριση. Πράγματι, μετά από έξι μήνες, χτύπησε το τηλέφωνο και ήταν ο πρόεδρος της Universal. Μου είπε ότι ο Στέλιος Ρόκκος είχε ακούσει ένα τραγούδι μου, το ζεϊμπέκικο με τίτλο «Πέρνα», και ήθελε να το βάλει στον δίσκο του. Έτσι πήγα στην εταιρεία σε ηλικία 19 ετών και υπέγραψα το πρώτο μου αποκλειστικό συμβόλαιο. Στη συνέχεια συνεργάστηκα δισκογραφικά με πολλούς καλλιτέχνες, όπως: Νότης Σφακιανάκης, Σταμάτης Γονίδης, Νίκος Μακρόπουλος, Διονύσης Σχοινάς, Καίτη Γαρμπή, Γιώργος Αλκαίος, Λίτσα Γιαγκούση, Χρήστος Μενιδιάτης, Ανέστης Μάντας, Νίκος Κουρκούλης, Πέγκυ Ζήνα, Νατάσα Θεοδωρίδου, Χρύσπα και άλλους.
Πώς ήρθε η συνάντηση με τον Σφακιανάκη;
Και ποια ήταν η υποδοχή;
Αυτό ήρθε αυτόματα;
Πόσο εύκολη είναι, μέσα σε συνθήκες κυριαρχίας του χρήματος, η διατήρηση της λαϊκής ψυχής ενός καλλιτέχνη;
Το να αλλάζεις είναι στοιχειώδες συστατικό του χαρακτήρα κάθε ανθρώπου. Αν όμως γίνεις αλαζόνας ή επιρρεπής στην εποχή, ο κόσμος που σ’ έμαθε θα σ’ αφήσει. Δυο στοιχεία που δεν υπάρχουν πια είναι η σεμνότητα και η ταπεινοφροσύνη. Αυτές οι δυο λέξεις όμως συνιστούν το εφαλτήριο για να γίνεις σπουδαίος καλλιτέχνης. Εγώ όσους μεγάλους καλλιτέχνες έχω γνωρίσει είναι σεμνοί και ταπεινοί. Αντιτίθεται στον χαρακτήρα μου να επαίρομαι. Εξάλλου ό,τι λιγότερο από το καλύτερο ποτέ δεν είναι αρκετό.
Έχω τελειώσει το Αττικό Ωδείο, σχολή εγχόρδων οργάνων. Το 2000 μπήκα στο Τμήμα Μαθηματικών του Πανεπιστημίου Αθηνών και αποφοίτησα το 2004. Στη συνέχεια, γράφτηκα στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών στα Θεωρητικά Μαθηματικά και δίδαξα στη μέση εκπαίδευση.
Σε βοήθησαν οι μαθηματικές σπουδές στη μουσική;
Προφανώς, η θεωρία της μουσικής έχει άμεση σχέση με τα Μαθηματικά αφού υπάρχουν κλάσματα, οι αξίες. Όλα μπορούν να μεταφραστούν μαθηματικά και μουσικά. Η μουσική και τα μαθηματικά είναι έννοιες αλληλένδετες και αποτελούν τις δυο μοναδικές διεθνείς γλώσσες. Τα μαθηματικά, επίσης, παίζουν ρόλο και στο στίχο· μου έμαθαν τη λέξη συμμετρία. Οι στίχοι πρέπει να έχουν συμμετρία και λογική, να βγάζουν νόημα και να μην είναι προβλέψιμοι. Όταν είσαι προβλέψιμος, δεν προκαλείς τίποτα στον ακροατή. Μπορείς να πεις το "σ’ αγαπώ" με το φιλί δύο καναρινιών…
Όταν είχε επανεκτελέσει ο Σφακιανάκης τη «Δημοσθένους Λέξις» με τις δεύτερες φωνές και τα συνθεσάιζερ, κάποιοι είχαν διαμαρτυρηθεί, ξεχνώντας ότι ο Νταλάρας είχε κάνει ακριβώς το ίδιο μερικά χρόνια πριν. Θεωρείς ότι κολλάμε σε ένα στερεότυπο περί έντεχνου τραγουδιού;
Οι μη γνωρίζοντες καλά την ελληνική γλώσσα έχουν ταυτίσει το «έντεχνος» με το «ποιοτικός». Λάθος. Έντεχνος είναι αυτός που ενυπάρχει στην τέχνη. Τα νησιώτικα του Πάριου είναι άτεχνα; Έντεχνο για μένα είναι αυτό που μιλάει στην ψυχή σου.
