Τετάρτη, 28 Μαρτίου 2012

ΑΝΤΙΟ ΣΤΕΠΑ

Η είδηση της απώλειας του οικονομολόγου και μουσικογράφου Στέργιου Παπαστεργίου σε ηλικία μόλις 28 χρονών μοιάζει και είναι απίστευτη. Διαχειριστής του "Τραγουδιστάν" (www.tragoudistan.blogspot.com), ενός από τα πιο πρωτότυπα και σοβαρά ιστολόγια ελληνικής μουσικής, ο Stepas και οι λέξεις του αποτελούσαν μόνιμη συντροφιά για πολυάριθμους φίλους του τραγουδιού.
Στα κείμενά του επέλεγε θεματολογικά να είναι σύγχρονος και να συνομιλεί με την εποχή του, χωρίς στεγανά και στερεότυπα. Πολλές ήταν όμως και οι φορές που κινητοποιούσε τη μνήμη, είτε για να τιμήσει τις πορείες άλλων, είτε για να θυμηθεί δικές του παιδικές εικόνες και να τις συνδέσει με την κοινή μοίρα του καλλιτεχνικού βιώματος. Προπαντός, ο Stepas δεν ήταν σοβαροφανής αλλά σοβαρός, γι' αυτό και δεν φοβόταν τη λιτότητα, το χιούμορ και τον αυτο-σαρκασμό. Δεν φοβόταν ούτε τις εμμονές του, τον Μάλαμα και τον Θ. Παπακωνσταντίνου, τον Παπάζογλου και τον Ρασούλη, τον Καββαδία και την Απανεμιά.
Πίσω του, ο Παπαστεργίου αφήνει πολύτιμη παρακαταθήκη το πάθος της γραφής του, την αισθητική του αρτιότητα και την πίστη του σε ό,τι συμβατικά καταγράφεται ως έντεχνο ελληνικό τραγούδι. Και βέβαια, αφήνει την πολιτική διάσταση των κειμένων του, την αριστερή οπτική των πραγμάτων χωρίς στενοκεφαλιές και δογματίλες, τη διασύνδεση μουσικής, κοινωνίας και χειραφέτησης. Ενδεικτικά, σε πρόσφατη συνέντευξή του στην ιστοσελίδα e-orfeas είχε δηλώσει τα ακόλουθα:
Δεν αποτύχαμε εμείς. Το «εμείς» δεν μ’ αρέσει. Αποτυγχάνει εδώ και δεκαετίες αυτό το κοινωνικοοικονομικό σύστημα που λέγεται καπιταλισμός, το οποίο, στις ανεπτυγμένες δυτικές κοινωνίες τουλάχιστον, έδωσε ό,τι είχε να δώσει και έχει πάψει να είναι προοδευτικό εδώ και χρόνια τρώγοντας απ’ τη σάρκα του. Θαυμάσιος όρος ο «καπιταλισμός», επιστημονικότατος, που δυστυχώς αποφεύγεται από πολλούς ως ξύλινος. Ο κοινοβουλευτισμός είναι το σύστημα που δημιουργεί το πολιτικό προσωπικό το οποίο φροντίζει ώστε να παραμένει ανέγγιχτο το οικονομικό σύστημα, δηλαδή ο καπιταλισμός, δηλαδή η κυριαρχία του κεφαλαίου. Ο εύκολος δρόμος είναι το ανάθεμα στη «γενιά του Πολυτεχνείου» η οποία με τη σειρά της μεμφόταν τη «γενιά του φραπέ», η οποία έγινε «γενιά των 700 ευρώ» και τώρα γενιά που ξαναπαίρνει το δρόμο για την Αυστραλία και την Αμερική όπως οι παππούδες της. Γενιές και γενιάδες. Μπούρδες! Τους βαρέθηκα αυτούς τους διαχωρισμούς. Σε ένα σύστημα όπου το κέρδος με κάθε τίμημα διδάσκεται στα Πανεπιστήμια, η σήψη υπάρχει μέσα του σαν συστατικό στοιχείο και η μέρα του αδιεξόδου είναι προδιαγεγραμμένη. Υπήρξε ποτέ στην ιστορία καπιταλιστικό κράτος που δεν έφτασε στην κρίση; Ποτέ! Η «γενιά του Πολυτεχνείου» έζησε δύσκολα παιδικά χρόνια και άνετα παραγωγικά χρόνια. Η δική μου γενιά το αντίστροφο. Ε λοιπόν αυτό δεν είναι θέμα γενεών, αλλά οικονομικού κύκλου. Κέρδος, κέρδος, κέρδος… γέμισε το σακούλι του συστήματος και τώρα ξηλώνει για να ξαναρχίσει απ’ την αρχή
Τα ΜΠ χάνουν έναν καλό διαδικτυακό φίλο και ένα πρότυπο υψηλής αισθητικής και κριτικής σκέψης. Συναντιόμασταν τακτικά στις λεωφόρους του διαδικτύου και είχε πάντα μια καλή και φωτεινή κουβέντα να πει. Όσοι τον συνάντησαν και συμπορεύτηκαν μαζί του στην πραγματική ζωή μιλούν για ένα σεμνό νέο άνθρωπο, όλο ευγένεια και ήθος. Δεν θα μπορούσε να είναι και αλλιώς. Εκφράζουμε ειλικρινή συλληπητήρια στην οικογένειά του Στέργιου Παπαστεργίου, στους φίλους και στους συνεργάτες του. Και τον αποχαιρετάμε μ' ένα αγαπημένο του τραγούδι και μ' ένα συντροφικό "αντίο".
ηρ.οικ.

