Δευτέρα, 31 Μαΐου 2010

ΟΛΟΙ ΚΑΙ ΟΛΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΙΣ 7:00 ΣΤΗΝ ΙΣΡΑΗΛΙΝΗ ΠΡΕΣΒΕΙΑ

Το τρομοκρατικό σιωνιστικό κράτος πρέπει να πληρώσει για το νέο έγκλημα του

Ο στρατός κατοχής του τρομοκρατικού σιωνιστικού κράτους έπνιξε στο αίμα το Στόλο της Ελευθερίας. Την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές δεν έχει ακόμα διευκρινιστεί ο ακριβής αριθμός των νεκρών και των τραυματιών. Το βέβαιο είναι ότι ο στρατός κατοχής επιτέθηκε με πραγματικά πυρά στα διεθνή ύδατα εναντίον των άοπλων ακτιβιστών του Στόλου της Ελευθερίας (ανάμεσα τους και οι Έλληνες σύντροφοι της Καμπάνιας Ένα Καράβι για τη Γάζα). Πρόκειται για πράξη στυγνού κρατικού γκανκστερισμού και πειρατείας που επιβεβαιώνει για μια ακόμα φορά το φασιστικό και τρομοκρατικό χαρακτήρα του σιωνιστικού κράτους.

Βαρύτατες όμως είναι οι ευθύνες και της Ελληνικής κυβέρνησης, η οποία παρακολούθησε απαθής την πολεμική επίθεση εναντίον Ελλήνων πολιτών καθώς και τη στρατιωτική κατάληψη πλοίων που φέρουν την Ελληνική σημαία (πράγμα που ισοδυναμεί με κατοχή Ελληνικού εδάφους). Πολύ περισσότερο μάλιστα που την ώρα που σφαγιάζονται οι ακτιβιστές συνεχίζονται κανονικά οι κοινές ελληνοϊσραηλινές στρατιωτικές ασκήσεις.

Αυτήν την ώρα της οδύνης, οι σκέψεις μας βρίσκονται με τους αγωνιστές που εναπόθεσαν τις ζωές τους στο βωμό του δίκαιου αγώνα, αλλά και με αυτούς που βρίσκονται αιχμάλωτοι του στρατού κατοχής. Το λιγότερο που μπορεί να κάνει κάθε ελεύθερα σκεπτόμενος άνθρωπος είναι να συμμετάσχει στη συγκέντρωση που καλεί η Καμπάνια Ένα Καράβι για τη Γάζα απόψε στις 7:00 μμ στην πρεσβεία του Ισραήλ (Κηφισίας και Κατεχάκη).

Άμεση απελευθέρωση των συλληφθέντων ακτιβιστών

Εδώ και τώρα διακοπή των διπλωματικών σχέσεων με το τρομοκρατικό σιωνιστικό κράτος

ΛΕΥΤΕΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΗ!

Σύλλογος Αλληλεγγύης στον Παλαιστινιακό Λαό «Ιντιφάντα»

www.intifada.gr

Ο ΣΜΕΔ ΚΑΛΕΙ ΣΕ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΨΙΝΗ ΠΟΡΕΙΑ

Ο Σύλλογος Μεταφραστών-Επιμελητών-Διορθωτών καλεί τα μέλη του να συμμετάσχουν στη συγκέντρωση διαμαρτυρίας που διοργανώνεται σήμερα, 31 Μαΐου, στις 7 το απόγευμα, έξω από την πρεσβεία του Ισραήλ (Κηφισίας και Κατεχάκη), για την αιματηρή επιχείρηση ισραηλινών στρατιωτικών δυνάμεων εναντίον των πλοίων που μετέφεραν ανθρωπιστική βοήθεια στη Λωρίδα της Γάζας, με αποτέλεσμα να δολοφονηθούν 15 τουλάχιστον άνθρωποι.

ΣΕ ΔΙΕΘΝΗ ΥΔΑΤΑ Η ΑΙΜΑΤΗΡΗ ΕΠΙΔΡΟΜΗ

Η επιδρομή των ισραηλινών ειδικών δυνάμεων που στοίχισε τη ζωή σε τουλάχιστον 19 άτομα έγινε σε διεθνή ύδατα, 100 ναυτικά μίλια έξω από τη Γάζα. Το διεθνές δίκαιο γίνεται σκουπίδι για να πατήσει πάνω του η μπότα του ισραηλινού μιλιταρισμού. Αλήθεια, από 'δω και στο εξής το Ισραήλ θα επιτίθεται σε κάθε πλοίο στη Μεσόγειο το οποίο εκείνο θα κρίνει ότι μεταφέρει τρομοκράτες; Τα ελληνικά κρουαζιερόπλοια, τα εμπορικά και τα πετρελαιοφόρα, τα σκάφη αναψυχής που ταξιδεύουν κατά δεκάδες στη Μεσόγειο σε διεθνή ύδατα θα υπόκεινται από σήμερα στις ορέξεις του ισραηλινού κράτους-τρομοκράτη;
Δεν χρειάζεται να αναφέρουμε ότι ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ αντί να καταδικάσει την επίθεση, ζήτησε τη διεξαγωγή "έρευνας". Τι ακριβώς να ερευνήσουμε κύριε γενικέ μου; Αν οι σφαίρες βρήκαν την καρδιά ή τον πνεύομονα; Το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών δήλωσε ότι δεν υπάρχει δικαιολογία "γι'΄αυτή την έκταση της βίας". Τι εννοεί ο ποιητής; Ότι έπρεπε να τους τραυματίσουν και όχι να τους σκοτώσουν; Ποια έκταση βίας δικαιολογεί άραγε ο κύριος Δρούτσας ότι πρέπει να αναλαμβάνεται σε διεθνή ύδατα εναντίον επιβατικών σκαφών που δεν φέρουν οπλισμό και στα οποία επεμβαίνου πολίτες με σκοπό τη διανομή ανθρωπιστικής βοήθειας; Μήπως πρέπει να πας πίσω στη σχολή και να ξαναδιαβάσεις λίγο Διεθνές Δίκαιο υπουργέ μου; Και μήπως πρέπει να ανακαλέσεις τον πρέσβη της Ελλάδας στο Ισραήλ, έστω για τα μάτια του κόσμου; ηρ.οικ.

ΤΟ ΙΣΡΑΗΛ ΔΟΛΟΦΟΝΕΙ

19 ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΜΕΝΟΙ ΝΕΚΡΟΙ ΣΕ ΠΛΟΙΟ ΠΟΥ ΣΥΜΜΕΤΕΙΧΕ ΣΤΗΝ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΣΤΗ ΓΑΖΑ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ, Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΚΑΙ Η "ΔΙΕΘΝΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ" ΣΙΩΠΟΥΝ.

ΩΣ ΠΟΤΕ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ - ΑΠΑΡΤΧΑΙΝΤ ΘΑ ΣΚΟΤΩΝΕΙ ΕΛΕΥΘΕΡΑ ΑΘΩΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ;

ΟΛΟΙ ΣΤΗ ΔΙΑΔΗΛΩΣΗ ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΟΥ ΙΣΡΑΗΛ, ΑΠΟΨΕ ΣΤΙΣ 7μ.μ.

Συνεχής ροή πληροφοριών:
www.shiptogaza.gr

Η ΑΝΤΑΡΣΥΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΘΕΣΗ ΤΟΥ ΙΣΡΑΗΛ

Όλοι σήμερα στις 7.00 μ.μ. στην διαδήλωση στην Πρεσβεία του Ισραήλ (Κηφισίας & Κατεχάκη).
Λίγο μετά τις 5.00 το πρωί της Δευτέρας ο ισραηλινός στρατός επιτέθηκε με πραγματικά πυρά στα πλοία που κατευθυνόταν πρός τη Γάζα. Με ελικόπετρα και φουσκωτά σκάφη επιτέθηκε πρώτα και στη συνέχεια κατέλαβε τα πλοία. Υπό κράτηση οι επιβάτες και τα πληρώματα. Τουλάχιστον 10 νεκροί και αρκετοί τραυματίες. Καταλήφθηκε και το πλοίο της ελληνικής αποστολής "Ελεύθερη Μεσόγειος" και η "Σφενδόνη". Καταγγελία από την ΑΝΤΑΡΣΥΑ, αριστερές οργανώσεις και μαζικούς φορείς.
Απαιτούμε:
-ΑΜΕΣΗ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΑΚΤΙΒΙΣΤΩΝ ΤΟΥ ΣΤΟΛΟΥ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ
-ΝΑ ΔΙΑΚΟΠΟΥΝ ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕ ΤΟ ΙΣΡΑΗΛ
-ΝΑ ΚΛΕΙΣΕΙ ΕΔΩ ΚΑΙ ΤΩΡΑ Η ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΩΝ ΣΙΩΝΙΣΤΩΝ
-ΝΑ ΣΤΑΜΑΤΗΣΕΙ Ο ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΓΑΖΑΣ
-ΛΕΥΤΕΡΙΑ ΣΤΗ ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΗ
- Απομονώστε το Ισραήλ, όχι τη Γάζα!
- Να μπει τέλος στις στρατιωτικές ασκήσεις της Ισραηλινής αεροπορίας σε ελληνικό εναέριο χώρο!

ΚΑΛΕΣΜΑ ΤΟΥ ΣΥΡΙΖΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΟΡΕΙΑ

Καταγγέλλουμε τη δολοφονική επίθεση του Ισραήλ ενάντια σε πολίτες από τουλάχιστον 50 χώρες που μετέφεραν ανθρωπιστική βοήθεια στην πολιορκημένη Γάζα.

Καλούμε σε συγκέντρωση διαμαρτυρίας σήμερα Δευτέρα 31/5, στις 7μμ έξω από την ισραηλινή πρεσβεία

Απαιτούμε από την ελληνική κυβέρνηση να προβεί άμεσα στις αναγκαίες ενέργειες για την άμεση απελευθέρωση όλων των αιχμαλώτων και την επιστροφή των σκαφών του Στόλου της Ελευθερίας

ΔΙΚΤΥΟ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΩΝ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ


ΤΟ ΚΚΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΘΕΣΗ ΤΟΥ ΙΣΡΑΗΛ

Το ΚΚΕ καταγγέλλει με αποτροπιασμό και αγανάκτηση την άγρια δολοφονική επίθεση του Ισραηλινού στρατού ενάντια στη νηοπομπή αλληλεγγύης προς το Παλαιστινιακό λαό, με αποτέλεσμα να υπάρχουν πάνω από δέκα νεκροί και δεκάδες τραυματίες.

Πρόκειται για ένα νέο έγκλημα της ισραηλινής κυβέρνησης και του κράτους ενδεικτικό της βαρβαρότητας με την οποία αντιμετωπίζει εδώ και δεκαετίες το παλαιστινιακό λαό που αγωνίζεται για τα δικαιώματά του. Σηματοδοτεί την κλιμάκωση της ιμπεριαλιστικής επιθετικότητας όχι μόνο κατά του Παλαιστινιακού λαού αλλά και στους λαούς της περιοχής.

Η προκλητική στρατιωτική δράση του ισραηλινού κράτους στηρίζεται και πριμοδοτείται σταθερά από τις ΗΠΑ, την ΕΕ και τους άλλους ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς. Ευθύνες έχουν και οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ που όχι μόνο ανέχτηκαν την ισραηλινή επιθετικότητα, αλλά υπέγραψαν συμφωνίες στρατιωτικής συνεργασίας διοργανώνοντας μεγάλης έκτασης κοινά στρατιωτικά γυμνάσια. Η κυβέρνηση πρέπει αμέσως να διακόψει κάθε είδους στρατιωτικά γυμνάσια, όχι μόνο τα τρέχοντα, και να καταγγείλει όλες τις συμφωνίες στρατιωτικής συνεργασίας με το Ισραήλ. Να αποχωρήσει αμέσως το πλοίο του πολεμικού ναυτικού που περιπολεί ανοικτά του Λιβάνου.

Το ΚΚΕ καλεί τον ελληνικό λαό να δυναμώσει την αντιιμπεριαλιστική αλληλεγγύη στο λαό της Παλαιστίνης.

Η ΙΣΡΑΗΛΙΝΗ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑ ΞΑΝΑΧΤΥΠΗΣΕ

Τα ξημερώματα της Δευτέρας 31 Μαίου, στις 4:50, ειδικές δυνάμεις του ισραηλινού στρατού, επιβαίνοντας σε ελικόπτερα και φουσκωτά σκάφη επιτέθηκαν ενάντια στα σκάφη του Στόλου της Ελευθερίας, κάνοντας χρήση πραγματικών πυρών.
Το αποτέλεσμα της πειρατικής αυτής επίθεσης, που έγινε σε διεθνή χωρικά ύδατα, 80 ναυτικά μίλια μακριά από τις ακτές του Ισραήλ και της Γάζας, ήταν απροσδιόριστος αριθμός νεκρών (10 έχει παραδεχτεί μέχρι στιγμής ο ισραηλινός στρατός) και περισσότεροι από 30 τραυματίες, κυρίως στο τουρκικό σκάφος Mavi- Marmara.
Καταγγέλλουμε το κράτος-τρομοκράτη του Ισραήλ για μια ακόμη πράξη διεθνούς πειρατείας ενάντια σε πολίτες από τουλάχιστον 50 χώρες που μετέφεραν ανθρωπιστική βοήθεια στην πολιορκημένη Γάζα.