Πρόσφατα είχαμε και μια δημόσια συζήτηση ως προς το αν τραγουδάει η Πέγκυ Ζήνα σκυλάδικο τραγούδι…
Η Πέγκυ Ζήνα τραγουδάει τον μεγαλύτερο συνθέτη της γενιάς του, τον Γιώργο Μουκίδη, δηλαδή τραγούδι σοβαρό, καθολικό και διαχρονικό. Σε αυτούς που κάνουν δημόσιες συζητήσεις περί σκυλάδικου με περισπούδαστο ύφος να πείτε ότι μόνο τον εαυτό τους μπορούν να κρίνουν, προκειμένου να γίνουν καλύτεροι.
Τι κάνει ένα τραγούδι σκυλάδικο;
Δεν κατανοώ τον όρο «σκυλάδικο». Για μένα υπάρχει καλό και κακό τραγούδι.
Που τραγουδάς φέτος;
Εμφανίζομαι στο «Έναστρον» με τον Νότη Σφακιανάκη και την Καίτη Γαρμπή.
Σε εκφράζει καλλιτεχνικά ένας τέτοιος αχανής χώρος μαζικής διασκέδασης;
Η διασκέδαση δεν χαρακτηρίζεται από τα τετραγωνικά αλλά από το είδος των τραγουδιών με τα οποία ψυχαγωγείσαι.
Πρόσφατα έδωσες στον Σφακιανάκη ένα «αντι-συστημικό» τραγούδι. Δεν είναι παράδοξο ένας άνθρωπος που βγήκε μέσα από το σύστημα και κέρδισε απ’ αυτό, να καταφέρεται εναντίον του;
Είπες τη λέξη κλειδί: κέρδισε. Μόνος του κέρδισε.. Σε κάθε του δίσκο ο Νότης είχε ένα τραγούδι κοινωνικού περιεχομένου, π.χ. τα «Ναυάγια» από τον πρώτο του δίσκο. Είναι γνωστό ότι τον έχουν πολεμήσει τον Νότη. Δεν τον συμφέρει τον κύριο «Χ» να υπάρχει σήμερα Σφακιανάκης.
Γιατί;
Διότι δεν μπορεί να κάνει κουμάντο σε έναν άνθρωπο που έχει τόσο κόσμο πίσω του, τόση αποδοχή και τόση ιστορία. Ενώ, στον μικρό που θα βγει από ένα τηλεοπτικό παιχνίδι, μπορεί. Βασικά γεννιέσαι, δεν γίνεσαι καλλιτέχνης. Δεν μπορώ να σε μάθω να κλαις με την «Λίμνη των Κύκνων». Ή το ’χεις, ή δεν το ’χεις.
Τι σε ώθησε να γράψεις το «Σύστημα»;
Πολύ απλά: μία βόλτα στην Αθήνα πριν ξεκινήσουν τα μεγάλα σχήματα, βλέποντας τις αφίσες, και ένα πάτημα στο κουμπί της τηλεόρασης. Δεν κρίνω τους ανθρώπους, αλλά το σύστημα που τους κάνει μαριονέτες. Είχε γίνει τότε ένα θέμα με τη λέξη «κίναιδος». Θέλω να πω στους μη γνωρίζοντες την ελληνική γλώσσα ότι η λέξη κίναιδος δεν σημαίνει «ομοφυλόφιλος», αλλά αυτός που κινεί την αιδώ, ο ξεδιάντροπος, ο ξετσίπωτος. Και είναι πραγματικά ξεδιάντροπος όποιος δεν σέβεται τους παλαιότερους και χαμηλώνει τον πήχη που έχουν βάλει.
Στην Πειραιώς οι λιμουζίνες κάνουν ουρά έξω από τα μαγαζιά. Μπορεί να βγει αυθεντικά λαϊκό τραγούδι όταν ένα μεγάλο μέρος του κοινού ζει σε συνθήκες που δεν είναι λαϊκές;
Ο δημιουργός πρέπει να ζει σε συνθήκες λαϊκές. Ο ακροατής το μόνο που χρειάζεται είναι να έχει δύο αυτιά και μια ψυχή.
Είσαι τραγουδιστής αλλά έχεις διατελέσει και μέλος ορχήστρας. Πώς σου φαίνεται το τεράστιο χάσμα στις αμοιβές των δύο κατηγοριών;
Σαφώς υπάρχει μεγάλη οικονομική διαφορά. Είναι τυχαίο; Ο κόσμος πάει να δει τον τραγουδιστή, αυτός είναι που μαζεύει τον κόσμο και εκτίθεται σε αυτόν κατά κύριο λόγο. Όμως, και ο καλός μουσικός είναι καλλιτέχνης, σου δίνει μια ταυτότητα, έναν ήχο δικό του, και πρέπει να τον ανταμείψεις αναλόγως.
