Τετάρτη, 14 Νοεμβρίου 2018

Κυριακή, 11 Νοεμβρίου 2018

Σωτήρης Κακίσης: 4 ποιήματα από τη νέα συλλογή "Να 'χω το νου μου"



ΣΩΤΗΡΗΣ ΚΑΚΙΣΗΣ

Να ’χω το νου μου



1.
δεν έχω άλλοθι για την Παρασκευή βράδυ. ήμουνα πάλι μόνος μου, κανένας δεν με είδε. η ιστορία της ζωής μου: μόνος μου ζω, χωρίς πολλάπολλά, εδώ γύρω. θα ήθελα να ζω σε κάνα λιμάνι, σε κάνα καράβι μέσα αν ήμουνα καμαρώτος, καπετάνιος, φύλακάς του έστω. να ρεμβάζω προς το σούρουπο, πριν σκοτεινιάσει, κι ένας καφές θα  μου ’φτανε, μια μπύρα, ένα ούζο με νερό. τώρα, από την Παρασκευή ώς σήμερα, είμαι και πάλι νεκρός, το πτώμα μου το βλέπετε στο πάτωμα. μη με αγγίζετε καθόλου μέχρι να ξανάρθει η σήμανση.




2.
προδοσία! το δεξί μου χέρι από μόνο του προς τα κάπου ξεκίνησε, με το δισάκι του στον ώμο, χωρίς τον ώμο μου όμως, χωρίς εμένα τον υπόλοιπο μαζί του. το δεξί μου χέρι μες στην καλή χαρά προς τον ορίζοντα σαν καουμπόι, προς τ’ άστρα σαν Ταξιδιώτης του Διαστήματος, προς των Ωκεανών τα βάθη σαν Νέμο, σαν άνθρωπος πολύ πιο τολμηρός από μένα, άλλα θέλει, άλλα μια άλλη καρδιά που κρύβεται μες στην παλάμη μου θυμήθηκε πως του λείπουν. τα δάχτυλα πάλι πάνω του γυρνάνε και με κοιτάνε διστάζοντας, κι εμένα θέλουνε, τον πρώτο τους κάτοχο, ας φεύγουν μαζί του. ας βλέπουν κι εδώ πίσω εξίσου μεγάλη, εξίσου τρελή περιπέτεια.



3.
η έξοδος ενός δρόμου. ούτε αυτή όμως πια μπορεί να με σώσει. ούτε τα δέντρα. ούτε ο ουρανός. μόνο μια σημαία εκεί πάνω, χωρίς από κάτω της χώρα, χωρίς γλώσσα, χωρίς λαό. μια σημαία χωρίς χρώματα, σαν την ψυχή μου άγνωστη, σαν τον αέρα η σημαία προς παντού αυτή, καμιά φορά και προς τα ’δω, αλλά συνήθως προς κι άλλους πλανήτες ακόμα, προς κι άλλες εποχές, όταν τα μάτια των ανθρώπων ήτανε μάτια κανονικά. όχι σαν τώρα, σαν σήμερα, χωρίς καθόλου μάτια γύρω μου, εδώ.



4.

πού είναι η Εύβοια; σε ποιο άλλο ακόμα πιο μεγάλο νησί πάνω, σε ποια θάλασσα το ίδιο μεγάλη, το ίδιο με το Αιγαίο ξένη, σε ποιον ευβοϊκό κόλπο σε γαλαξία τελείως άλλον, και μ’ εμένα σε άλλη διάσταση, σε άλλη μεριά του Σύμπαντος, σε χρόνο άλλ’ αντ’ άλλων; πού είμαι εγώ τώρα, με τη μάνα μου να με βλέπει στον αιώνα τον άπαντα σαν γέφυρα, ή σ’ άλλη Εύβοια ανεξίθρησκη, άχρονη, χωρίς το βάρος ούτε καν του νεκρού της στο χώμα μέσα σώματος, χωρίς καν τον πιο αγαπημένο μου απ’ όλους τους σκελετούς άλλον τόπο;

Ο Μαμαγκάκης για τον Μαμαγκάκη (10/10)



Το '48 που ήρθα στην Αθήνα, ήταν ο Τσιτσάνης 33 χρονών, ο Χιώτης 27, ο Καλδάρας 28, ο Τατασόπουλος 19, ο Μάρκος Βαμβακάρης 43 και το νεοαστικό ελληνικό τραγούδι ή ρεμπέτικο η λαϊκό ή όπως το θέλεις, ήταν στην πιο εκρηκτική ακμή του κι εγώ μόλις 18 χρονών. Ο Χατζιδάκις κι ο Θεοδωράκης 22 χρονών. Είχα την τύχη λοιπόν να βρεθώ μέσα στην καρδιά της άνθισης του νεοελληνικού αστικού-τραγουδιστικού γίγνεσθαι, να γνωρίσω και να σχετιστώ με όλους τους αρχάγγελους βάρδους αυτού του πρωτοφανούς μουσικού θαύματος, να γράψω κι εγώ πολλά τραγούδια τα οποία διοχέτευσα μέσω των φίλων μου και να μπολιαστώ αγιάτρευτα από αυτή την τραγουδιστική καταιγίδα.