Η ελληνική κυβέρνηση όχι μόνο δεν έκανε τίποτα για να προστατεύσει τη ζωή και την ασφάλεια ελλήνων πολιτών που επέβαιναν σε σκάφη που έφεραν την ελληνική σημαία, αλλά συνεχίζει τις κοινές στρατιωτικές ασκήσεις με το Ισραήλ, την ίδια στιγμή που αυτό καταλαμβάνει ελληνικό έδαφος και κακοποιεί έλληνες πολίτες. Ελληνες επιβαίνοντες, μέλη της ελληνικής αποστολής και εκπρόσωποι της πρωτοβουλίας «Ένα Καράβι για την Γάζα» καλούσαν στο Υπουργείο Εξωτερικών και έβρισκαν τα τηλέφωνα κλειστά.


Απαιτούμε από την ελληνική κυβέρνηση:



να ενεργήσει για την άμεση απελευθέρωση όλων των αιχμαλώτων και την επιστροφή των σκαφών του Στόλου της Ελευθερίας

να κλείσει την πρεσβεία του Ισραήλ

να σταματήσει τις ελληνοισραηλινές ασκήσεις, να διακόψει κάθε σχέση με το κράτος-τρομοκράτη.

Καλούμε σε συγκέντρωση διαμαρτυρίας σήμερα, στις 7μμ έξω από την ισραηλινή πρεσβεία.

"ΠΑΤΕΡΑ, ΕΙΜΑΣΤΕ ΥΠΝΟΒΑΤΕΣ" - ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΗΝ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ

O εκδοτικός οίκος Σ.Ι. ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ, η Πρεσβεία της Ρουμανίας και ο Πολιτιστικός Σύλλογος «Σύγχρονα Βαλκάνια» σας προσκαλούν στην παρουσίαση του μυθιστορήματος της Μόνικας Σαβουλέσκου-Βουδούρη


Πατέρα, είμαστε υπνοβάτες


την Πέμπτη, 3 Ιουνίου, ώρα 8:00 μ.μ.

στην «Αίθουσα Λόγου» της Στοάς του Βιβλίου, Πεσμαζόγλου 5 & Σταδίου


Την παρουσίαση θα συντονίσει

ο Θανάσης Καλαφάτης, Καθηγητής Ιστορίας Πανεπιστημίου Πειραιά


Για το βιβλίο θα μιλήσουν

ο Αλέξης Ζήρας, Πρόεδρος Εταιρείας Συγγραφέων


ο Νίκος Θεοτοκάς, Καθηγητής Κοινωνιολογίας Παντείου Πανεπιστημίου


και η Μόνικα Σαβουλέσκου-Βουδούρη


Αποσπάσματα του βιβλίου θα αναγνώσουν ο Σωτήρης Τσόγκας, ηθοποιός και σκηνοθέτης του Θεάτρου «Η Πρόβα» και η Ρωξάνη Βράκα, ηθοποιός

Στην αίθουσα θα υπάρχει έκθεση φωτογραφίας από την Τινέλλα Γεωργιέβιτσι

Μετά την παρουσίαση θα πιούμε μαζί ένα ποτήρι κρασί για να γιορτάσουμε τη νέα έκδοση.

-----

Το δράμα των ηρώων του βιβλίου - όπου περιγράφεται η διαστροφή των αριστερών αξιών, η συστηματική εξόντωση των ιδεολόγων, των καλλιτεχνών και των επιστημόνων καθώς και ο εξευτελισμός του λαού κατά τα πέτρινα χρόνια της σύγχρονης ρουμανικής ιστορίας - περιέχει σε μεγάλο βαθμό τις προσωπικές εμπειρίες της ίδιας της συγγραφέως και επιπλέον αντανακλά ένα γενικότερο πολιτικοκοινωνικό φαινόμενο που ξεπερνά τα σύνορα της Ρουμανίας και αγγίζει κάθε άνθρωπο που ταλαιπωρήθηκε από τη δικτατορία στις διάφορες μορφές της. Τα συγκλονιστικά γεγονότα της αφήγησης είναι γραμμένα με αμεσότητα, ένταση, προβληματισμό και ρεαλισμό, και συμπτωματικά προτωεκδόθηκαν λίγους μήνες πριν από την πτώση του καθεστώτος του Τσαουσέσκου, όταν η συγγραφέας Μόνικα Σαβουλέσκου - Βουδούρη βρισκόταν ήδη αυτοεξόριστη στην Ολλανδία.

Είκοσι χρόνια μετά την αλλαγή του πολιτικού σκηνικού, πολλά τείνουν να ξεχαστούν και, δυστυχώς, ο ιδεαλισμός δεν αποτελεί χαρακτηριστικό των λαών που υπέφεραν. Μέχρι σήμερα, όμως, εξακολουθούν να υπάρχουν «υπνοβάτες» που θέλουν να αλλάξουν τον κόσμο, και σε αυτούς απευθύνεται τούτο το βιβλίο.

-----



Η Μόνικα Σαβουλέσκου - Βουδούρη γεννήθηκε το 1942 στη Ρουμανία και από το 1985 ζει στην Ολλανδία και στην Ελλάδα. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου του Βουκουρεστίου. Το 1974 έλαβε διδακτορικό στη Φιλοσοφία από το ίδιο πανεπιστήμιο. Τα τελευταία είκοσι πέντε χρόνια εργάζεται ως κοινωνιολόγος σε διάφορα ευρωπαϊκά ερευνητικά κέντρα που ειδικεύονται στην κοινωνιοψυχολογία των μεταναστών. Έχει ασχοληθεί με τη μετάφραση (ολλανδική λογοτεχνία) και έχει συγγράψει πρόζα, δοκίμια, ποίηση. Τα έργα της έχουν κυκλοφορήσει σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες και μεταφραστεί στα Ολλανδικά, στα Ελληνικά, στα Γαλλικά κ.α. Το 1992 κυκλοφόρησε στην Ελλάδα η ποιητική της συλλογή «Διασπορά» από τις εκδόσεις Θουκυδίδης. Είναι μέλος στις Εταιρείες Λογοτεχνών της Ρουμανίας, της Ολλανδίας και του Βελγίου.

Κυριακή, 30 Μαΐου 2010

Ο ΘΑΝΑΣΗΣ ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΑΡΧΙΣΜΟ

«ΗΜΟΥΝ ΚΟΝΤΑ ΣΤΟΝ ΑΝΑΡΧΙΣΜΟ»

Η συνεργασία με τον Βασίλη Παπακωνσταντίνου προέκυψε ως αποτέλεσμα της συνεργασίας μου με τον Μάνο Λοΐζο. Πριν ακόμα πάρω το δρόμο της μουσικής, είχα μια ευχέρεια να γράφω στίχους. Έτσι, λόγω του θαυμασμού που έτρεφα στον Μάνο, του έστειλα κάποια στιχάκια. Του άρεσαν. Ανάμεσά τους ήταν και ο Μαύρος γάτος. Τότε ετοίμαζε κομμάτια που θα τραγουδούσε ο Βασίλης. Είχε έτοιμα τα εννέα και προσπαθούσε να βρει άλλα τρία-τέσσερα για να ολοκληρωθεί ο δίσκος, αλλά τον πρόλαβε ο θάνατος. Τελευταία είχε κάναι το δίσκο Τα Τραγούδια της Χαρούλας και τα στιχάκια μου αυτά υπολείπονταν πάρα πολύ και ευτυχώς που δεν κυκλοφόρησαν. Τα διέκρινε η ορμή της ηλικίας των δεκαεννέα-είκοσι χρόνων, αλλά δεν είχαν την εσωτερικότητα που νομίζω ότι βγαίνει στον σημερινό στίχο που κάνω. Στον απόηχο λοιπόν αυτής της συνεργασίας κάναμε τον Μαύρο γάτο. Μαζί με τον Λεγεωνάριο - που έχει να κάνει με το στρατό, τότε που ήμουν φαντάρος - μπήκαν στον ίδιο δίσκο, τη Διαίρεση. Και τα δύο αυτά τραγούδια μου δεν με ικανοποιούν σήμερα. Γράφω αυθόρμητα τα στιχάκια μου με διάφορα συναισθήματα και εικόνες της ζω΄λης μου στην επαρχία, και συγκεκριμένα στον Τύρναβο. Ακόμη κι αν είχα με ενάργεια στο μυαλό μου, αυτή τη στιγμή, όλο το υπόστρωμα με βάση το οποίο βγήκε τότε ο στίχος, δεν θεωρώ ότι αξίζει να λέμε τι ακριβώς σήμαινε ο Μαύρος γάτος, γιατί αποκόπτουμε το δέκτη από την ουσία της τέχνης. Δεν μου αρέσει να δίνω τη δική μου αίσθηση στο τι εννοούσα όταν έγραφα ένα στιχάκι. Θεωρητικά ήμουν κοντά στον αναρχισμό και παραμένω ως σήμερα, κατά έναν τρόπο, στον αντιεξουσιαστικό χώρο, γιατί πιστεύω ότι η εξουσία φθείρει και τους καλύτερους ανθρώπους. Κάτω από αυτό το σκεπτικό λειτουργούσα. Αργότερα, σε κάποιο άλλο τραγούδι, χλευάζοντας τον εαυτό μου, την απόσταση της θεωρίας και της πράξης, έγραψα τα Έρημα Κορμιά…του χρόνου παιχνιδάκια, στον ύπνο σταυραετοί, στον ξύπνιο στρατιωτάκια. Στον εαυτό μου αναφερόμουν. Την εποχή που έγραψα τον Μαύρο γάτο διάβαζα Μπακούνιν, Μαλατέστα, διάφορα βιβλία από τις εκδόσεις Ελεύθερος Τύπος, Διεθνής Βιβλιοθήκη καθώς και το περιοδικό της. Αργότερα γνώρισα τον Μάρεϊ Μπούκτσιν, Αμερικανό αναρχοκομμουνιστή ακτιβιστή. Μου άρεσε πάρα πολύ η σκέψη του, γιατί ήταν πιο σύγχρονος και έθετε προβλήματα οικολογίας και πολεοδόμησης. Για εκείνη την εποχή αυτά που έγραφα τα αξιολογούσα θετικά, μα σήμερα κάπως υπερβολικά και κραυγαλέα σε σχέση με την τωρινή κατάσταση. Στο Αερικό αργότερα έγραψα: όσες κι αν χτίζουν φυλακές και αν ο κλοιός στενεύει ο νους μας είναι αληταριό που όλο θα δραπετεύει: ένας στίχος όχι τόσο έντονος σε σχέση με την πρώιμη περίοδό μου στην οποία αναφέρθηκα.

Θανάσης Παπακωνσταντίνου

Δίφωνο, τ. 107, Αύγουστος 2004, σελ. 36.

Σάββατο, 29 Μαΐου 2010

ONE MORE CUP OF COFFEE 'FORE I GO...

to BOB DYLAN...

"One More Cup Of Coffee"

Your breath is sweet
Your eyes are like two jewels in the sky
Your back is straight your hair is smooth
On the pillow where you lie
But I don't sense affection
No gratitude or love
Your loyalty is not to me
But to the stars above

One more cup of coffee for the road
One more cup of coffee 'fore I go.
To the valley below.

Your daddy he's an outlaw
And a wanderer by trade
He'll teach you how to pick and choose
And how to throw the blade
He oversees his kingdom
So no stranger does intrude
His voice it trembles as he calls out
For another plate of food.

One more cup of coffee for the road
One more cup of coffee 'fore I go.
To the valley below.

Your sister sees the future
Like your mama and yourself
You've never learned to read or write
There's no books upon your shelf
And your pleasure knows no limits
Your voice is like a meadowlark
But your heart is like an ocean
Mysterious and dark.

One more cup of coffee for the road

One more cup of coffee 'fore I go.

To the valley below.

Παρασκευή, 28 Μαΐου 2010

ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΕ ΤΟ "ΑΛΜΑΝΑΚ ΠΟΙΕΙΝ 2009"


Το Ποιείν (www.poiein.gr) είναι ένας διαδικτυακός ιστότοπος για την ποίηση που από το 2006 μέχρι σήμερα «παρουσιάζει ποιήματα και ποιητές από όλο τον κόσμο με την ελπίδα πως θα είναι για όλον τον κόσμο». Εκδότες του είναι οι ποιητές Σωτήρης Παστάκας και Σπύρος Αραβανής. Η ύλη του Ποιείν ανανεώνεται καθημερινά και διακρίνεται σε διάφορες κατηγορίες όπως: η παρουσίαση νέων φωνών, η ανθολόγηση μοντέρνας ελληνικής ποίησης, τα δοκίμια κριτικής, οι μεταφραστικές απόπειρες ποιημάτων, η παρουσίαση νέων βιβλίων και δίσκων μελοποιημένης ποίησης, και η ακρόαση έργων μελοποιημένης ποίησης. Τα ανοικτά σχόλια κάτω από κάθε ανάρτηση προσφέρουν τη δυνατότητα της διαδραστικότητας και του διαδικτυακού διαλόγου με τους αναγνώστες.

Πρόσφατατα, το Ποιείν κυκλοφόρησε το Αλμανάκ Ποιείν 2009, μια συλλογή με τις καλύτερες δημοσιεύσεις της τριετίας 2006-2009. Στην έκδοση βρίσκουμε ενδιαφέροντα κείμενα, όπως: η μελέτη του Βαγγέλη Ψαραδάκη για τον Ναπολέοντα Λαπαθιώτη, ανάλυση του Νίκου Κομιανού για τη γυναίκα στο έργο του Μανόλη Αναγνωστάκη, άρθρο του Μάκη Γκαρτζόπουλου για τις μελοποιήσεις ποιητών από τον Μάνο Χατζιδάκι, πλήρης εργογραφία του μελοποιημένου Νίκου Καββαδία από τον Μιχάλη Γελασάκη, ανέκδοτο χειρόγραφο-επιστολή του Άρη Αλεξάνδρου προς το συνθέτη Μιχάλη Γρηγορίου, καθώς και ανθολογία νέων ποιητών. Καλοτάξιδο!