Ποια είναι τα δισκογραφικά σου σχέδια;
Η πρώτη μου δισκογραφική δουλειά ως ερμηνευτής θα είναι σε παραγωγή του Ηλία Μπενέτου, από το καινούργιο label “7”. Ο δίσκος θα έχει σίγουρα τραγούδια δικά μου, ένα εκ των οποίων τραγουδώ και στο Έναστρον με τίτλο «Το κέντρο του σύμπαντος». Επίσης με χαρά δέχτηκα τραγούδια από τους Γιώργο Μουκίδη, Σταμάτη Γονίδη, Τάκη Μπουγά, Βίκυ Γεροθόδωρου και άλλους. Στον δίσκο θα υπάρχει και ένα ντουέτο έκπληξη.
Σε ευχαριστούμε, και καλή συνέχεια.
Ευχαριστώ πολύ.
Η κουβέντα που ξεκίνησε από το δημοτικό και το Σμυρνέικο τραγούδι, έφτασε και στον Τσιτσάνη. Είναι αναμφίβολα συγκινητικό να βλέπεις τη φιγούρα του στον προτζέκτορα ενός ολλανδικού πανεπιστημίου, και ακόμα συγκινητικότερο να ακούς τη φωνή του από το στερεοφωνικό, ανάμεσα σε ανθρώπους που έρχονται από άλλες, μακρινές πολιτείες. Η μουσική, όμως, ενώνει με τρόπους ωραίους και απρόσμενους.
Η διάλεξη κάλυψε και πτυχές των νεότερων εκδοχών του ελληνικού τραγουδιού, αρχίζοντας από το λαϊκό τραγούδι. Αναγνωρίζετε τον μυστακοφόρο κύριο στη μέση της κομπανίας; Ναι, είναι ο Μανώλης Πάππος, τον οποίον ο Κόπερντραατ έχει γνωρίσει και θαυμάζει ιδιαίτερα.
Και βέβαια, θέλοντας να τόνίσει τη συνέχεια του ελληνικού τραγουδιού, ο Κόπερντραατ μίλησε εν συντομία και για το έντεχνο-λαϊκό τραγούδι του Θεοδωράκη, του Χατζιδάκι και των συνεχιστών τους, με άξονα τη χρήση του μπουζουκιού. Και ποιος βέβαια χαρακτηριστικότερος εκπρόσωπος του από το σολίστα του μπουζουκιού Λάκη Καρνέζη; Ο Μιχίλ πήρε το μπουζούκι του και σόλαρε πάνω στους "Χαρταετούς", εξηγώντας τα μυστικά του παιξίματος του Καρνέζη.
Κάπου εκεί ολοκληρώθηκε μια αξέχαστη βραδιά μουσικής και γνώσης. Εάν όμως θέλετε και μια εκτενέστερη αναφορά στο βίο και την πολιτεία της ελληνικής μουσικής στην Ολλανδία, ρίξτε μια ματιά στο "Δίφωνο" που κυκλοφορεί, όπου φιλοξενείται συνέντευξη του Μιχίλ Κόπερντραατ και του Τιμ Μέους (www.timmeeuws.nl)- πρώην μέλους των ΑΝΩ ΚΑΤΩ που ακολουθεί σόλο καριέρα ερμηνεύοντας ελληνικά τραγούδια με ολλανδικούς στίχους! - των δύο πιο γνωστών εκπροσώπων της ολλανδο-ελληνικής μουσικής σκηνής. Συναντώντας τους πριν από μερικούς μήνες στην Ουτρέχτη για τις ανάγκες της συνέντευξης, κατάλαβα κάτι σημαντικό: Αν αγαπάς κάτι, αν κάτι σε αγγίζει βαθιά, τίποτα δεν μπορεί να σταθεί εμπόδιο στη συναντησή σου μαζί του, ούτε η γλώσσα, ούτε η ιστορία, ούτε η γεωγραφία, ούτε τίποτα. Κατάλαβα επίσης ότι όταν όλα και όλοι στην Ελλάδα θα έχουν χρεoκοπήσει και ξεπουληθεί, η μουσική της θα είναι εκεί να μας θυμίζει τις μέρες τις παλιές.