Από τότε είχα αρχίσει να σκέφτομαι μια επεξεργασία των αριστουργημάτων αυτών για ένα μεγάλο ορχηστρικό σύνολο που θα 'δινε την ευκαιρία στο υλικό αυτό σε μια πιο πλατιά απήχηση, ακόμα και σε διεθνές επίπεδο. Είχα δε σαν πρότυπο, αυτό το πολύ σπουδαίο έργο του Νίκου Σκαλκώτα: «Ενορχήστρωση και παραλλαγές πάνω σε ελληνικούς χορούς» που έγινε διεθνής επιτυχία και που τόσο έχει βοηθήσει το μουσικό πολιτισμό της χώρας μας.

Σήμερα με τον τίτλο «Τα τραγούδια της Παράδεισος», «Ρεμπέτικο προσκλητήριο» και με την άδεια των δικαιούχων, παρουσιάζω σε δυο διαφορετικές versions αυτό το κορφολόγημα των είκοσι περίπου τραγουδιών.

Πρώτον: «Ρεμπέτικο προσκλητήριο» σε δική μου ενορχήστρωση με το στερεότυπο λαϊκό συγκρότημα με το οποίο είχαν γίνει περίπου οι πρώτες εκτελέσεις χωρίς καμιά απολύτως επέμβαση στη ρυθμική, μελωδική και αρμονική παράμετρο, αλλά μόνο με μια ενδελεχή προσπάθεια για την όσο γίνεται πιο τέλεια εκτέλεση τους, τραγουδισμένα από τους τραγουδιστές Δημήτρη Κοντογιάννη, Λιζέτα Καλημέρη, Ανδρέα Καρακότα, Σοφία Παπάζογλου, Ζαχαρία Καρούνη, Ντένια Κουρούση και Παναγιώτη Παπαϊωάνου, που κατά την γνώμη μου θα τους είχαν επιλέξει και οι αείμνηστοι βάρδοι φίλοι μου.

Δεύτερον: Και πάλι με τον τίτλο «Τα τραγούδια της Παράδεισος» (παραλλαγές concertante), ένα εντελώς νέο έργο βασισμένο εξ’ ολοκλήρου στο πρωταρχικό θέμα ενός εκάστου των τραγουδιών αυτών και επεξεργασμένα βαθιά με βάση την μορφή των παραλλαγών όπως την ξέρουμε στην κλασσική μουσική. Ας μην ξεχνάμε δε, πως οι παραλλαγές σαν φόρμα, προπάντων στη δυτική μουσική, αποτελούν την κορωνίδα της μουσικής δημιουργίας (Μπαχ, Γκόλμπεργκ). Κύριο ρόλο παίζει το πιάνο, η τρομπέτα και το μπουζούκι τα οποία είναι γραμμένα εντελώς δεξιοτεχνικά και τα οποία ερμηνεύει ο πολυμουσικός Αντώνης Φασάρτ στον οποίο και οφείλεται το ό,τι, αποπερατώθηκε αυτό και γι’αυτό του έχω ευγνωμοσύνη και δηλώνω θαυμαστής του ταλέντου του. Για την επίμοχθη και υπέρογκη δουλειά αυτή δεν διεκδικώ ποσοστά, (μηχανικά, ούτε εκτελεστικά...). Κάνω όλη αυτή την παραγωγή από το ταπεινό μου βαλάντιον στο μικρό label που έχω δημιουργήσει με την επωνυμία ΙΔΑΙΑ - παλιά ονομασία της Κρήτης».