AN INTERVIEW WITH CRISTINA BRANCO

The interview with the famous Portuguese Fado singer Cristina Branco was originally published in Greek, in the March 2010 edition of the DIFONO magazine (www.difono.gr), Greece's best-selling music magazine.



A new album is out, and you are currently in the middle of a new global tour. What do you prefer, to be on stage or in the studio?


Both are extremely important, although in the studio you learn how to understand poets and the composers, so it helps you bring out your emotions on stage. Without the studio, the stage would be artificial. By understanding what others meant with these words and with these music, you are able to be honest to your public.


Your latest album “Kronos” approaches the theme of time. Why did you pick this particular theme?


Nine albums later, I just had the feeling it was the right time to reflect on time. What did music do to me? How did it help me develop in artistic terms? What are the professional but also physical transformations it involves? How do you react to time? How does time stay in your skin, in your mind, in your family? As a traveler and as an artist, life makes you think about time. Today I woke up missing terribly my children, asking myself “what am I doing here without my kids?” Sometime it is really hard, you have to be very structured mentally and psychologically to handle this imposition on your personal life.


Also, I decided to associate with all those authors and composers because I like to link every new album of mine to the previous one. My previous album is “Abril”, a homage to an amazing musician called Jose Afonso, and all the authors I invited to Kronos are contemporaries with Jose Afonso, they made music with him, they performed with him and I thought “well, this is a good way to enchain Kronos to previous works” Also, these people also had a very particular role during the dictatorship in Portugal and the revolution of ’74. That period in Portugal was hard for everybody, I was two years old when the revolution occurred, and all those people lived it, and I suggested to them to describe what happened to them since then.


You mention the dictatorship, you mention Jose Afonso. Is there any political dimension in your work?


No, not in my work. Of course, I am a political human being, because I think it is necessary for all of us to be active, to understand better our society, and to link to other people. But I do not have a political message in my work, my message is for peace and love only. Well, if that’s politics, then… good!


There is a paradox in your career: You firstly became famous in Holland, before turning to your home audience. Were you born as a Fado singer or did specific events and conjunctures take you there?


I was a student and suddenly I received a phone-call, inviting me to a talk-show in a TV programme in Portugal. Since I was a student of Social Communication, I felt really curious about it. I wasn’t thinking I was going to perform, I was just looking around as a journalist. Then, suddenly, I performed. A few days later, somebody called me, asking if I’d like to go to Amsterdam and perform two concerts to celebrate the Revolution of ’74. I said “yes” without thinking, I had no repertoire, I had not prepared! It was a terrific challenge for me and for the two musicians who came with me: my husband and Alessandro. We prepared the concert, we went to Amsterdam, we made two concerts, it was quite successful, they made an album out of it. This was in April. In December, they called me back, telling me that it was a serious matter and that I should make another album. So, I did it, I did “Murmurius”, which was considered the best world music album in France, and this is how I begun.


One of your new songs is titled “I Carry a Fado”. Is Fado a way of being, a way of loving? How do you carry it?


I am carrying it more and more every day, more nowadays than before. I have the feeling that I’ve got deep into it, I am really in love with it, and I wasn’t before. Fado for me was something extremely old-fashioned, a kind of dramatic song that you couldn’t develop. And I didn’t know how to develop it, I wasn’t raised in Lisbon, I had no experience with Fado before, only by listening to Amalia Rodriguez and a few others. Only by singing it, by experiencing it, by living it, I understand it better now, I am getting deeper and deeper into it, and I don’t know where the bottom is.


You claim that you “have studied Amalia’s soul down to its smallest part”. What did you discover? What has Amalia meant to you?


She’s been extremely important to me. She made me sing, I owe it to her, if I had not listened to her voice I wouldn’t be here. By listening to her repertoire, by knowing her story and her life, I found out how profound and sad she was. All that dramatism and nostalgia that you raise from her image and her voice was not artificial, she was totally like that. She was a terrific story-teller, her life was the best example to sing, she did not need anything else other than her life and her personal experience to be performed. More than the dimension of her voice - which was absolutely astonishing - was her ability to say words and to make you understand the importance of each word. Somehow, you could touch these words, they had texture. She was not singing for the sake of singing, she was singing for life, and that made an important revolution inside me.


Talking about words, one notes immediately that you have brought poetry into your work, not only by Portuguese poets but even by foreign ones, such as the Dutch poet Slauerhoff. Is this a conscious decision of yours, or a general fashion of Portuguese music?


Both. Bringing poetry into Fado began with Amalia, we must not forget it. In a certain moment, Amalia took the best Portuguese poets to the people, most of our population in the’60s and ’70s could not read or write. Whenever she sang poetry, she was bringing culture to people. I decided to do it because I do not disassociate my voice and singing from poetry and the Portuguese language. I like words, I like poetry, I like beautiful images and phrases. Amalia was the first to do it, and nowadays everybody sings poetry. You can somehow make a bible of Portuguese poetry by following Portuguese music.


Why is Fado so topical today for young people and for such a large international audience?


I don’t know! In the beginning, Fado was not well received, not even in Portugal. People were not prepared for Fado, because somehow Fado represented the dictatorship. It took a gap of 15-20 years for people to digest all that music and all that background. It took a revolution for people to accept Fado and react to it. It is so stimulating nowadays to have all those young people in concerts in Portugal and abroad. Ten years ago, all was totally different, my audience was on average 50 years old, and now most of my audience is young. It feels great to know that you are spreading the word, spreading Portuguese culture abroad. I remember that six or seven years ago, when I visited the US, some people did not know where Portugal was on the map. Now, they know where it is, they want to know more about my culture, they want to learn Portuguese. Fado put Portugal into the map again, culturally speaking.




Tradition is one of your primary raw materials in your work. What is your attitude towards the tradition?


The way of bringing something new into Fado is respecting its roots, trying to make the path to understanding contemporaneity while also bringing the roots back into their deserved place. You bring a lot of your urban stories and experiences and mix them with tradition. It is a huge mixture of feelings and emotions and historical moments that you should bring into the table whenever you perform, whenever you begin a new Fado. It is a huge responsibility towards the people who listen to you and trust you.


Your CDs are often found in record shops abroad under the label of “ethnic”. Is music globalised? Should it be globalised?


This is a very controversial issue. No, music should not be globalised. I am a traveler, I meet a lot of people, I am curious, it is natural that all these people and cultures make part of my personal experience, and this experience reflects in my work. Would you call this globalization? I don’t know if it is, somehow it is part of the concept of globalization. But there is a thin line between that and what is happening nowadays. Globalizing is losing every people’s memories, and you shouldn’t do it. As I said, you must respect your tradition, your roots, so as to develop. We must be very careful, otherwise we will turn to the others without any reference, any seal of our culture. This is not good at all. We have done bad enough to the world, to Earth, so let’s try at least to keep culture, our culture.


Looking back into your career, did you ever feel that you were asked to do compromises in order to follow the rules of the global or national market?


More than once, and it is terrible. I accepted some of them, like signing with a major label. But I did not accept most of these demands. I am very stubborn, some people call me utopian and tell me “you still believe in Santa Claus”. I am an earthy person. I love divas, I worship a few, but I don’t want to be one. I want to be a normal person and I want other people to understand this. I am not untouchable, not at all. Of course the market and merchandising pushes you into that. That’s why one day I woke up and thought “this is so glossy, so dangerous, I can really turn into something I don’t want to”. So, I decided to have children and family, and they bring me down. It is easy to fly in this world, and I don’t want that, not for me. I respect others who do it, but it is not for me.


You have sung “Alfonsina y el mar” which became popular with the voice of Mercedes Sosa. How did you feel of her loss?


Now, I am re-singing this song, we added it once again to our repertoire. We lost an amasing singer, we really did. I did not know her as a human being, so I cannot judge who she was. She was an amazing singer, and an opinion-leader, an opinion-maker. She was a friend of Jose Alfonso as well. The ’60s and the ’70s were extremely rich culturally speaking, and Mercedes Sosa was part of that movement. I owe all my respect to her life and career.


Finally, would you like to address a message for the readers of Difono who are fans of your work and of the music of the peoples in general? Plus, will they see you again anytime soon?


Yes, they will! Actually, next year we are coming there. We received an invitation from a very well-known jazz club in Athens, and we will perform there for eight days. I really want to return to Athens, I have nice memories from there.


My message is the following: All readers of Difono are on the right track, because every time you follow music, it means that you have a message to pass and a message to learn. Music is harmony, and we really need harmony at this point in our world.

Τετάρτη, 26 Μαΐου 2010

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΣΚΟΥ "ΑΠΟΠΛΟΥΣ" ΤΗ ΔΕΥΤΕΡΑ 31 ΜΑΙΟΥ

Το Public και ο Μετρονόμος μας προσκαλούν την Δευτέρα 31 Μαΐου στις 21.30 στο Public Cafe (5ος όροφος, κατάστημα Συντάγματος) στην παρουσίαση του δίσκου
Απόπλους
Ο κύκλος αυτός περιλαμβάνει έντεκα καινούργια τραγούδια σε μουσική του Μιχάλη Τερζή και στίχους του Δημήτρη Λέντζου
που ερμηνεύουν οι: Γεράσιμος Ανδρεάτος, Παντελής Θεοχαρίδης, Κώστας Μακεδόνας, Λαυρέντης Μαχαιρίτσας, Γιώργος Μπαγιώκης, Γιώργος Νταλάρας, Πίτσα Παπαδοπούλου και Σοφία Παπάζογλου.
Θα μιλήσουν οι:
Σπύρος Αραβανής, φιλόλογος - δημοσιογράφος
Βασίλης Κριμπάς, ραδιοφωνικός παραγωγός
Γιώργος Τσάμπρας, δημοσιογράφος - ραδιοφωνικός παραγωγός

Τρίτη, 25 Μαΐου 2010

"Η ΣΑΣΤΙΣΜΕΝΗ ΕΥΡΩΠΗ" ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΜΕΛΑ

Οι εκδόσεις Εξάντας και το περιοδικό Monthly Review μας προσκαλούν στην παρουσίαση του βιβλίου του Κώστα Μελά Η σαστισμένη Ευρώπη, σήμερα Τρίτη 25 Μαΐου 2010, στις 19.00, στο Metropolis Live Stage, Πανεπιστημίου 54 & Εμ. Μπενάκη.
Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι:
Α. Αλαβάνος, Γ. Αρσένης, Κ. Βεργόπουλος, Κ. Τσουκαλάς
Συντονίζει ο Β. Χωραφάς

Παρασκευή, 21 Μαΐου 2010

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΗΝ ΚΡΙΣΤΙΝΑ ΜΠΡΑΝΚΟ


CRISTINA BRANCO:

«Έχω λατρέψει τις ντίβες, αλλά δεν είμαι μία απ’ αυτές»


Το "Δίφωνο" συναντά τη μούσα του πορτογαλικού fado

Η Cristina Branco είναι μια από τις γνωστότερες φωνές του fado, αυτού του αινιγματικού, βαθιά ποιητικού είδους τραγουδιού της Πορτογαλίας. Μετά από εννέα δίσκους, μοιράζεται δικαιωματικά το βαρύ φορτίο της κληρονομιάς της ανεπανάληπτης Amália Rodrigues, μαζί με ερμηνεύτριες όπως η Misia, η Mariza και η Dulce Pontes. Κατά πολλούς η κορυφαία fadista σήμερα, η Branco συνδυάζει τη μελαγχολία και τη δραματικότητα της τέχνης της με τη ζεστασιά και την οικειότητα της μοναδικής φωνής της. Με αφορμή την έκδοση του νέου της δίσκου “Kronos”, τη συναντήσαμε σε έναν από τους σταθμούς της περιοδείας της, στην όμορφη Γάνδη, λίγο πριν από άλλη μια θριαμβευτική ζωντανή εμφάνιση μπροστά στο παγκόσμιο κοινό της. ηρ.οικ.
-----

Νέος δίσκος και νέα περιοδεία: τι προτιμάτε, στούντιο ή σκηνή;

Και τα δύο είναι εξίσου σημαντικά. Όμως, στο στούντιο μαθαίνεις πώς να κατανοείς τους ποιητές και τους συνθέτες, κι αυτό σε βοηθάει να εκφράσεις τα συναισθήματά σου στη σκηνή. Χωρίς το στούντιο, η σκηνή θα ήταν πολύ επιφανειακή. Εμβαθύνοντας σε ό,τι οι δημιουργοί θέλουν να εκφράσουν με τις λέξεις και τις μουσικές τους, μπορείς να είσαι ειλικρινής στο κοινό των συναυλιών σου.