Τρίτη, 27 Μαρτίου 2012

"ΚΟΝΤΑ ΣΤΑ ΞΗΜΕΡΩΜΑΤΑ" - ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΔΗΜΗΤΡΗ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ

Αντί για ένα ψυχρό δελτίο τύπου, λάβαμε το ακόλουθο μήνυμα από έναν ακούραστο εργάτη του ελληνικού τραγουδιού. Το αναδημοσιεύουμε αυτούσιο, πειστήριο ειλικρινούς αγωνίας και αφοσίωσης σε ό,τι φέγγει ακόμα, όπως τα τραγούδια του Δημήτρη Χριστοδούλου. ηρ. οικ.
-----


καλημέρα σε όλους,
νομίζω (και ελπίζω) πως ο καθένας μας προσπαθεί μέσα στον ορυμαγδό των καιρών να κάνει στον τομέα του ό,τι περισσότερο και ό,τι καλύτερο μπορεί. Άλλωστε αυτό είναι και το ελάχιστο που μας απομένει, να αντιστεκόμαστε με τον τρόπο μας κατά το δυνατόν σε όσα στραβά συμβαίνουν γύρω μας και σε όσα προσπαθούν να μας αναγκάσουν να υποστούμε
όπως ήδη ξέρετε, με βάση αυτό το σκεπτικό, παρουσιάζουμε φέτος τη σειρά παραστάσεων με τίτλο ''στιχουργοί εξ αγχιστείας'', πάντα για το λόγο του ελληνικού τραγουδιού. Είναι η τρίτη παράσταση της σειράς, παρουσίαση τραγουδιών με στίχους του Δημήτρη Χριστοδούλου. Μουσικές του Μίκη Θεοδωράκη, του Γιώργου Ζαμπέτα, του Σταύρου Ξαρχάκου, του Μίμη Πλέσσα, του Γιάννη Μαρκόπουλου, του Georges Moustaki και άλλων. Ως συνήθως θα έχουμε και κάποιες εκπλήξεις που προκύπτουν μετά από ενδελεχή έρευνα γύρω από το εκάστοτε θέμα μας. Αυτή τη φορά, εκτός των άλλων που δεν αποκαλύπτουμε ακόμα, θα παρουσιάσουμε και ένα αδισκογράφητο τραγούδι του Σταύρου Ξαρχάκου
καλά, θα μου πείτε, όλα μας τα 'πες, πού , πότε και ποιοί; Λοιπόν, Τετάρτη 28 Μαρτίου, με την καινούργια άνοιξη, ώρα 8.30, στον ''Ιανό'' όπως πάντα τα τελευταία δύο χρόνια. Πέρα από τη γνωστή πλήρη σύνθεση της ομάδας (7 μουσικοί, ο Κώστας Μάντζιος, η Μαρία Κανελλοπούλου και η Γεωργία Γρηγοριάδου) για δεύτερη φορά μαζί μας (μας άρεσε η πρώτη και το ξαναδιαπράττουμε) ο τραγουδοποιός Αλέξανδρος Εμμανουηλίδης, φέρνοντας μαζί του τον τρόπο της νεώτερης γενιάς απέναντι στο κλασσικό υλικό της προηγούμενης - καθώς και μια ακόμα πρωτότυπη έκπληξη
αυτά τα ουκ ολίγα
Σπύρος Κουρκουνάκης

Κυριακή, 25 Μαρτίου 2012

Ο ΝΙΚΟΣ ΖΟΥΡΝΗΣ ΣΤΟΝ ΠΥΡΗΝΑ

Αυτή την Τετάρτη 28 Μαρτίου, ο Νίκος Ζουρνής live στον "Πυρήνα".