Νίκος Μαμαγκάκης

Σάββατο, 10 Νοεμβρίου 2018

Ο Μαμαγκάκης για τον Μαμαγκάκη (9/10)





ΤΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΗΑΣ ΠΟΛΗΣ

Τα τραγούδια αυτά είναι όλος μου ο Ρεθεμνιώτικος καημός και η αγάπη μου για τον τόπο που με γέννησε και έχει να κάνει με τα πρωταρχικά μου βιώματα. Ο ποιητής Καλομενόπουλος του οποίου τα ποιήματα δεν κυκλοφορούν επειδή κανένας φορέας δεν εδέησε να τα εκδώσει είναι μαζί με τον Πρεβελάκη ο μέγας των Ρεθεμνιωτών ποιητών και κατά την γνώμη μου σημαντικός ποετάστρος για όλο τον ελλαδικό χώρο. Η 1η έκδοση με τον Μιχάλη Τζουγανάκη, ο οποίος αγάπησε τα τραγούδια αυτά για λόγους ανεξάρτητους έπρεπε να αντικατασταθεί με την παρούσα ηχογράφηση-εκτέλεση.





ΕΡΩΤΑΣ ΕΠΙΟΥΣΙΟΣ

Όλα σχεδόν τα τραγούδια που έχω γράψει κατά καιρούς, τους στίχους, τους έχω παραγγείλει στους διάφορους ποιητές Ρίτσο, Ιωάννου, Γκανά, Καραταράκη και βέβαια αυτά του Νάσου Θεοφίλου με τον οποίο με συνέδεε πάνω από 40 χρονών φιλία. Του τα παρήγγειλα το ’80, τα είχα 20 συναπτά χρόνια στα χέρια μου, αυτό τα είχε σχεδόν αποκηρύξει μέχρι που μια μέρα τραγούδησα τα ποιήματα αυτά. Είχε φτάσει ο καιρός τους. Όταν μου τα είχε δώσει ήταν 20 χρόνια μπροστά. Στην αρχή ο Νάσος είχε αντιρρήσεις, ύστερα όμως συμφιλιώθηκε με την ιδέα και πρόσθεσε και 2-3 νέα τραγούδια. Δεν χρειάζεται να πω ότι τα τραγούδια αυτά είναι καθαρά αποτέλεσμα αγάπης και θαυμασμού προς τον πολυαγαπημένο μου φίλο που μ’ άφησε τόσο νωρίς και στου οποίου τη μνήμη αφιερώνω με πόνο και σπαραγμό. Πρέπει να πω όμως ότι εκ των υστέρων χαίρομαι πολύ που με δική μου προτροπή και κάποιες φορές πολύ φορτικότητα ο Νάσος έγραψε τα τραγούδια αυτά του Επιούσιου Έρωτα, τις μεταφράσεις του Άσματος Ασμάτων και των ποιημάτων της Σαπφούς και πάνω απ’ όλα το λιμπρέτο της Όπερας των Σκιών που κατά κοινή ομολογία είναι ίσως το πιο πετυχημένο λιμπρέτο απ’ όσο ξέρουμε στο νεοελληνικό μουσικό θέτρο και που για να το γράψει έτσι σεμνός που ήταν και νόμιζε ότι δεν δύναται, εγκαταστάθηκα στο ξενοδοχείο όπου δούλευε ως «μινιμαρκήσιος», όπως ονόμαζε τον εαυτό του, (υπέυθυνος του μίνι μάρκετ), εκλιπαρόντας τον και δίνοντάς του όλα τα απαραίτητα στοιχεία που είχα για την Όπερα των Σκιών, επειδή το λιμπρέτο βασίζεται εξ’ ολοκλήρου σε μια δική μου ιδέα.

Νίκος Μαμαγκάκης

Παρασκευή, 9 Νοεμβρίου 2018

Ο Μαμαγκάκης για τον Μαμαγκάκη (8/10)




ΚΡΗΤH - ΜΕΓΑΛΟ ΟΡΑΤΟΡΙΟ ΤΩΝ ΧΡΟΝΙΚΩΝ



Είναι το πιο διεξοδικό μου έργο για την Κρήτη και βασίζεται πάνω σε κείμενα που απηχούν την προϊστορία (μυθολογία), την αρχαιότητα, την βυζαντινή περίοδο, την ενετοκρατία,  την τουρκοκρατία και τον πόλεμο με τους Γερμανούς-εξού και ο τίτλος. Μουσικά είναι μια ηχητική πανσπερμία από τραγούδια της πιο απλής μορφής μέχρι ηχητικότητες πολύ περισπούδαστες.