Τα τραγούδια του τελευταίου σας δίσκου, “Kronos”, προσεγγίζουν το ζήτημα του χρόνου. Γιατί επιλέξατε το συγκεκριμένο μοτίβο;

Μετά από εννέα δίσκους, ένιωσα απλά ότι ήταν η κατάλληλη στιγμή να συλλογιστώ το θέμα του χρόνου. Πώς επέδρασε ο χρόνος σε μένα; Πώς με βοήθησε να εξελιχθώ καλλιτεχνικά; Ποιους επαγγελματικούς αλλά και σωματικούς μετασχηματισμούς συνεπάγεται; Πώς αντιδράς στο χρόνο; Πώς παραμένει ο χρόνος στο δέρμα σου, στο μυαλό σου, στην ίδια την οικογένειά σου; Ως ταξιδεύτρια και ως καλλιτέχνιδα, η ζωή με έκανε να αναρωτηθώ σχετικά με το χρόνο. Σήμερα ξύπνησα στο ξενοδοχείο, μου έλειπαν τρομερά τα παιδιά μου και αναρωτήθηκα: «τι κάνω εδώ χωρίς τα παιδιά μου;». Μερικές φορές είναι πραγματικά δύσκολο, πρέπει να είσαι πολύ δομημένος πνευματικά και ψυχολογικά ώστε να διαχειριστείς αυτή την επιβολή στην προσωπική σου ζωή.
Ένας άλλος λόγος που αποφάσισα να συναντηθώ με τα συγκεκριμένα τραγούδια και τους δημιουργούς τους είναι επειδή μου αρέσει να συνδέω κάθε νέο μου δίσκο με τον προηγούμενο. Ο προηγούμενος δίσκος, “Abril”, ήταν αφιερωμένος στη μνήμη ενός καταπληκτικού μουσικού, του José Afonso, και όλοι οι δημιουργοί που συμμετέχουν στο “Kronos” είναι σύγχρονοί του, έγραψαν μουσική μαζί του και συνυπήρξαν επί σκηνής. Αυτοί οι άνθρωποι έπαιξαν και έναν ιδιαίτερο ρόλο στα χρόνια της Δικτατορίας στην Πορτογαλία, και στην Επανάσταση του ’74. Αυτή η περίοδος ήταν δύσκολη για τον καθένα. Ήμουν δύο χρονών όταν έγινε η Επανάσταση, και όλοι αυτοί οι καλλιτέχνες την έζησαν. Εγώ απλά τους πρότεινα να περιγράψουν στα τραγούδια τους το τι τους έχει συμβεί από τότε.

Αναφερθήκατε στη Δικτατορία και στον José Afonso. Υπάρχει κάποια πολιτική διάσταση στο έργο σας;

Όχι, όχι στο έργο μου. Φυσικά είμαι μια πολιτική ανθρώπινη ύπαρξη επειδή θεωρώ αναγκαίο να είμαστε όλοι ενεργοί, να κατανοούμε καλύτερα την κοινωνία μας, και να συνδεόμαστε με άλλους ανθρώπους. Αλλά δεν έχω κάποιο πολιτικό μήνυμα στη δουλειά μου, το μόνο μου μήνυμα είναι υπέρ της ειρήνης και της αγάπης. Ε, αν αυτό είναι πολιτικό, τότε… έχει καλώς!


Παραδόξως, γίνατε πρώτα γνωστή στην Ολλανδία πριν σας γνωρίσει το κοινό της Πορτογαλίας. Γεννηθήκατε fadista, ή γίνατε από τις συγκυρίες;

Ήμουν φοιτήτρια και ξαφνικά λαμβάνω ένα τηλεφώνημα για να συμμετάσχω σε ένα talk-show στην πορτογαλική τηλεόραση. Επειδή σπούδαζα Κοινωνική Επικοινωνία, ένιωσα ιδιαίτερη περιέργεια και πήγα, όχι φυσικά για να τραγουδήσω αλλά ως δημοσιογράφος. Τελικά, όμως, τραγούδησα και μερικές μέρες μετά μου ζήτησαν να πάω στο Άμστερνταμ για να συμμετάσχω σε δύο συναυλίες για τον εορτασμό της Επανάστασης του ’74. Απάντησα θετικά, χωρίς να το πολυσκεφτώ. Δεν είχα ρεπερτόριο, δεν είχα εμπειρία, δεν είχα τίποτα! Ήταν μια απίθανη πρόκληση για μένα και για τους δύο μουσικούς που με συνόδευσαν, τον σύζυγό μου Custódio Castelo και τον Alexandre Silva που βρίσκεται στην ορχήστρα και απόψε. Πήγαμε στο Άμστερνταμ και τελικά οι συναυλίες είχαν αρκετή επιτυχία, εκδόθηκε και δίσκος με τη ζωντανή ηχογράφηση. Αυτό ήταν τον Απρίλη, και τον Δεκέμβρη μου τηλεφώνησαν ξανά, λέγοντάς μου ότι πλέον η υπόθεσή μου ήταν πολύ σοβαρή και έπρεπε να κάνω ένα δίσκο στο στούντιο. Έτσι και έγινε, και εκδόθηκε ο δίσκος “Múrmurios” που στη Γαλλία βραβεύτηκε ως ο κορυφαίος δίσκος παγκόσμιας μουσικής της χρονιάς. Και έτσι άρχισα…

Ο τίτλος ενός από τα καινούργια σας τραγούδια είναι «Κουβαλώ ένα fado» (Trago um fado). Είναι το fado ένας τρόπος να ζεις; Να ερωτεύεσαι; Πώς κουβαλά κάποιος ένα fado;


Κουβαλώ μέσα μου το fado ολοένα και περισσότερο, κάθε μέρα, πιο πολύ σήμερα απ’ ότι παλιά. Νιώθω ότι βυθίζομαι ολοένα και περισσότερο μέσα του, το έχω ερωτευτεί στ’ αλήθεια. Παλαιότερα, το fado ήταν για μένα κάτι το παλιομοδίτικο, ένα είδος δραματικού τραγουδιού που δεν μπορούσες να προχωρήσεις παραπέρα. Πράγματι, δεν ήξερα πώς να το προχωρήσω παραπέρα, δεν μεγάλωσα στη Λισσαβώνα, δεν είχα την παραμικρή εμπειρία στο fado, παρά μόνο είχα ακούσει την Amália Rodrigues και μερικούς άλλους. Μόνο τραγουδώντας το, ζώντας το, μπόρεσα να κατανοήσω το fado και να βυθιστώ μέσα του.

Έχετε ισχυριστεί ότι «μελέτησα την ψυχή της Amália ως την πιο μικρή πτυχή της». Τι ανακαλύψατε; Τι σημαίνει η Amália Rodrigues για σας;


Η Amália υπήρξε ιδιαίτερα σημαντική για μένα. Το ότι τραγουδώ σήμερα το χρωστάω σ’ αυτήν. Εάν δεν είχα ακούσει τη φωνή της, δεν θα βρισκόμουν εδώ απόψε. Ακούγοντας το ρεπερτόριό της, μαθαίνοντας την ιστορία της και τη ζωή της, ανακάλυψα πόσο γνήσια και λυπημένη υπήρξε. Όλη αυτή η δραματικότητα και η νοσταλγία που αντλείς από την εικόνα της και τη φωνή της ήταν αυθεντικές, αυτό ήταν. Διηγιόταν εκπληκτικά μια ιστορία, η ζωή της ήταν το καλύτερο παράδειγμα για τα τραγούδια της, δεν χρειάστηκε τίποτε άλλο να τραγουδήσει πέρα από την ίδια τη ζωή και την προσωπική της εμπειρία. Πέρα από τη διάσταση της φωνής της - η οποία ήταν ασύλληπτη - στέκομαι στην ικανότητά της να λέει λέξεις και να σε κάνει να καταλαβαίνεις τη σημασία της κάθε λέξης. Κατά κάποιο τρόπο, μπορούσες να αγγίξεις αυτές τις λέξεις, είχαν υφή. Η Amália δεν τραγουδούσε για να τραγουδά, τραγουδούσε για να ζει, κι αυτό προξένησε μια επανάσταση μέσα μου.


Μιλώντας για λέξεις, είναι αξιοσημείωτο ότι έχετε τραγουδήσει μεγάλους ποιητές, όχι μόνο Πορτογάλους αλλά π.χ. και τον ολλανδό ποιητή Jan Jacob Slauerhoff. Είναι αυτό δική σας επιλογή, ή στοιχείο του πορτογαλικού τραγουδιού γενικότερα;


Και τα δύο. Η εισαγωγή της ποίησης στο fado ξεκίνησε με την Amália, δεν πρέπει να το ξεχνάμε αυτό. Η Amália έφερε τους κορυφαίους Πορτογάλους ποιητές στο λαό, όταν τις δεκαετίες του ’70 και του ’60 ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού δεν μπορούσε να γράψει και να διαβάσει. Όποτε τραγουδούσε ποίηση, έφερνε την κουλτούρα στο λαό. Εγώ αποφάσισα να εντάξω την ποίηση στο τραγούδι μου επειδή δεν μπορώ να αποσυνδέσω τη φωνή και την ερμηνεία μου από την ποίηση και την πορτογαλική γλώσσα. Μου αρέσουν οι λέξεις, μου αρέσει η ποίηση, μου αρέσουν οι όμορφες εικόνες και φράσεις. Η Amália ήταν η πρώτη που το έκανε, και σήμερα όλοι τραγουδούν ποίηση. Μπορείς να συντάξεις μια ανθολογία της πορτογαλικής ποίησης ακούγοντας πορτογαλική μουσική.


Που οφείλεται η γοητεία που ασκεί το fado στους νέους ανθρώπους και σε ένα τόσο μεγάλο διεθνές κοινό;


Δεν γνωρίζω! Στην αρχή, το fado δεν έγινε δεκτό με ενθουσιασμό, ούτε καν στην Πορτογαλία. Οι άνθρωποι δεν ήταν έτοιμοι για το fado, γιατί αυτό είχε συνδεθεί με τη Δικτατορία. Χρειάστηκε ένα κενό 20 περίπου χρόνων, από τα τέλη του ’70 ως τα μέσα του ’90 για να χωνευτεί αυτή η μουσική στο πλατύ κοινό. Για να αποδεχτεί ο κόσμος το fado απαιτήθηκε μια επανάσταση. Πλέον, είναι τόσο όμορφο να βλέπεις όλους αυτούς τους νέους και τις νέες στις συναυλίες, τόσο στην Πορτογαλία όσο και στο εξωτερικό. Πριν από δέκα χρόνια, όλα ήταν τόσο διαφορετικά… η μέση ηλικία του κοινού μου ήταν 50 χρονών, ενώ τώρα το μεγαλύτερο κομμάτι είναι νεολαία. Νιώθω τέλεια που έχω τη δυνατότητα να προβάλλω την πορτογαλική κουλτούρα στον εξωτερικό. Θυμάμαι ότι πριν από έξι-εφτά χρόνια, όταν επισκέφτηκα τις Ηνωμένες Πολιτείες, κάποιοι δεν ήξεραν ούτε που πέφτει η Πορτογαλία στο χάρτη. Τώρα πια ξέρουν, και θέλουν να μάθουν περισσότερα για την κουλτούρα και για τη γλώσσα μου. Το fado τοποθέτησε ξανά την Πορτογαλία πάω στο χάρτη, σε σχέση με τον πολιτισμό.



Η παράδοση είναι μία από τις πρώτες ύλες της τέχνης σας. Πώς μεταχειρίζεστε την παράδοση;

Ο μόνος τρόπος για να φέρεις κάτι νέο στο fado είναι, με σεβασμό προς τις ρίζες του, να προσπαθήσεις να ανοίξεις μονοπάτια για την κατανόηση της συγχρονικότητάς του, τοποθετώντας τις ρίζες του στη θέση που τους αξίζει. Φέρνεις μια πληθώρα δικών σου αστικών ιστοριών, εμπειριών, συναισθημάτων και ιστορικής μνήμης, και τα αναμιγνύεις όλα αυτά με την παράδοση. Αυτό συνιστά μια τεράστια ευθύνη προς τους ανθρώπους που σε ακούνε και σε εμπιστεύονται.

Στα δισκοπωλεία του εξωτερικού, οι δίσκοι σας κατατάσσονται συνήθως στην κατηγορία του «έθνικ». Είναι παγκοσμιοποιημένη η μουσική; Πρέπει να γίνει;

Αυτό είναι ένα πολύ αμφιλεγόμενο ζήτημα. Όχι, η μουσική δεν πρέπει να γίνει παγκοσμιοποιημένη. Ταξιδεύω συχνά, συναντώ πολλούς ανθρώπους, και είναι φυσιολογικό όλοι αυτοί οι άνθρωποι και οι κουλτούρες να γίνονται κομμάτι της προσωπικής μου εμπειρίας. Αυτή η εμπειρία αντανακλάται στο έργο μου. Θα το αποκαλούσες αυτό παγκοσμιοποίηση; Δεν ξέρω, ίσως κατά κάποιο κι αυτό να είναι κομμάτι της έννοιας της παγκοσμιοποίησης. Αλλά υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα σ’ αυτό και σ ότι συμβαίνει σήμερα. Η παγκοσμιοποίηση οδηγεί στην απώλεια της μνήμης του κάθε λαού, και αυτό δεν θα έπρεπε να συμβαίνει. Για να αναπτυχθείς, πρέπει να σέβεσαι την παράδοσή σου, τις ρίζες σου. Πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί, αλλιώς θα μείνουμε χωρίς κανένα σημείο αναφοράς, χωρίς καμία σφραγίδα της κουλτούρας μας. Αυτό δεν είναι καθόλου καλό. Έχουμε βλάψει αρκετά τον κόσμο και τη γη, ας προστατεύσουμε τουλάχιστον την κουλτούρα μας.

Κοιτώντας πίσω, νιώσατε ποτέ στην καριέρα σας ότι σας ζητούσαν να κάνετε συμβιβασμούς ώστε να ακολουθήσετε τις προσταγές της παγκόσμιας ή εθνικής αγοράς;

Ναι, πάνω από μια φορά, και είναι απαίσιο. Κάποιους από αυτούς τους συμβιβασμούς τους αποδέχτηκα, όπως π.χ. το να υπογράψω σε μια παγκοσμίως γνωστή εταιρεία. Αλλά τις περισσότερες από τις απαιτήσεις των άλλων δεν τις αποδέχθηκα. Είμαι πολύ πεισματάρα, κάποιοι με αποκαλούν ουτοπίστρια και μου λένε «πιστεύεις ακόμα στον Άη-Βασίλη». Είμαι ένας γήινος άνθρωπος. Αγαπώ τις ντίβες, έχω λατρέψει μερικές, αλλά δεν θέλω να είμαι μια απ’ αυτές. Θέλω να είμαι ένας κοινός άνθρωπος, και ζητώ από τους άλλους να το καταλάβουν αυτό. Δεν είμαι απλησίαστη, το αντίθετο. Φυσικά η αγορά και οι ανάγκες προβολής της πραμάτειας της σε σπρώχνουν προς τα εκεί. Όμως εγώ ξύπνησα μια μέρα και σκέφτηκα «αυτό είναι τόσο γυαλιστερό, τόσο επικίνδυνο… μπορεί πραγματικά να γίνω κάτι που δεν θέλω». Έτσι, αποφάσισα να κάνω οικογένεια και παιδιά, ώστε να κρατιέμαι στη γη. Είναι εύκολο να πετάξεις σ’ αυτό τον κόσμο, και δεν το θέλω αυτό, όχι για μένα. Σέβομαι άλλους που το κάνουν, αλλά δεν είναι για μένα.