Τα άλογα του ιπποδρόμου
Διαβάζοντας τη συνέντευξη του Διονύση Σαββόπουλου στην Ελευθεροτυπία (15-11-09) στάθηκα στη διαπίστωσή του ότι υπάρχει «μια βουβαμάρα των νέων». Δεν έχει και εντελώς άδικο αλλά ως προς τα καλλιτεχνικά νομίζω ότι πλανάται. Διευκρινίζει βέβαια ότι τον ενδιαφέρουν πολύ περισσότερο οι «άφωνοι» νέοι παρά αυτοί που με κάποιο τρόπο εκφράζονται, των οποίων όμως την ύπαρξη και την έκφραση σε κάθε περίπτωση αγνοεί. Αν περιοριστούμε στα του ελληνικού τραγουδιού θ’ακούσουμε πολλούς να συντάσσονται με την ίδια άποψη μιλώντας για το «φτωχό» σύγχρονο ελληνικό τραγούδι και για το πόσο λίγοι είναι οι νέοι καλλιτέχνες που έχουν κάτι να μας πουν, οι «επίγονοι» κατά μια έννοια του Σαββόπουλου.
Συμπτωματικά την ίδια μέρα δημοσιεύθηκε μια άλλη συνέντευξη του Μανώλη Φάμελου στην Καθημερινή όπου μιλά για την «κοινωνική επιταγή που θέλει άλογα πίστας». Το σχόλιο νομίζω ότι είναι εξαιρετικά εύστοχο. Και όχι μόνο επειδή όντως η περιρρέουσα ατμόσφαιρα -και- στο χώρο του τραγουδιού προωθεί «το πολύ», την ποσότητα, τις επιδόσεις και την αποτελεσματικότητα σε βάρος πάντα της όποιας ποιότητας έχει ο καθένας. Ας μην προσπεράσουμε το γεγονός ότι μιλά για την κοινωνία (και όχι για κάποιο αόρατο σύστημα) που βρίσκεται πίσω από αυτή τη λογική. Δηλαδή όλοι εμείς. Εμείς που ακούμε μουσική. Εμείς που σχολιάζουμε τα της μουσικής. Όλους εμάς μας έχει μολύνει, αν δεν μας έχει διαβρώσει, η λογική του πληθωρισμού. Να υπάρχουν πολλοί τραγουδιστές, πληθώρα τραγουδιών, συνεχής παραγωγή, να ξεφυτρώνουν νέα ταλέντα σχεδόν σε ρυθμούς κιρκαδιανούς.
Ποιος το έχει πραγματικά ανάγκη αυτό; Πέρα από όσους κερδίζουν από τη μουσική βιομηχανία –και είναι όντως βιομηχανία- όλοι οι υπόλοιποι όχι μόνο δεν έχουμε να κερδίσουμε αλλά μάλλον χάνουμε από αυτό.
Με ένα εντελώς εγωιστικό (το ομολογώ) αίσθημα «αυτοδικαίωσης» διάβασα στην ίδια συνέντευξη τον Φάμελο να μιλά για «στασιμοπληθωρισμό». Αναφέρεται βέβαια στο πληθωριστικό αναμάσημα των έργων των «ιερών τεράτων» της μουσικής μας που δεν αφήνει ζωτικό χώρο σε νέες δημιουργίες. Πόσο δίκιο έχει…
Με τόσο Νταλάρα, με τόσο Καζαντζίδη ακόμα και με τόσο Λοΐζο ή Σαββόπουλο πώς να ακούσει κανείς τους «ομιλούντες» νέους; Πού χώρος για να ακουστεί αυτό το τόσο ανομοιογενές και γι’αυτό τόσο ενδιαφέρον κράμα νέων τραγουδοποιών και τραγουδιστών όπως η Νατάσσα Μποφίλιου (με τους συνεργάτες της Καραμουρατίδη και Ευαγγελάτο να την εφοδιάζουν με υπέροχες συνθέσεις), ο Αλέξανδρος Εμμανουηλίδης, ο Νίκος Ζουρνής, η Δανάη Παναγιωτοπούλου και τόσοι άλλοι.
Και τελικά γιατί να υπάρχουν πολλοί περισσότεροι από αυτούς; Μήπως προλαβαίνουμε να τους ακούσουμε; Και άλλωστε πόσοι Παπάζογλου υπήρχαν όταν βγήκε το «Χαράτσι» και πόσοι Κατσιμιχαίοι όταν κυκλοφόρησαν τα «Ζεστά Ποτά»; Μήπως είναι ήδη πολλοί οι σημερινοί «συνεχιστές» τους και εμείς πολύ άπληστοι;
Κωνσταντίνος Μαργιόλης
ΥΓ: Πάντως σίγουρα υπάρχει και χρόνος και λόγος να ακούσουμε τι έχει να μας πει ο Διονύσης Σαββόπουλος στις παραστάσεις και στις άλλες εκδηλώσεις του Δεκεμβρίου στην Αθήνα.