ΜΕΓΑ ΟΡΑΤΟΡΙΟ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Η αρχή έγινε πριν από πολλά χρόνια (’70) με - κάτω από άθλιες συνθήκες (δικτατορία) - παραγγελία ενός διαφημιστή για να διανέμεται δωρεάν σε πελάτες, εκχωρήθηκε στην ESSO PAPAS και πουλιόταν στα βενζινάδικα κατά χιλιάδες, χωρίς να συμφωνήσω εγώ και να μου αποδίδονται τα δικαιώματα μου. Απ’ αυτό το έργο ελάχιστα ή και καθόλου ψήγματα και στοιχεία είναι η αφετηρία του νέου αυτού έργου. Εδώ και 3 χρόνια έχω αρχίσει να το δουλεύω συλλέγοντας μεθοδικά κείμενα, ηχητικότητες, νέες προσθήκες όπως Ρήγα, Κάλβο και Σολωμό για να καταλήξω στην μορφή που παρουσιάζεται στα δύο αυτά cd. Μετά την διαμόρφωση του λιμπρέτου από μένα ο φιλόλογος Κ. Παπακυριακού επιθεώρησε και πρότεινε διάφορες βελτιώσεις. Άλλες έγιναν κι άλλες όχι επειδή ένα ορατόριο είναι καταρχήν ένα μουσικό έργο και μετά οτιδήποτε άλλο. Ο βερμπαλιστικός τίτλος του αρμόζει κατά την γνώμη μου στην επική φύση του ποιητή Μακρυγιάννη που μετά την ανάγνωση του συγκλονιστικού πρωταρχικού κειμένου αυτό που υποβόσκει στο μυαλό του αναγνώστη είναι πως δεν υπάρχει κανένας βερμπαλισμός και ότι το κείμενο απηχεί εκατό τοις εκατό την αλήθεια.

Νίκος Μαμαγκάκης

Ο Μαμαγκάκης για τον Μαμαγκάκη (7/10)





11 ΣΥΝ 2 ΛΑΪΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ

Είναι αποτέλεσμα στενής συνεργασίας και φιλίας με τον μεγάλο ποιητή Γιάννη Ρίτσο. Είναι πραγματικά λαϊκά τραγούδια. 2 από αυτά δεν είχαν μπει τότε επειδή είχαν λογοκριθεί. Τώρα τα προσέθεσα, τα ξαναενορχήστρωσα και ελπίζω να κάνουν νέα καριέρα. Ευχαριστώ τον Μιχάλη Πόρναλη για την παραχώρηση της φωτογραφίας του εξωφύλλου.







ΕΑΡΙΝΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ

Αφιερωμένη στον Μάνο Χατζιδάκι, το πιο ερωτικό ποίημα της νεοελληνικής γλώσσας κατά τη γνώμη μου. Απαιτεί δεξιοτεχνία κιθαριστική και φωνητική (είναι γραμμένο για την Έλενα Παπανδρέου και τον Τάση Χριστογιαννόπουλο) και είναι από τις μουσικές που αγαπώ και πιστεύω πολύ, πράγμα που δεν το συνηθίζω και πολύ. Στη νέα εκτέλεση αφαιρέθηκε ένα κομμάτι και χωρίς άλλη επέμβαση ο Τάσης Χριστογιαννόπουλος ξανατραγούδησε με κατά την γνώμη μου τελειότητα την Εαρινή Συμφωνία και η άψογη ερμηνεία του μοναδικού γυναικείου τραγουδιού από την σπουδαία τραγουδίστρια και νέα φίλη μου Χαρά Κεφαλά. Θα θελα να πιστεύω ότι η Εαρινή Συμφωνία θα απασχολήσει μελλοντικά κιθαριστές και τραγουδιστές. Ο Δημήτρης Κοτρωνάκης που έχει τον ρόλο της κιθάρας στάθηκε στο ύψος του. Από μουσικής απόψεως το θεωρώ προχωρημένο και ίσως το μόνο έργο που έχει γραφτεί εξ αρχής για κιθάρα και φωνή.






ΜΠΟΛΙΒΑΡ 

Το ’67 στριμωγμένος από το δικτατορικό άγος διάβασα για πρώτη φορά τον Μπολιβάρ και τον μελοποιήσα αμέσως. Εμπεριέχει πάμπολλα μουσικά ιδιώματα (κατά τον Παπαïωάννου φανταχτερή κουρελού) και έχει παίξει ένα ρόλο αντίστασης στα χρόνια της δικτατορίας. Ο Εγγονόπουλος σε συνέντευξη του είπε ότι την επενέργεια που είχε ο Μπολιβάρ στην κατοχή, είχε ο Μπολιβάρ του Μαμαγκακη στην επταετία.