Έχετε τραγουδήσει το τραγούδι “Alfonsina y el mar” που έγινε γνωστό με τη φωνή της Mercedes Sosa. Τι νιώσατε με την απώλειά της;

Το τραγούδι αυτό το προσθέσαμε ξανά στις ζωντανές εμφανίσεις μου. Χάσαμε μια εκπληκτική ερμηνεύτρια, πραγματικά εκπληκτική. Δεν την γνώρισα προσωπικά και δεν μπορώ να την κρίνω ως άνθρωπο. Υπήρξε μεγάλη τραγουδίστρια, αλλά και μεγάλη διαμορφώτρια της κοινής γνώμης, μια πραγματική ηγέτιδα. Υπήρξε επίσης και φίλη του José Afonso. Οι δεκαετίες του ’60 και του ’70 ήταν πολύ πλούσιες πολιτιστικά, και η Mercedes Sosa υπήρξε κομμάτι αυτού του κινήματος. Νιώθω απεριόριστο σεβασμό για τη ζωή και την καριέρα της.
Για το τέλος, έχετε κάποιο μήνυμα προς τους αναγνώστες του Δίφωνου; Θα σας ακούσουμε σύντομα από κοντά;


Ναι! Θα έρθουμε στην Αθήνα του χρόνου. Λάβαμε μια πρόσκληση από ένα πολύ γνωστό τζαζ κλαμπ και θα εμφανιστούμε εκεί για οχτώ βραδιές. Θέλω πραγματικά να επιστρέψω στην Αθήνα, έχω όμορφες αναμνήσεις από εκεί.
Το μήνυμά μου είναι το ακόλουθο: Όλοι οι αναγνώστες του Δίφωνου και των μουσικών περιοδικών γενικά βρίσκονται στο σωστό δρόμο, επειδή κάθε φορά που παρακολουθείς τη μουσική σημαίνει ότι έχεις ένα μήνυμα να περάσεις και ένα μήνυμα να αφουγκραστείς. Η μουσική είναι αρμονία, κι αυτή τη στιγμή χρειαζόμαστε τόσο πολύ την αρμονία σ’ αυτόν τον κόσμο.

Τετάρτη, 19 Μαΐου 2010

ΔΥΟ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΙΟΝΕΣΚΟ ΑΠΟ ΤΗΝ "ΩΡΚΑ"


Το Μάθημα & Ο Νέος Ενοικιαστής
του Ευγένιου Ιονέσκο
από τη Θεατρική Ομάδα ΩΡΚΑ

Από 28 Μαΐου μέχρι 13 Ιουνίου,
κάθε Παρασκευή, Σάββατο & Κυριακή,
στις 9 μ.μ.

Θέατρο Παραμυθίας
(Παραμυθίας 27, Μεταξουργείο)


Μετάφραση: Γιάννης Βογιατζής
Σκηνοθεσία: Λουκάς Ζήκος
Σκηνικά - Κοστούμια: Σάλλυ Ασημάκη
Μουσική: Χρήστος Δοδόπουλος
Παίζουν: Χρήστος Δοδόπουλος, Γιώργος Κομνηνάκης, Ιωάννα Λεούση,
Ανθή Λουκάτου, Μιχάλης Σαββίδης, Παυλίνα Τσίκνα.

http://wrka.blogspot.com/

Στο Μάθημα (1951), ο Ιονέσκο αναποδογυρίζει τη διδασκαλική διαδικασία και μας δείχνει τη σκοτεινή της όψη, εκείνη που κρύβεται κάτω από την φαινομενικά «φυσιολογική» εκπαίδευση. Ο παραλογισμός του εκπαιδευτικού εγχειρήματος δεν εντοπίζεται στο θέατρο, αλλά στη σχολική τάξη: ο συμβολικός θάνατος του μαθητή, το πνίξιμό του απ’ την προσπάθεια να παραφουσκωθεί με «γνώσεις», μας κάνει να αναρωτηθούμε για την ζωή του μετά την «αποφοίτηση».

Στον, πιο άγνωστο στην Ελλάδα, Νέο Ενοικιαστή (1955), στο μικροσκόπιο του συγγραφέα μπαίνει η μοναξιά του σύγχρονου ανθρώπου και το «αντίδοτο» που αυτός ψάχνει: τη συγκέντρωση αγαθών - την κατανάλωση. Και εδώ, όλα, εκ πρώτης όψεως, μοιάζουν «φυσιολογικά»: ένας άνθρωπος μετακομίζει τα υπάρχοντά του στη νέα του κατοικία. Οχυρώνεται απ’ τον έξω κόσμο στοιβάζοντας τα πράγματά του στο νέο του δωμάτιο. Στο τέλος, όμως, δεν μένει χώρος ούτε για τον κόσμο ούτε για τον ίδιο και έτσι πνίγεται μέσα στον ασφυκτικό κλοιό των ίδιων των επίπλων του.

Πέμπτη, 13 Μαΐου 2010

Ο ΣΩΤΗΡΗΣ ΚΑΚΙΣΗΣ ΣΥΖΗΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΟ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΤΖΙΜΗ ΠΑΝΟΥΣΗ (+ «ΤΑ ΚΟΜΜΕΝΑ»)

Άλλο ένα διαμάντι μας εμπιστεύεται σήμερα ο Σωτήρης Κακίσης από το αρχείο του: την συνέντευξή του με τον Χρήστο Νικολόπουλο και τον Τζίμη Πανούση που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Δίφωνο», τ. 20, Μάιος 1997. Δυστυχώς, στο τυπωμένο κείμενο δεν συμπεριλήφθηκαν κάποια αποσπάσματα που αναφέρονταν σε μεγάλους τραγουδιστές, αρχής γενομένης από τον Γιώργο Νταλάρα, και τα οποία βλέπουν σήμερα για πρώτη φορά το φως της δημοσιότητας. Έλλειψη χώρου, παρέμβαση από μηχανής θεού, ή διακριτική ευχέρεια εκδότη, διευθυντή και αρχισυντάκτη; Ούτε γνωρίζω, ούτε με ενδιαφέρει. Δεν αρέσουν στα «Προάστια» οι ίντριγκες και τα κουτσομπολιά. Απλές υπηρεσίες στον ιστορικό του μέλλοντος προσφέρουν. Το «κομμένο» κείμενο παρατίθεται με πλάγια γράμματα, μετά τη φωτογραφία "Ο Τζίμης Πανούσης προς την λογοκρισία". Ευχαριστούμε για άλλη μια φορά τον ποιητή Σωτήρη Κακίση για την εμπιστοσύνη του. ηρ.οικ.

-----

Χρήστος Νικολόπουλος – Τζίμης Πανούσης:

«Θέλει και κανονικά τραγούδια ο κόσμος»

Μια συζήτηση με το Σωτήρη Κακίση

φωτογραφίες: Τάσος Βρεττός, Αρχείο Σωτήρη Κακίση

Περιοδικό Δίφωνο, τ. 20 - Μάιος 1997

Ο ένας επιμένει πως γεννήθηκε για την καταστροφή. Ο άλλος θα προτιμούσε να την αποφεύγαμε. Η αλήθεια είναι ότι κάτω απ' το πουκάμισό τους και οι δύο υπάρχουν πάντα έντονα για μας, με καρδιές και τρόπους πάντα σημαντικούς αμφότεροι, φάροι συνέχεια μέσα σ' ένα χάος πια και δικό μας, αρκετά αλβανικού τύπου. Σαν κοριτσάκι ομολογεί ο Τζιμάκος πως ένοιωθε κάποτε ακούγοντας τραγούδια του Νικολόπουλου κι ο Χρήστος Νικολόπουλος υποκλίνεται ξαφνικά μπροστά στου Τζίμη Πανούση τη σοβαρότητα, τη σημασία. Αυτό που βγαίνει απ' τη χωρίς αναστολές εδώ συζήτησή τους είναι πως αυτοί οι, τόσο παράταιροι εξωτερικά, δημιουργοί είναι πολύ κοντά ως άνθρωποι, ως χαρακτήρες. Με το ήθος τους, με τις καλλιτεχνικές και ψυχικές τους αξίες, πάντα σε πρώτη ζήτηση. Σ.Κ

Μοιάζει να έχετε τελείως διαφορετικές στάσεις στο τραγούδι, στα πράγματα, κύριοι: ο ένας χαμηλόφωνος πάντα και ουσιαστικός, κι ο άλλος μεγαλόφωνος και... πανούσιος!


Χ.Ν. Γιατί, ο Τζίμης είναι μεγαλόφωνος; Μπορεί να 'ναι μεγαλόφωνος όταν δουλεύει, κατά τη διάρκεια των παραστάσεών του. Όπου είναι διαχυτικός και τα λέει όλα έξω από τα δόντια πάντα. Πέρα όμως από τη δουλειά, εγώ προσωπικά έχω διαπιστώσει πως ο Tζίμης ο Πανούσης, αντίθετα, δεν μιλάει σχεδόν καθόλου.Η λάθος κάνω;


T.Π. Είμαι χαμηλών τόνων κι εγώ. Και την καλύτερη συμβουλή μού την έδωσε ένας Εβραίος, μια φορά στη θάλασσα.


Ο... Ιωνάς, μες στο κήτος σας;


Τ.Π. Ένας άλλος. Που με βρήκε και μου συστήθηκε με τ' όνομά του, κι ύστερα, αμέσως μετά, μου δήλωσε πως είναι Εβραίος. "θέλω να σου πω", μου είπε, "πως, απ' όσο σ' έχω δει, διαπίστωσα ότι είσαι δύο... Πανούσηδες. Εδώ σε βλέπω με τη γυναίκα σου, με το παιδί σου, και μετά σε βλέπω τελείως αλλιώς στη δουλεία σου. Προς θεού, ποτέ μην μπερδέψεις τη μία σου τη ζωή με την άλλη. Αυτό θα 'ναι η καταστροφή σου".

Το 'χει πει κι ο Εγγονόπουλος, αυτό του Σεζάν: "Οπωσδήποτε ο καλλιτέχνης οφείλει ν' ανυψώνεται, ο άνθρωπος όμως πρέπει να παραμένει στη σκιά του" .

Χ.Ν. Σ' εμένα συμβαίνει, από μιαν άποψη, το ανάποδο. Εγώ στις ζωντανές μου εμφανίσεις είμαι πολύ σοβαρός και χαμογελάω μόνο πού και πού λίγο, αλλά, πέρα από το πάλκο, είμαι όλο πλάκες. Με τους φίλους μου, με τους δικούς μου, οι φάρσες μ' αρέσουνε...

Η ποιότητα, δηλαδή, του ήθους σας μπορεί να είναι ίδια, από τελείως διαφορετικούς δρόμους, λέτε;


Χ.Ν. Πιστεύω πως έχουμε πολλά κοινά στοιχεία με τον Τζίμη, τελικά. Πήγαινα και τον έβλεπα μάλιστα γι' αυτό. Από το Κύτταρο, από τότε.


Τ.Π. Κι εγώ αγαπάω πολύ τα τραγούδια του Χρήστου. ιδίως το "Κάτω απ' το Πουκάμισό μου" και το "Υπάρχω". Έπιασα δε τον εαυτό μου, ακούγοντάς τα, να αισθάνεται όπως κάτι κοριτσάκια με τον... Σάκη Ρουβά. Που κάνει κάτι κοντινά η τηλεόραση πάνω τους και τα βλέπεις... όπως τα βλέπεις: συγκινημένα πολύ, με πολύ ειλικρινή, εκείνες τις στιγμές, αισθήματα. Φαίνεται πως το κοριτσάκι αυτό το 'χουμε όλοι μέσα μας, και συγκινείται έτσι, τελείως πρωτογενώς, μόνο με τα αληθινό πράγματα. Και παθαίνει κάτι σαν υστερία, και σαν κλάμα. Από μικρός ένιωθα έτσι μ' αυτό τα τραγούδια του Χρήστου. Άσχετα αν τώρα έχω φτάσει να φαίνομαι οπτικά σαν πατέρας του!

Χ.Ν. Τώρα είμαστε πια συνομήλικοι. Σε περίμενα εγώ λίγο, δεν καθυστέρησες κι εσύ...