Νίκος Μαμαγκάκης

Πέμπτη, 8 Νοεμβρίου 2018

Ο Μαμαγκάκης για τον Μαμαγκάκη (6/10)





ΚΕΝΤΡΟ ΔΙΕΡΧΟΜΕΝΩΝ

Τα τραγούδια αυτά γράφτηκαν σε συνεργασία με τον πολυαγαπημένο μου φίλο Γ. Ιωάννου, μια συνεργασία που θα θυμάμαι πάντα με ευγνωμοσύνη, πράγμα που θεωρώ ότι έπαιξε μεγάλο ρόλο στο αποτέλεσμα και την επιτυχία τη προσπάθειας αυτής. Ο Γεωργουσόπουλος έγραψε ότι είναι από τα καλύτερα τραγούδια που γράφτηκαν στην Ελλάδα τα τελευταία 50 χρόνια. Η δουλειά αυτή θεωρείται καινοτομία από ορισμένους μουσικολόγους όπως ο Λάμπρος Λιάβας σ’ ότι αφορά την εναρμόνιση τους που δεν έγινε με το συνήθη τρόπο (κλασσική αρμονία).






ΜΥΣΤΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ

Τα Μυστικά Τραγούδια γράφτηκαν δέκα χρόνια μετά το Κέντρο Διερχομένων. Οι στίχοι είναι παραγγελία δική μου στον ποιητή Μιχάλη Γκανά. Από μουσικής απόψεως ήθελα να είναι μια προέκταση και εξέλιξη των μέσων που μεταχειρίστηκα στο Κέντρο. Τα τραγούδια έχουν μια πρωτιά, γιατί τα τραγούδησε για πρώτη φορά η Μελίνα Κανά, που ξεκίνησε την καριέρα της με αυτά και θέλω ακόμα με υπερηφάνεια να προσθέσω ότι αγαπήθηκαν πολύ από τον Μάνο Χατζιδάκι και ότι ενταφιάστηκαν κυριολεκτικά από αυτούς που τα πρωτοκυκλοφόρησαν.






ΣΤΕΝΑΓΜΟΣ ΑΝΑΤΟΛΙΤΗΣ

11 τραγούδια της ποιήτριας Αθηνάς Καραταράκη και Βικτώρια Μακρή τα οποία θεωρώ σαν μια εξέλιξη των τραγουδιών του «ΚΕΝΤΡΟΥ ΔΙΕΡΧΟΜΕΝΩΝ» όμως θέλω να πιστεύω πιο προχωρημένα μελωδικά και αρμονικά. Χρωστάω χάριτες στην πολύ σπουδαία ποιήτρια και φιλόλογο Αθηνά Καραταράκη και στην Βικτώρια Μακρή, στιχουργό του αυτόματου στίχου.

Νίκος Μαμαγκάκης

Ο Μαμαγκάκης για τον Μαμαγκάκη (5/10)






HEIMAT

Έργο ζωής, λειτούργησα ολοκληρωτικά ως συνθέτης και όχι μόνο ως κινηματογραφικός, έγραψα όλων των ειδών τις μουσικές, χωρίς περιορισμούς και συμβιβασμούς και για τις ανάγκες των films (56 ώρες, ίσως το μεγαλύτερο film του ανθρώπου) συνέθεσα έναν αριθμό έργων αυτόνομων που τα κατατάσσω αβίαστα στα πιο επιτυχημένα μου έργα. Από την μουσική του φιλμ αυτού επέλεξα έναν μεγάλο αριθμό από μουσικές, τις ανασυνέθεσα, τις ενορχήστρωσα και τις ηχογράφησα εκ νέου και τις παραθέτω σ' αυτά τα δύο cd. Από τα περισσότερα κομμάτια που έχω σε αυτά τα cd δεν χρησιμοποιήθηκαν από την παραγωγή, για λόγους που μόνο αυτή γνωρίζει. Ακούγοντάς τα αργότερα με απόσταση δύο δεκαετιών βρίσκω ότι είναι άξια ακρόασης. Αποφάσισα δε να αφιερώσω αυτά τα cd στον συνθέτη Elliot Goldenthal, που χωρίς να τον γνωρίζω απ’ την μακρινή Αμερική έπλεξε το εγκώμιό μου και τον ευχαριστώ γι’ αυτό. Σ’ αυτά τα CDs δεν υπάρχει ούτε ένα κομμάτι που να ‘ναι όπως στα films I, II, III ή στα CDs άλλης εταιρίας. Όλες οι συνθέσεις εδώ είναι αναβαθμισμένες με νέες ενορχηστρώσεις, νέες ηχογραφήσεις και γενικά όλα παραλλαγμένα. Επομένως έγραψα εξ’ υπαρχής και τις παρτιτούρες.

Νίκος Μαμαγκάκης

Τετάρτη, 7 Νοεμβρίου 2018

Ο Μαμαγκάκης για τον Μαμαγκάκη (4/10)





ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ ΜΠΑΛΑΝΤΑ
Είναι το πρώτο μου έργο που κυκλοφόρησε σε δίσκο και είχε λαϊκή απήχηση. Δεν βασίζεται στο επαναληπτικό μοτίβο των 5/8, που έχει γεννήσει η αέναη εκφορά του δεκαπεντασύλλαβου του Ερωτόκριτου και που παίζεται και τραγουδιέται από τους παραδοσιακούς μουσικούς της Κρήτης. (Είναι αμιγώς παραδοσιακό και δεν ανήκει σε επώνυμο δημιουργό). Εγώ δανείστηκα μόνο το άρωμά του, δεν το έχω μεταχειριστεί ούτε μια φορά αυτούσια, αντίθετα έχω επινοήσει ένα πλήθος από νέα μοντέλα (παραλλαγές) πάνω στους δεκαπεντασύλλαβους στίχους. Σ' αυτή την εκδοχή που την θεωρώ και την πιο επιτυχή το έργο έχει ανανεωθεί εκ βάθρων. Στο αρχικό και πολύ σπουδαίο λιμπρέτο του Παναγιώτη Μουλλά μουσικές και μορφολογικές ανάγκες μ' έκαναν να προσθέσω πολλά νέα κομμάτια. Ο Γ. Σεφέρης στα «Ημερολόγια του ‘64» ονομάζει όαση μια Τετάρτη που άκουσε στο σπίτι του Δοξιάδη τον Ερωτόκριτο μου αυτό,  για τρεις φωνές και πέντε όργανα και σε ένα μπιλιέτο που μου ‘στειλε μου λέει «Μαμαγκάκη, το έργο σου είναι γραμμένο με γνώση και με τρόπο». Ο πολύ μεγάλος φιλόλογος, καθηγητής Στυλιανός Αλεξίου στον πρόλογό του για τον Ερωτόκριτο αναφέρει τη μπαλάντα για τρεις φωνές και πέντε όργανα καθώς και την όπερα Ερωτόκριτος - Αρετούσα το 1985 σαν τα μοναδικά μουσικά επιτεύγματα γύρω από τον Ερωτόκριτο στους τέσσερις αιώνες ζωής του έργου.






ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ - ΜΕΛΟΔΡΑΜΑ
Είναι παραγγελία του δήμαρχου Μανόλη Καρέλλη (1983), έχει σαν αφετηρία την μπαλάντα Ερωτόκριτος για τρεις φωνές και πέντε όργανα. Παίχτηκε το ’85 στο Ηράκλειο, στη Σητεία (δήμαρχος Νίκος Πετράκης) και στη Ρωμαϊκή Αγορά (Αθήνα, Πολιτιστική πρωτεύουσα).Την θεωρώ ένα πραγματικό μελόδραμα, έχει υποστεί εννιά γραφές και ένα μέρος παίχτηκε την 1/4/2005 στην Εθνική Σκηνή της Ορλεάνης. Αμέσως μετά ξαναεπεξεργάστηκα και ηχογράφησα τη τελική μορφή αυτή που υπάρχει στα 2 αυτά cd. Ο πολύ μεγάλος φιλόλογος, καθηγητής Στυλιανός Αλεξίου στον πρόλογό του για τον Ερωτόκριτο αναφέρει τη μπαλάντα για τρεις φωνές και πέντε όργανα καθώς και την όπερα αυτή (version 1985) σαν τα μοναδικά μουσικά επιτεύγματα γύρω από τον Ερωτόκριτο στους τέσσερις αιώνες ζωής του έργου. Δεν θέλω να επιχειρήσω μια ενδελεχή ανάλυση του έργου (δεν είναι άλλωστε η δουλειά μου αυτή), όμως ύστερα από πενήντα χρόνια θητείας στο αριστούργημα αυτό του Β. Κορνάρου τολμώ να πω ότι για την δική μου μουσικολογική κατάρτιση γύρω από το ελληνικό μελόδραμα ίσως είναι ένα από τα πρώτα έργα που λειτούργησε και επενέργησε (σαν όπερα)  συνειδητά στον τόπο μας.