Τ.Π. Λοιπόν, Χρήστο, πώς τη βλέπεις όλη αυτή τη... νέα σκηνή; Τους τραγουδιστές σαν τον Σάκη τον Ρουβά, ας πούμε, που είναι μια ακραία, μάλλον περίπτωση;

Χ.Ν. Νέα σκηνή είναι αυτός;

Τ.Π. Είναι, υποτίθεται, το μοντέρνο. Τον έχεις δει ζωντανό;

Χ.Ν. Όχι, στην τηλεόραση μόνο. Νομίζω πως σήμερα δεν υπάρχουν πια ταυτότητες στα διάφορα είδη που κυκλοφορούν. Και υπάρχουν πολλά είδη στις μέρες μας. Ένα είδος είναι αυτό που τραγουδάει ο Ρουβάς. Ένα άλλο είδος είναι αυτό που τραγουδάει, ας πούμε, ο Καρβέλας, ένα άλλο αυτό που τραγουδάει ο Σφακιανάκης, ένα άλλο αυτό που τραγουδάει η ʼντζελα η Δημητρίου. Πέρα από τους τραγουδιστές που συνεχίζουν στους ίδιους δρόμους τις πορείες τους, οι οποίοι και μ' αρέσουν κυρίως. Όχι πως απορρίπτω όμως και όλους τους καινούργιους. Μ' αρέσουν κι ορισμένοι. Θεωρώ, π.χ., ότι ο Σφακιανάκης έχει καλή φωνή. Αλλά τα τραγούδια αυτό που λέει... θα μπορούσε να λέει καλύτερα. Γιατί και στο μαγαζί μια φορά που πήγα, όταν λέει μερικά τραγούδια του Στράτου Διονυσίου είναι καλός. Το γεγονός πάντως είναι ότι με όλ' αυτά έχει δημιουργηθεί μια μεγάλη πια σύγχυση. Το "Κάτω απ' το Πουκάμισό μου" είχε μια ταυτότητα "ποιοτική", ας πούμε, σαν συνέχεια του λαϊκού τραγουδιού. Ύστερα, αυτό που εκπροσωπείς εσύ, Τζίμη, ή ο Σαββόπουλος, έχουνε την ταυτότητά τους. Τώρα τα σημερινό είναι σαν να ναι...

...απ' τον Άρη; Από άλλον πλανήτη ξαφνικά;

Χ.Ν. Δεν ξέρω. Είναι φορές που εγώ προσωπικά δεν καταλαβαίνω από πού μου 'ρχεται κάτι. "Τι 'ναι πάλι αυτό τώρα;" αναρωτιέμαι.

Τ.Π. Υπάρχει μια υπερπαραγωγή απίστευτη πια. Τραγούδια επί παραγγελία, χωρίς αίσθημα κι αισθήματα. Γιατί η ανάγκη στις εταιρείες είναι μία και μόνη πια: να γίνει και να διεκπεραιωθεί ένα προϊόν , οποιοδήποτε. Δεν είναι τα πράγματα όπως μια φορά κι έναν καιρό, όταν ο συνθέτης ετοίμαζε ένα έργο και καλούσε τραγουδιστές να το υπηρετήσουν αυτό το έργο, να βγει έτσι κάτι πραγματικό καλό, που έχει μείνει ώς σήμερα. Τώρα μιλάμε για τραγούδια ετοιματζίδικα, με σαφείς ημερομηνίες λήξεως.

Εσείς, βέβαια, κύριε Πανούση, ήσασταν ο πρώτος που βάλατε Ημερομηνία Λήξεως σε δίσκο σας...

Τ.Π. Ναι, για να μην αγοράσει κανείς αλλοιωμένο προϊόν

Χ.Ν. Βέβαια, απ' όλα αυτά που λέμε τώρα, μέσα, βγαίνουν και μερικά καλά. Αλλά η γενική εικόνα νομίζω πως είναι αυτή που σας είπα. Να, ένα τραγούδι, το "Φωτιά στα Σαββατόβραδα", που το λέει η Άντζελα η Δημητρίου, εμένα μ' αρέσει.

Τ.Π. Ναι, είν' ωραίο τραγούδι. Έχουνε βγει και ωραία τραγούδια.

Χ.Ν. Ή ένα άλλο που λέει ο Σφακιανάκης, για έναν αετό.

Τ.Π. Η απορία μου εμένα είναι γιατί, αφού και ο Σφακιανάκης και ο Ρουβάς έχουν ανταπόκριση στον κόσμο ό,τι και αν πουν , γιατί δεν λένε καλά τραγούδια; Αφού ό,τι και αν πουν περνάει.


Χ.Ν. Αυτό είναι απορίας άξιoν όντως.


Εγώ έχω ένσταση εδώ. Μήπως, αν πούνε άλλα, κανονικά τραγούδια, καλά τραγούδια, ο κόσμος τους θ' αντιδράσει; Γιατί τις ιστορίες αυτές δεν τις ελέγχει, κατ' εμέ, ο κάθε Σφακιανάκης.

Τ.Π. Δεκτή η ένστασή σας. Και πολύ καλά έκανε κι ο Νότης, τελικά, που έκρυψε στο Rex τον Τσαρούχη της οροφής. Ήτανε ειλικρινής αυτή του η ενέργεια, γιατί τα έργα του Τσαρούχη δεν ταιριάζουν με τα δικά του.

Χ.Ν. Από τη μεριά του, τον έβλεπε κιτς τον Τσαρούχη.

Θέλων ο βλάχος, μη θέλων ο ζωγράφος, φόρεσε, Χριστέ μου, κόκκινα... τσαρούχια!

Τ.Π. Τώρα, τι είναι κιτς και τι δεν είναι θα το κρίνει η... Ιστορία. Αλλά σίγουρα δεν "πήγαινε" ο Τσαρούχης με τον Σφακιανάκη.

Χ.Ν. Πάντως, ό,τι και να λέμε, αυτά τα παιδιά που τώρα ξεκινάνε την καριέρα τους, σε όλα αυτά τα αμφισβητούμενα είδη, θα μπορούσαν να δίνανε κάποια προσωπικότητα στο έργο τους, διαλέγοντας πράγματι καλύτερα τα τραγούδια τους. Ένα άλλο παιδί που ξέρω, ο Ρέμος, θα μπορούσε στον επόμενο δίσκο του να κάνει κάτι πολύ ωραίο. Αυτός έχει συμπαθητική φωνή. Γιατί να μην το κάνει;

Τ.Π. Πάντως έχει κι ο Σωτήρης τα... δίκια του. Έχουμε παραδείγματα όπου, όσες φορές κάνανε "ποιοτική", ας πούμε, στροφή κάποιοι, αποτύχανε. Κι ο Πανταζής προσπάθησε κάποτε, μετά τις μεγάλες του εμπορικές επιτυχίες, κι η Άντζελα πήγε κάτι να κάνει.

Χ.Ν. Δεν νομίζω. Δεν το 'κανε κανένας τους ευσυνείδητα, συνειδητά και με συνέπεια.

Τ.Π. Προσπάθησαν, μα δεν ξέρανε ίσως πώς.

Χ.Ν. Ύστερα, μπορεί και να 'ναι η πολιτική των εταιρειών έτσι. Να προτιμούν αυτόν τον άμεσα καταναλωτικό τρόπο, με σαφείς ημερομηνίες απόδοσης, αρχής και τέλους.

Να μη γίνονται επί τούτου καλά τραγούδια, με αντοχή στο χρόνο;


Χ.Ν. Ναι.

Άρα, πάμε και στα φημολογούμενα εσχάτως, ότι δεν θέλουν οι εταιρείες και οι αρμόδιοι παραπάνω από ένα καλό τραγούδι σε κάθε CD, για να μην μπερδεύονται τα ραδιόφωνα ποιο θα πρωτοδιαφημίσουν...

Χ.Ν. Αυτό εγώ τώρα το ακούω.

Τ.Π. Παύει έτσι το τραγούδι να είναι υπόθεση καλλιτεχνική, είναι πια προϊόν σκέτο, που υπακούει σε νόμους άλλους.

Χ.Ν. Εμείς πάντως προσπαθούσαμε πάντα να 'ναι και τα 12 τραγούδια καλά.

Τ.Π. Γιατί, παλαιότερα, ο συνθέτης ήταν ο σταρ, ας πούμε. Ο Καλδάρας τον έφτιαχνε τον δίσκο, όχι ο τραγουδιστής Άλφα ή Βήτα.

Χ.Ν. Πολύ παλαιότερα.

Τ.Π. Ενώ τώρα οι εταιρείες έχουν συμβόλαια με τους τραγουδιστές και ψάχνουν για τραγούδια.

Χ.Ν. Που θ' αρέσουν στους τραγουδιστές.

Τ.Π. Και στον παραγωγό, βέβαια.

Εσείς, Χρήστο, στο Δίφωνο δεν μου είχατε ¨καταγγείλει" ότι υπήρξε περίπτωση τραγουδιστή που είχε συγκεντρώσει 200 τραγούδια για να διαλέξει για τον νέο του δίσκο;


Χ.Ν. Διακόσια πενήντα για την ακρίβεια.


Τ.Π. Μεγάλος, πολύ γνωστό όνομα.


Χ.Ν. Ναι. Όπου, μέσα σε τέτοια πληθώρα, θα υπήρξε και σύγχυση, φαντάζομαι. Πώς να διαλέξεις δέκα από τόσα τραγούδια; Στο τέλος δεν ξέρεις τι είναι τι.


Μήπως, λοιπόν, δεν τον "μορφώσατε" όσο καλά έπρεπε τον κόσμο με τα δικά σας τραγούδια κι έχουμε φτάσει σ' όλες αυτές τις σημερινές γελοιότητες;


Ν.Χ. Δεν ξέρω τι λέει ο Τζίμης, αλλά εγώ έχω μια άποψη για όλη αυτή την " αταξία" που έχει επικρατήσει, που δεν μπορούμε να την πούμε, νομίζω, πολυφωνία, γιατί δεν είναι κι ακριβώς μουσικές φωνές όλες αυτές. Πιστεύω πως φταίνε και οι δημιουργοί, κι όλοι οι παράγοντες οι γνήσιοι στο τραγούδι μας, που δεν αντισταθήκανε ίσως όσο θα 'πρεπε. Τι θέλω να πω: ο Μούτσης, ας πούμε, ένας καταπληκτικός συνθέτης κατ' εμέ, και τραγουδοποιός άριστος, έχει δέκα χρόνια πια ν' ακουστεί. Γιατί να μην εξακολουθεί να υπάρχει και η δική του, τόσο σημαντική φωνή, μέσα στις άλλες που κατακλύζουν τον χώρο; Ο Ξαρχάκος - μιλάω τώρα για το έντεχνο λαϊκό τραγούδι -έχει να βγάλει από το "Ρεμπέτικο" σχεδόν. Έκανε τότε ένα μπαμ, έφερε μια ισορροπία, κι έκτοτε σιωπά.


Εσείς και ο Σπανός σαν να μην παραιτείσθε μόνο, κύριε Νικολόπουλε...

Χ.Ν. Ο Σπανουδάκης ύστερα, που είναι λίγο πιο σύγχρονος. Δεν του αρέσει, λέει, πια να γράφει τραγούδια. Υπάρχουν , δηλαδή, απουσίες που στοιχίζουν πολύ στην πορεία, στη διατήρηση των ισορροπιών, στη μη εξαφάνιση των τραγουδιών με ταυτότητα.


Τ.Π. Μπαίνουν, πάντως, κι άλλα θέματα. Επειδή με τον Μούτση είμαστε στην ίδια εταιρεία, ξέρω πως με τα ίδια χρήματα που δαπάνησε η εταιρεία για να κάνει ένα δίσκο δικό του έφτιαξε παράλληλα 10-15 "μανεκέν" , ας πούμε, φτηνές παραγωγές, εκ των οποίων δύο πουλήσανε πολύ και φέραν αρκετά χρήματα. Είναι κι αυτή η δυσκολία, άρα. Γιατί ένας καλλιτέχνης πραγματικός έχει και απαιτήσεις από την εταιρεία για τη δουλειά του.


Χ.Ν. Θεωρείς πως αυτό πια είναι απόλυτο;


Τ.Π. Όχι, αλλά είναι πολύ δύσκολο πια, τη στιγμή όπου υπάρχει κι αυτός ο τρόπος παραγωγής από τη μεριά των εταιρειών , να ασχολούνται και με τους δημιουργούς που βλέπουν τελείως αλλιώς τα πράγματα.


Χ.Ν. Εγώ, απ' την άλλη, ξέρω πως η Αρβανιτάκη, στην προηγούμενη παραγωγή της, γιατί για την τελευταία δεν γνωρίζω, είχε τόσες ώρες στούντιο, και μουσικών και πληρωμών, που με τα ίδιο χρήματα μπορούσε κάλλιστα η εταιρεία να είχε κάνει δέκα δίσκους, όχι έναν. Παρ' όλ' αυτά πάντως ο δίσκος έγινε, χωρίς να φεισθούν αξιών παραγωγής οι αρμόδιοι.


Τ.Π. Ναι, αλλά η Ελευθερία έχει και το στοιχείο τού σουξέ μαζί. Ενώ ο Μούτσης...


...δεν το 'χει;


Τ.Π. Δεν νομίζω πια τόσο έντονα.


Χ.Ν. Εκείνο που θέλω να πω είναι ότι νομίζω πως οι εταιρείες θέλουν να 'χουνε και μια "κάλυψη" σε όλα τ' άλλα που κάνουν , με ορισμένους καλούς δίσκους.

Άλλοθι;

Χ.Ν. Ακριβώς: ένα άλλοθι. Εγώ προσωπικά έκανα ένα δίσκο τώρα, τα "Άνθη Ευλαβείας", όπου δεν μου βάλανε κανένα φρένο. Και μάλιστα τα τραγουδάω εγώ τα τραγούδια, που δεν έχω... οπαδούς, κι ούτε και πολυπουλάει ομολογώ αυτή η δουλειά. Εντάξει, πούλησε κάποιες χιλιάδες, αλλά όχι τρομερό πράγματα. Πρόβλημα όμως δεν είχα από την πλευρά τους κανένα, και τον βοηθάνε κιόλας τον δίσκο διαφημιστικό επαρκώς. Διείδα καλή πρόθεση, από ορισμένους έστω, να στηριχθεί κι αυτός ο δίσκος.


Τ.Π. Είναι και θέμα προσώπων, πάντως. Παίζουν ρόλο και τα πρόσωπα πάντα.