Ο ΑΓΙΟΣ ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ

Βασίζεται στο ποίημα «Νέος Ερωτόκριτος» του Παντελή Πρεβελάκη έργο κατ’ εξοχήν αντιστασιακό. Έργο που γράφτηκε στην διάρκεια της επταετίας και είναι σαφώς καρπός του όψιμου αντιστασιακού μένους του ποιητή. Εδώ παρατίθεται σε διασκευή δική μου (αποσπάσματα).Από μουσικής απόψεως είναι μια προσπάθεια μελοποίησης του δεκαπεντασύλλαβου (του βασανιστικού δεκαπεντασύλλαβου) με πάρα πολλούς και διάφορους τρόπους, πράγμα αφάνταστα δύσκολο γιατί το κρητικίζον άρωμα που διαπνέει το ποίημα καθιστά δύσκολη την εύρεση νέων αυτόνομων μελωδικών σχημάτων. Έχοντας στον νου μου το έργο και επεξεργάζοντάς το εδώ και μια συναπτή τριακονταετία με το χέρι στην καρδιά λέω ότι είναι μια εξ' υπαρχής συνθεμένη μουσική με πάμπολλα νέα μελωδικά και αρμονικά στοιχεία. Γράφοντας αυτό το σημείωμα βρίσκομαι στην αποπεράτωση του έργου αυτού και απλά πληροφοριακά πρέπει να πω ότι ποτέ άλλοτε δεν συνάντησα τόσες δυσκολίες…

Νίκος Μαμαγκάκης

Τρίτη, 6 Νοεμβρίου 2018

Ο Μαμαγκάκης για τον Μαμαγκάκη (3/10)



ΝΕΑ ΕΚΔΡΟΜΗ

Στο Γεράσιμο Μηλιαρέση αφιερώνω την «Εκδρομή» αυτή για να την ακούει στην αιώνια εκδρομή που έχει πάει. Είναι έργο εξομολογητικό και αναφέρομαι στην Νέα Εκδρομή, γραμμένο για την Έλενα Παπανδρέου το ‘86 στην Αγγλία, και όχι στη μουσική της ταινίας του Τάκη Καννελόπουλου. Ο Γεράσιμος Μηλιαρέσης την εποχή εκείνη είχε ουσιαστική συμμετοχή στο στήσιμο και την εκτέλεση της Εκδρομής. Τον καιρό εκείνο ήταν σχεδόν ακατόρθωτο στην Ελλάδα να βρεθούν πάνω από 3 κιθαριστές που θα μπορούσαν να παίξουν το έργο αυτό. (Γεράσιμος Μηλιαρέσης, Δημήτρης Φάμπας, και ο αείμνηστος παιδαγωγός, κιθαριστής και άνθρωπος, πρωτοπόρος Χαράλαμπος Εκμετζόγλου). Αιωνία σου η μνήμη παλιέ μου φίλε Μάκη...

Νίκος Μαμαγκάκης

Ο Μαμαγκάκης για τον Μαμαγκάκη (2/10)



ΑΟΡΑΤΟΣ ΘΙΑΣΟΣ

Το πρώτο μου ενσυνείδητο τραγουδιστικό μου σκαρίφημα ήταν το ποίημα «Εν τω μηνί αθύρι» του Κ.Π. Καβάφη, ακριβώς πριν πενήντα χρόνια (1957) στο πρώτο χρόνο της σπουδής μου στην Ακαδημία του Μονάχου και το οποίο δυστυχώς δεν περιλαμβάνεται σ’ αυτή την εργασία. Έκτοτε η ποίηση του Καβάφη και η πρόθεσή μου για μια σύνθεση πάνω στη ποίηση αυτή υπέφωσκε μέχρι που πριν μια τετραετία άρχισα να δουλεύω πάνω στα 24 τραγούδια αυτά. Κινήθηκα σε δύο άξονες. Στην καθαρή μελοποιία, με ό,τι αυτή συνεπάγεται, που όμως εμένα δεν με ικανοποιούσε πλήρως επειδή συνήθως η μελοποιημένη ποίηση αδικεί τον λόγο και την κατανόησή του. Γι’ αυτό προσπάθησα να συνθέσω περιοδικά και με όση μπορούσα καλύτερη άρθρωση μια παράλληλη ομιλούμενη μελωδία έτσι που ο σπουδαίος καβαφικός λόγος ν’ ακούγεται και να κατανοείται στην πλήρη μεγαλοσύνη του. Όμως και πάλι μου ’λειπε κάτι. Τα περισσότερα ποιήματα του Καβάφη είναι ηδονιστικά - κατά την έκφραση του Δημήτρη Μητρόπουλου. Η γλώσσα όμως που διαλέγει ο Κ.Π. Καβάφης τις περισσότερες φορές δεν συνάδει με τις καυτές ατμόσφαιρες των ποιημάτων του. Επομένως μου ’λειπε η ατμόσφαιρα των χώρων που βίωσε και γενικά το ηχητικό περιβάλλον όπως εγώ το φανταζόμουν. Γι’ αυτό προσέφυγα σε μια απλή λύση. Δημιούργησα μια ανατολίτικη ατμόσφαιρα, μια φανταστική Αλεξανδρινή ηχητικότητα, στοιχείο που κατά τη γνώμη μου δεν είχε χρησιμοποιηθεί από τους μελοποιημένους καβαφικούς στίχους.

Νίκος Μαμαγκάκης

Δευτέρα, 5 Νοεμβρίου 2018

Ο Μαμαγκάκης για τον Μαμαγκάκη (1/10)




ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ ΜΠΕΛΟΓΙΑΝΝΗ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΛΛΗΣ ΠΑΠΠΑ

Έζησα την υπόθεση Μπελογιάννη από κοντά, κυνηγημένος από ασφαλίτες (αδερφό κομμουνιστή στη Μακρόνησο), με μια δραματική περιρρέουσα ηχητική ατμόσφαιρα από τα διάφορα πικ-απ που παίζανε τις επιτυχίες της άνθησης του ρεμπέτικου και που σ’ όλη τη διάρκεια της δίκης αυτής αλλά και γενικότερα της τραγικής εποχής εκείνης, ακουγόντανε σαν ασταμάτητα μοιρολόγια ειδικά γραμμένα για τις περιστάσεις αυτές. Διαβάζοντας τελευταία την ποίηση της Έλλης Παππά και τα «Γράμματα στο γιο μου», εντελώς αυθόρμητα άρχισα να τα μελοποιώ. Παράλληλα η φιλόλογος Μαρία Παχνιστή κορφολόγησε από το βιβλίο «Γράμματα στο γιο μου» και από τα ποιήματα «Δουλειά της φυλακής» ένα μικρό λιμπρέτο που διαβάζει η Σαβίνα Γιαννάτου πάνω σε λαϊκότροπες παραλλαγές για πιάνο. Στα ενδιάμεσα κυριαρχεί η μικρή ρεμπέτικη σουίτα για οχτώ όργανα και όλο αυτό διανθίζεται με έντεκα τραγούδια που τραγουδούν η Σαβίνα Γιαννάτου, ο Τάσης Χριστογιαννόπουλος, η Ειρήνη Δερέμπεη και ο Παναγιώτης Παπαϊωάννου. Θα μπορούσα να πω πολλά για το ηχούργημα αυτό, όμως νομίζω ότι τα είπα με την μουσική. Θέλω όμως να πω ότι ηχογραφώντας το έργο η Σαβίνα Γιαννάτου δεν άντεξε και κάποια στιγμή ξέσπασε σε δάκρυα διαβάζοντας και τραγουδώντας αυτή την εκπληκτική ιστορία των δύο αυτών ανθρώπων που για μένα είναι από τα σημαντικότερα πλάσματα που γέννησε αυτός ο τόπος.

Νίκος Μαμαγκάκης

Παρασκευή, 2 Νοεμβρίου 2018

ούτε μέση ούτε άκρη

"μ' έκανε φτερό και φύλλο ο παράδεισος" τι έγραψε ρε ο άνθρωπος.





Ούτε μέση ούτε άκρη
Στίχοι: Θοδωρής Γκόνης
Μουσική: Παντελής Θαλασσινός
Α' εκτέλεση: Μελίνα Κανά

Ούτε μέση ούτε άκρη
εσύ θα με φας
το τραπέζι, το κρεβάτι
και ο σατανάς.
Πράσινα σπαρμένα μάτια
πάντα και παντού
στα τραπέζια στα κρεβάτια
στην ψυχή, στο νου.

Ούτε φίδι ούτε μήλο
αγώνας άνισος
μέκανε φτερό και φύλλο
ο παράδεισος.

Ούτε μέση ούτε άκρη
εσύ θα με φας
λύσσα το φαΐ στ' αλάτι
κι ο σουμιές φονιάς.
Πράσινα φυσάει και βρέχει
ο κατακλυσμός
πράσινα με κατατρέχει
δώρο ο πειρασμός.

Ούτε φίδι ούτε μήλο
αγώνας άνισος
μ’ έκανε φτερό και φύλλο
ο παράδεισος.