Στις... απρόσωπες εταιρείες! Αμηχανία παρατηρώ όμως στη συζήτησή σας, φοβάμαι. Τις πταίει, τελικά; Το μόνο σίγουρο είναι πως υπάρχει πρόβλημα;


Τ.Π. Αλλά, πάντα δεν υπήρχε πρόβλημα; Πάντα δεν υπήρχαν όλες αυτές οι αντιξοότητες, μεταξύ μας;


Χ.Ν. Πάντα. Τα μεγέθη όμως ήταν κάποτε διαφορετικά. Μια εποχή όπου ήτανε ο Kαφάσης, π.χ...


...Ο φίλος του κυρίου Πανούση.


Χ.Ν. Ναι, καλή φωνή είχε κι ο Καφάσης. Εγώ δεν έχω τίποτε προσωπικό με κανέναν, με όλα αυτά τα πρόσωπα στα οποία τώρα αναφερόμαστε. Μάλιστα εκτιμώ πολύ τις προσπάθειες που κάνει ο καθένας για να σταθεί, να επιβιώσει, ακόμη και με το είδος που εκπροσωπεί, και δεν με εκπροσωπεί εμένα καθόλου. Ο Καφάσης, λοιπόν, είχε διάρκεια περίπου πέντε χρόνια. Ενώ ο Πανταζής, που τραγουδάει όλ' αυτά τα... ανάλαφρα, ας τα χαρακτηρίσουμε, είναι στο προσκήνιο 15 χρόνια και πια με πολύ έντονη πραγματικά παρουσία. Έχουν μεγιστοποιηθεί, νομίζω, πια όλα: και των τραγουδιστών οι αξίες και των δίσκων αυτών που λέμε και εκείνων που κάνουν το μάρκετινγκ. Και τα μεροκάματα επίσης.


"Χτίσαμε στην Ελλάδα καινούργιο... Χόλιγουντ", που τραγουδούσε κάποτε και η Μπέλλου εύθυμα;


Χ.Ν.
Μην ξεχνάμε πως ούτε τα μεροκάματα που παίρνουν οι τραγουδιστές σήμερα έχουν καμιά σχέση με τα μεροκάματα που έπαιρνε ο Καφάσης μια φορά κι έναν καιρό. Τώρα ένας τραγουδιστής αυτού του είδους μπορεί να έχει πληρωμένους δεν ξέρω κι εγώ πόσους δημοσιογράφους. Να έχει πέντε δημοσιογράφους με δύναμη, που να τον μανατζάρουν ασταμάτητα. Που μπορούν αυτοί από μόνοι τους να τον κρατάνε στην κορυφή, αυτόν και το είδος του.


Μοιάζει για βαριά κατηγορία αυτή, για να υπερασπιστούμε και μια φορά τους "αλήτες, ρουφιάνους δημοσιογράφους" .


Τ .Π. Δεν είναι βαριά, είναι η αλήθεια. Έτσι είναι.


Χ.Ν. Εγώ δεν ξέρω αν το κάνουν έτσι ακριβώς, αν γίνεται. Φαντάζομαι όμως πως δεν είναι καθόλου δύσκολο να λειτουργούν πια έτσι, όπως λέμε τώρα, τα πράγματα. Δεν μπορεί ένας που κάθε βράδυ βγάζει ένα τεράστιο ποσό εκατοντάδων χιλιάδων δραχμών να δίνει τη μία εκατοντάδα από αυτά τα λεφτά μόνο κάθε μέρα για να 'χει πέντε ανθρώπους τέτοιους να σκίζονται συνέχεια για πάρτη του; Είναι άλλα τα μεγέθη τελείως πιο. Γι' αυτό και όλ' αυτά τα αμφισβητούμενα φαινόμενα τελευταία κρατάνε πολύ περισσότερο του αναμενόμενου. Φοβάμαι δε πως θα δούμε κι ακόμη χειρότερα πράγματα στο άμεσο μέλλον.


Αυτό που, όπως πάλι μου είχατε πει τότε, το βλέπατε στην αρχή σαν κωμωδία σοβάρεψε πια επικίνδυνα. Δεν αναφέρομαι πάντως στη δική σας, σοβαρότατη κωμωδία, Τζίμη.

Τ.Π. Εμένα πάλι είναι στιγμές όπου όλη αυτή η κατάσταση με... ενθουσιάζει. Αυτό που είπε ο Χρήστος, για όλη αυτή την προσπάθεια που κάνουν άνθρωποι, οι οποίοι αν τους μετρήσεις αντικειμενικά είναι τελείως ατάλαντοι κι έχουν και να υπερασπιστούν και τραγούδια βλακώδη κι ανούσια, είναι και συγκινητική, από μια μεριά, υπόθεση. Αν απομονώσεις κάτι πόζες τους στα βιντεοκλίπ, κάτι κινήσεις τους απίστευτες, μιλάμε για στιγμές τέχνης ξαφνικά, τελείως ερήμην τους. Κάνουν τόση προσπάθεια ώστε δεν μπορεί κανείς να μη συγκινηθεί μαζί τους. Δεν είχα πάει σ' ένα μαγαζί στην Εθνική, με τον Σούκα και τον Αγγελόπουλο...

Χ.Ν. ...στο "Ένατο". Δεν υπάρχει πια.

Τ.Π. ...και έτυχε να κάθομαι σε μια πλευρά όπου έβλεπα και πίσω από Τα ψυγεία του μαγαζιού. Κι υπήρχανε και κοπέλες εκεί, ως μπαλέτο της συμφοράς, που κάνανε και κονσομασιόν, κανονικά. Και μια απ' αυτές Τις "χορεύτριες". που δεν ήξερε πού της πηγαίνανε τα τέσσερα στον χορό, την έβλεπα οπό μια πόρτα της κουζίνας μισάνοιχτη να κάνει συνέχεια ασκήσεις χορευτικής ετοιμότητας και προετοιμασίας, πάλι ό,τι της κατέβαινε, ανάμεσα στα ψυγεία. Και σκιζότανε η κακομοίρα, σήκωνε πόδια, χέρια, να γίνει καλλιτέχνις ήθελε σώνει και καλά, μπορούσε-δεν μπορούσε. Αυτό το πράγμα, που εμένα με τρομάζει κιόλας, δεν μπορείς να μην το θαυμάσεις από την άλλη. Ο Πανταζής δεν κάνει τα πάντα; Δεν ήταν από πάντα στην υπηρεσία του κοινού, με αυτοθυσία... άλλων εποχών; Μόνο που δεν ξεσκόνιζε και τα τραπέζια - δεν υπήρχε χατίρι για χατίρι που να μην το κάνει για τον κόσμο στο μαγαζί του, στις αρχές.


Το άλογο αυτός το καβαλούσε επί σκηνής, που λέγεται πως... αποπάτησε το καημένο πάνω στο καλύτερο;

Τ.Π. Η Κωνσταντίνα καβάλα μάς... προσκυνούσε.

Χ.Ν. Θυμόσαστε και τότε με τα ισπανικά, που στήνανε ολόκληρα μπαλέτα -χαμός γινότανε. Η Κωνσταντίνα, νομίζω, πρωτοστατούσε και σ' αυτά. Καλό κοριτσάκι είναι δε. Τραγούδια, δίσκους, λάτιν, όλα. Χόρευε σε βιντεοκλίπ, ξεθεωνότανε. Τι σχέση είχαν όλα αυτά μ' εμάς, ποτέ δεν θα μάθουμε.


Τ.Π. Εξελίξεις όμως έχουμε. Το άλογο τώρα στον "Διογένη" έχει μετατραπεί σε. πισίνα, σε ενυδρείο ολόκληρο.

Με... ιππόκαμπους; Με γοργόνες;

Τ.Π.
Με μπαλέτο ολόκληρο ρωσικό συγχρονικής κολύμβησης! Που είναι και το καλύτερο μάλλον μέρος του προγράμματος...

Χ.Ν. Τώρα είναι; Να πάμε!


Πόσα όμως τραγούδια του Νικολόπουλου ακούγονται εκεί μέσα πια; Ακούεται κανένα ή έχουμε μείνει πια μόνο με τα... ψάρια;


Τ.Π. Όλοι αναγκάζονται στο τέλος του προγράμματος να πουν και τραγούδια της προκοπής. Γιατί ο κόσμος δεν φεύγει έτσι, νιώθει ανικανοποίητος. Αν δεν του πούνε και μερικά κανονικά τραγούδια, να πάει να κοιμηθεί σπίτι του ήσυχος, δεν τους αδειάζει τη γωνιά.


Χ.Ν. Θέλει και... κανονικά τραγούδια ο κόσμος, για να ησυχάσει!


Και μια και γίνονται και στη... Συγγρού όλ' αυτά, μετά την έξοδό μας την... μη κανονική και τόσο, Γυρνάμε στην... οικογένεια και την ιερότητά της... Μήπως και για αυτά όλα του τραγουδιού μας φταίει ο γενικός πια τρανσβεστισμός της ζωής μας;


Χ.Ν. Δεν ξέρω. Επαναλαμβάνω όμως ότι πάντα υπήρχανε τραγούδια της πλάκας, κι αλαλούμ φαινόμενα αρκετά ανάλογα. Ξέρετε πόσες περιπτώσεις θυμάμαι εγώ τραγουδιών τέτοιων, μια κι είμαι πολύ παλιός πια στο κουρμπέτι; Η διαφορά είναι ότι παλιότερα δεν κρατούσαν καθόλου, ούτε τα αντίστοιχα τραγούδια ούτε οι αντίστοιχοι τραγουδιστές και.. μη τραγουδιστές. Ο Πανταζής δεν ξεκίνησε ο ίδιος με το "Το 'πε, το 'πε ο παπαγάλος";


Τ.Π. Το οποίον σουξέ, αν ξανάβγαινε σήμερα, θα έσκιζε ξανά, λέω εγώ.


Χ.Ν. Γιατί όντως η πλάκα σε όλα αυτά δεν είναι και αμελητέο μέγεθος. Κοι εγώ πάω πού κοι πού στα μαγαζιά αυτά. Κα μ' αρέσει κι αυτός ο χαβαλές, μ' αρέσει πολύ.


Τ.Π. Κι εγώ μόνο εκεί, νομίζω, πως διασκεδάζω πια πραγματικά, από πλευράς θεάματος, κατ' αρχάς.


Χ.Ν. Αλλά δεν μπορώ να συνειδητοποιήσω, βέβαια, πώς όλα αυτά δημιουργούν, τελικά, μια νέα κατάσταση στο ελληνικό τραγούδι. Αυτό να το χωνέψω δεν μπορώ.


Τ.Π. Το αστείο είναι ότι εγώ διαβλέπω και ένα ήθος πίσω απ' όλ' αυτά. Αυτός ο βιοτέχνης, π.χ., που πάει με σύσσωμη την οικογένειά του εκεί πέρα και τα δίνει όλα του τα λεφτά που έχει βγάλει για να πετάει γαρδένιες, η διαδικασία αυτή, η ιεροτελεστία του πρώτου τραπεζιού, που το κλείνουν κάθε βράδυ και πολλές φορές δεν πάνε, και του αλλάζουν τα γκαρσόνια τα νερά και τα παγάκια, ώσπου να 'ρθει κατά τις τρεισήμισι αυτός ή να δώσει, αν είναι να μην έρθει, εντολή τηλεφωνική να ρίξουν λουλούδια στην αγαπημένη του τραγουδίστρια ή τραγουδιστή, όλ' αυτά εμένα μου φαίνονται σαν αρχαίες συμπεριφορές κι υποθέσεις μας. Εκφυλισμένα, βέβαια, πράγματα, αλλά με κάτι πολύ επίσημο πάντα μέσα τους.


Στη Λάρισα, λέει, ή δεν ξέρω πού, ένας θαβότανε κανονικά κάτω από σπασμένα πιάτα κάποτε, κι ανασταινόταν κανονικά με το τραγούδι που λάτρευε...

Τ.Π. Υπάρχει ένα πολύ... υγιές κιτς σε όλ' αυτά, που, επειδή μας ξεπερνάει, έχει σίγουρα τη σημασία του.


Χ.Ν. Άλλωστε χρειάζεται και το κακό, για να φανεί το καλό.


Τ.Π. Κάποια στιγμή πάντως τρομάζεις. Όπως και με την τηλεόραση. Γελάμε, γελάμε μ' αυτά όλα που βλέπουμε, αλλά κάποια στιγμή δεν πάει άλλο. Λες: "Τώρα τι κάνουμε;". Και μένουμε μ' ένα γέλιο παγωμένο στα χείλη, τρελαινόμαστε. Είπαμε, αστεία αστεία, αλλά όλα έχουν και τα όριά τους.


Τα "Χρυσά κουφέτα" ούτε τόσο χρυσά είναι ούτε τόσο... κουφέτα.


Τ.Π. Έχουνε γίνει χρυσά... υπόθετα.


Άρα; τι θα γίνει; τι θα κάνουμε;


Τ.Π. Εγώ πιστεύω πως θα γίνει κι εδώ ό,τι έγινε στην ...Αλβανία! θα καεί κι εδώ το σύμπαν! Άλλωστε εμείς χωρίς όπλα σκοτωνόμαστε μεταξύ μας πολύ περισσότεροι κάθε Σαββατοκύριακο καθ' άπασαν την επικράτεια.


Χ.Ν. Δεκαεννέα νεκρούς είχαμε πάλι στην άσφαλτο προχτές.


Τα αυτοκίνητα είναι πιο καταστρεπτικά όπλα, τα μικρά ιδιαίτερα. Στην Αλβανία μόνο Μερτσέντες βλέπεις...


Τ.Π. Ναι. Και πολλοί στα βόρεια προάστια εδώ ψάχνανε τώρα στις τηλεοράσεις να εντοπίσουν τα αυτοκίνητά τους τα κλεμμένα εκεί πάνω! Έχουνε πολλά καλά οι εξεγέρσεις!

Θα μπορούσε ο Τζίμης ο Πανούσης να τραγουδήσει τραγούδια σας, κύριε Νικολόπουλε;


Χ.Ν.
Εμένα μ' αρέσουν πολύ, ξέρετε, οι άνθρωποι σαν τον Τζίμη. Με την τόσο προσωπική τους ποιότητα. Κατά το παρελθόν είχα συνεργαστεί άψογα με τον Μανώλη τον Ρασούλη. Τώρα πρόσφατα συζητούσα να συνεργαστώ με τους Άγαμους Θύτες. Γιατί όχι; Γιατί να μη συνυπάρχουν ο προβληματισμός και το γέλιο με τα τραγούδια;


Τ.Π. Αργεί όμως πολύ να βγει ένας νέος Ρασούλης στον στίχο.


Χ.Ν. Φυσιογνωμίες σαν του Ρασούλη δεν βγαίνουν κάθε μέρα, είν' η αλήθεια.


Τ.Π. Εγώ προσωπικά βλέπω πως υπάρχει πια πρόβλημα στιχουργικό, ιδιαίτερα στο λαϊκό τραγούδι.


Χ.Ν. Ο Ρασούλης υπήρξε πράγματι καταπληκτικός, κι αν ήθελε, θα 'ταν ακόμη πιο καλός. Ο ίδιος δεν ήθελε, δυστυχώς. Πάντως στον χώρο του λαϊκού τραγουδιού, που είπες, Τζίμη, όπου κινούμαι εγώ, νομίζω πως πάντα υπάρχουν καλοί στιχουργοί, και παλιοί και νεότεροι. Που εμένα τουλάχιστον με καλύπτουν, έχω να πω.


Τ.Π. Εγώ εδώ δεν συμφωνώ. Νομίζω πως υπάρχει γενικευμένο πρόβλημα στον στίχο. Το μεγαλύτερο ποσοστό των δίσκων των επιτυχημένων τραγουδιστών και τραγουδιστριών σήμερα το φτιάχνει αυτός ο Φοίβος. Αυτός δεν πρέπει να προλαβαίνει να κοιμηθεί, αν κρίνει κανείς από τις επιδόσεις του στην... ποσότητα.


Χ.Ν. Έχω ακούσει πως τα κάνει όλα μόνος του.


Τ.Π. Ναι. Στίχους, μουσική, όλα.


Χ.Ν. Ως και σεκόντα. Είναι μια άποψη κι αυτή. Αλλά εγώ θα επιμείνω: στιχουργούς έχουμε, εξακολουθούμε να έχουμε. Μεγάλους δημιουργούς μόνο δεν έχουμε. Έχουμε στον στίχο τη Νικολακοπούλου, ας πούμε, την Τασούλα τη Θωμαΐδου. Που γράφει αυτά τα κάπως πιο ποιοτικά σουξεδάκια, κι είναι πολύ καλή σ' αυτό. Ύστερα υπάρχει πάντα ο Μάνος ο Ελευθερίου, ο Λευτέρης ο Παπαδόπουλος...

Τ.Π. Πάντως από όλους αυτούς τους στιχουργούς τώρα εμένα δεν μ' αρέσει κανένας. Ως ακροατής μιλάω, αν θέλεις.

Ούτε ο Λευτέρης Παπαδόπουλος ούτε ο Μάνος Ελευθερίου;

Τ.Π.
Ο Μάνος ο Ελευθερίου μ' αρέσει. Αλλά η Νικολακοπούλου δεν μ' αρέσει καθόλου.

Χ.Ν. Η Νικολακοπούλου γράφει λίγο περίεργα. Έχει μια έπαρση, ίσως.


Τ.Π. Φαίνεται αυτό πολύ σε ό,τι γράφει.

Χ.Ν. Επειδή έχω δουλέψει μαζί της, ξέρω πως μπορεί να γράφει και με πολύ πιο απλό τρόπο. Δεν θέλει κι αυτή. Της αρέσει να γράφει όπως γράφει. Υπεισέρχεται, δηλαδή, πάντα και ο παράγων άνθρωπος. Όπως σας είπα και για τον Ρασούλη. Ο Ρασούλης, αν σου γράψει τραγούδια στο στυλ της Παπαγιαννοπούλου, θα πάθεις την πλάκα σου. Έχει φοβερή ευχέρεια.

Τ.Π. Πάντως όσες φορές βγαίνει κάτι πολύ καλό υπάρχει και μια σχέση προσωπική, όχι μόνο καλλιτεχνική, του συνθέτη με τον στιχουργό.


Χ.Ν. Αυτό παλιά γινότανε. Δεν γίνεται πια. Τώρα με κασέτες δουλεύουν οι άνθρωποι. Ως και με... φαξ.


Τ.Π. Ο Ρασούλης όμως, και μ' εσένα και με τον Ξυδάκη, έτσι νομίζω πως δούλεψε.


Χ.Ν. Α, ναι. Πηγαίναμε ταξίδια μαζί, κάναμε παρέα πολλή.


(Ο ΤΖίΜΗΣ ΠΑΝΟύΣΗΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΛΟΓΟΚΡΙΣίΑ !!!)

Έφτασε η ώρα να σας πω και στους δύο δυο ονόματα, πολύ γνωστά σας. Να τοποθετηθείτε, μια κι έχετε αμφότεροι ιδιαίτερες σχέσεις μ’ αυτούς τους ανθρώπους. Τζίμη: Γιώργος Νταλάρας! Χρήστο: Στέλιος Καζαντζίδης!


Τ.Π. Εγώ πρώτος;


Γιες, πληζ.


Τ.Π. Υπάρχει μία παρεξήγησις εδώ: με το Γιώργο είμαστε πολύ καλοί φίλοι! Εντάξει, για να σοβαρευτούμε, ουτ’ εγώ έχω κάνα προσωπικό πρόβλημα με τον Νταλάρα, αλλά μ’ αυτό που εκπροσωπεί. Δηλαδή, αυτό που μ’ αρέσει στους μη θεωρούμενους «ποιοτικούς» καλλιτέχνες, όπως είναι ο Νταλάρας, το συμπαθητικό αυτό άγχος κι η υπερ-προσπάθεια του κάθε μη-υποψιασμένου, εδώ γίνεται εξοργιστική υπόθεση. Γιατί αυτός ξέρει, αλλά με τίποτα δεν μπορεί να απαλλαγεί από αυτή του την επιμονή να τα θέλει όλα. Τον έβλεπα σ’ ένα βίντεο-κλιπ πρόσφατα, που λέει ένα τραγούδι του Σέμση, που, άμα του βγάλεις τον ήχο τελείως, τρομάζεις. Του βγαίνει ένας πανικός της μέχρις εσχάτων καριέρας, που τρελαίνεται κανείς. Δεν είναι και τόσο σημαντική πια υπόθεση η καριέρα. Δεν βλάπτει και λίγο χιούμορ, λίγη απόσταση από αυτό που είσαι, ή από αυτό που έχεις αποφασίσει να ’σαι. Γιατί, τι κάνουμε; Μερικές νότες λέμε, δύο-τρία τραγουδάκια. Εντάξει. Τι έγινε; Τόσο πια σημαντικό είναι αυτό όλο;


Χ.Ν. Εγώ, όσον αφορά τον Νταλάρα, στέκομαι στο τελικό αποτέλεσμα. Σ’ αυτό που έχει δώσει στο ελληνικό τραγούδι. Πιστεύω πως με την πολλή του δουλειά, την καλή του τη φωνή, που, εγώ πιστεύω, προέρχεται, όσον αφορά τα χρώματά της, κατευθείαν από το ρεμπέτικο, κι επειδή είναι κι αρκετά καλός μουσικός, έχει υποστηρίξει το καλό ελληνικό τραγούδι πάρα πολύ. Κι αυτό για μένα μετράει περισσότερο απ’ όλα. Αυτό εκτιμώ στον Γιώργο, και θαυμάζω με πόση μανία το υποστηρίζει πάντα. Αυτή η μανία του ίσως χαρακτηρίζεται καμιά φορά από διάφορους κάπως. Αλλά, το τελικό αποτέλεσμα για τον Νταλάρα, για τον Μητροπάνο, την Αλεξίου…


Τη Γαλάνη.


Χ.Ν. Ναι, τη Δήμητρα, ναι, είναι πολύ σημαντικό. Αν λείπανε αυτοί από το τραγούδι μας θα ’χαμε φτάσει σε πολύ χειρότερα αποτελέσματα, από αυτά που λέγαμε πριν λίγο.


Αν έλειπε ο Στέλιος ο Καζαντζίδης;


Χ.Ν. Ή ο Μπιθικώτσης;


Ας …ολοκληρώσουμε πρώτα με τον Καζαντζίδη.


Χ.Ν. Θέλετε να ξαναπώ για τον Καζαντζίδη; Τι θα θέλατε να σας πω; Δεν τ’ αφήνουμε προς το τέλος;


Προς το τέλος είμαστε…


Χ.Ν. Ο Καζαντζίδης έχει γράψει αναμφισβήτητα μια λαμπρή ιστορία στο τραγούδι μας. Αν κι εγώ πιστεύω πως ακόμα λαμπρότερη ιστορία στο τραγούδι μας έχει γράψει ο Μπιθικώτσης. Με την έννοια ότι ο Μπιθικώτσης έχει πει καλύτερα τραγούδια. Έχει πει μερικά πάρα πολύ καλά τραγούδια, αλλά και πάρα πολύ σαβούρα. Βέβαια, το μέγεθος της φωνής του δεν περιγράφεται. Έχει τέτοια τεχνικά, ας πούμε, πλεονεκτήματα, κι η βιολογική κατασκευή της φωνής του είναι τόσο εκπληκτική, που δεν έχει σύγκριση. Αλλά, επιμένω, δεν είναι ο μόνος. Πέρα κι από τον Μπιθικώτση υπήρξε κι ένας Πάνος Γαβαλάς.


Κι ένας Στράτος Διονυσίου.


Χ.Ν. Κι ο Διονυσίου, που σε πήγαιναν τα χρώματα της φωνής του στον Παγιουμτζή, τον Στράτο τον άλλο. Είχαμε πολύ μεγάλους τραγουδιστές. Δεν έχουμε τον Καζαντζίδη μόνο. Αυτά όσον αφορά τα καλλιτεχνικά πράγματα. Σαν άνθρωπο δεν θα ’θελα να τον σχολιάσω.


Τ.Π. Μα δεν μετράει πιο πολύ απ’ όλα ο άνθρωπος; Εγώ εκεί έχω καταλήξει. Πιο μεγάλη σημασία από οποιοδήποτε καλλιτεχνικό μέγεθος έχει το εκάστοτε ήθος και η ειλικρίνεια των προθέσεων του καθενός μας. Το νοιώθεις στο έργο του καθενός μέσα το κάθε πρόβλημα ή μη του κάθε χαρακτήρα.


Χ.Ν. Εγώ, λοιπόν, που τον Καζαντζίδη τον γνώρισα και σαν άνθρωπο, είδες πως νοιώθω κάπως απέναντί του πια.


Τ.Π. Ναι, γιατί ο τραγουδιστής δεν είναι ένα ακόμα όργανο, που παίζει καλά, μουσικά μόνο. Είναι ένα σωρό πράγματα μαζί, πολύ πιο σημαντικά από το πεντάγραμμο.


Πάλι στις ψυχές φτάσαμε.


Τ.Π. Είναι πολλά.


Κι ο Σερ Μπίθι;


Τ.Π. Μια χαρά παιδί. Μόνο που κάνει συνέχεια επιστροφές…


Σαν τον Νίκο τον Σταυρίδη. Σαν τον Κώστα Χατζηχρήστο.


Χ.Ν. Δικαιολογημένο δεν είν’ αυτό, αυτές οι επιστροφές; Αυτοί οι άνθρωποι δεν μάθανε ποτέ τίποτ’ άλλο, αυτή η δουλειά ήταν η ζωή τους όλη. Είχε ανάγκη να δουλεύει ο Τσιτσάνης σε κέντρο; Αυτός όμως ήταν ο μόνος τρόπος ζωής που ξέρανε.


Τ.Π. Είναι σαν να πεθαίνουνε πρόωρα αποχωρώντας. Γι’ αυτό κι ο Μπιθικώτσης πηγαινοέρχεται.


Είναι κι αυτά τα …μαυρόασπρα άλογα, που τον σεργιανάνε πάντα…


Τ.Π. Έχει γράψει κι ωραία τραγούδια ο Μπιθικώτσης.


Χ.Ν. «Γεννήθηκες για την καταστροφή». Πολύ μεγάλα τραγούδια αυτά.


Μήπως έχουμε γεννηθεί όλοι οι Έλληνες, ευτυχώς, για την καταστροφή;


Χ.Ν. Εγώ εύχομαι να μην είναι έτσι. Για το τραγούδι μας, τουλάχιστο.


Τ.Π. Εμένα πάλι μ’ αρέσει η καταστροφή. Εμπεριέχει μέσα της τη δημιουργία.


Να ελπίζουμε, δηλαδή, για μετά τη νέα …Αλβανία μας;


Τ.Π. Ναι. Ας δούμε πρώτα τις εξελίξεις εκεί. Κι, εν τω μεταξύ, δεν βλάφτει να ξεσκεπάζουμε τους διάφορους Μπερίσες, που κρύβονται κι εδώ γύρω.


Ποιο δικό σας τραγούδι, Χρήστο, θα πήγαινε στον Τζιμάκο;


Χ.Ν. Οι "Νταλίκες" θα του πηγαίνανε. Ζεϊμπέκικο.

(ΣΩΤήΡΗΣ ΚΑΚίΣΗΣ, ΤΖίΜΗΣ ΠΑΝΟύΣΗΣ, EIGHTIES…)