Δελτίο Τύπου
Ο Νίκος Ζουρνής παρουσιάζει τα τραγούδια της νέας δισκογραφικής δουλειάς του με τίτλο «Όλα τα χρώματα του μπλε», στη μουσική σκηνή «Πυρήνας», τις Τετάρτες 21 και 28 Μαρτίου.
Ο δίσκος κυκλοφόρησε στις αρχές του 2012 και περιέχει στίχους του Μάνου Ελευθερίου, του Διονύση Καψάλη και του Θοδωρή Γκόνη. Επίσης θα ακουστούν τραγούδια από την πρώτη δισκογραφική δουλειά του τραγουδοποιού με τίτλο «Χιλιόμετρα».
                         
Ο δίσκος«Χιλιόμετρα» κυκλοφόρησε το 2009 και περιείχε στίχους του Μιχάλη Γκανά όπως επίσης και ένα μελοποιημένο ποίημα του Γιάννη Ρίτσου. Εκτός από τον ίδιο τον τραγουδοποιό ερμήνευαν τραγούδια ο Μανώλης Λιδάκης, ο Απόστολος Ρίζος και η Μαρία Λούκα.

Επί σκηνής, μαζί με το Νίκο Ζουρνή, δύο εξαιρετικές ερμηνεύτριες της νέας γενιάς, η Αυγερινή Γάτση και η Λαμπρινή Καρακώστα εμπλουτίζουν το μουσικό πρόγραμμα με ανατολίτικες και δυτικές μελωδίες. Επίσης τρεις σπουδαίοι μουσικοί συμπράττουν και συν-διαμορφώνουν νότες και τραγούδια. Ο Κώστας Σταυρόπουλος (κιθάρα,λαούτο, μπουζούκι), ο Επίκουρος Τριανταφυλλίδης (βιολί) και ο Γιάννης Βουτσινάς (κοντραμπάσο).

Εκτός από την προσωπική δισκογραφία του Νίκου Ζουρνή θα ακουστούν και τραγούδια των: Σωκράτη Μάλαμα, Θανάση Παπακωνσταντίνου, Ορφέα Περίδη και άλλων, καθώς και επιλεγμένα ρεμπέτικα και παραδοσιακά.

Το πλήρωμα του καραβιού είναι έτοιμο για αναχώρηση και σας υπόσχεται ένα μουσικό ταξίδι σε όλα τα χρώματα του μπλε!

ώρα έναρξης:10.30
Πυρήνας: Μιχαλακοπούλου & Διοχάρους 11(περιοχή Χίλτον)

Τετάρτη, 21 Μαρτίου 2012

ΣΗΜΑΤΑ ΜΟΡΣ: "ΕΝΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΥΤΟ"



Αρκετά χρόνια πριν, κυκλοφόρησε το «Συγνώμη για την Αμυνα». Τρία σύγχρονα «τέρατα» της εγχώριας μουσικής σκηνής, ο Τριπολίτης, ο Μικρούτσικος και ο Νταλάρας σε μια σπάνια σύμπραξη. Σπάνιο και το πάντρεμα της μουσικής τεχνολογίας. Τρία προϊόντα- εμβλήματα διαφορετικής εποχής «συγκατοικούσαν» στα ράφια των δικσοπωλείων: οι δίσκοι βινυλλίου, οι κασέτες και τα CD.


Οι καιροί άλλαξαν. Το μέσο αλλά και το μήνυμα. Η μουσική μας αποθηκεύεται σε μορφή mp3 στον υπολογιστή και τραγούδια με ουσία σαν και αυτά των Τριπολίτη – Μικρούτσικου σπανίζουν. Κι όμως «όλα τριγύρω αλλάζουνε κι όλα τα ίδια μένουν» που λέει κι ο Ρασούλης. Τραγούδια σαν το «Ένα και το αυτό» που τραγουδάει ο Νταλάρας σε αυτό το δίσκο φέρνει στο φως τα νοήματα που μένουν ίδια. Σε μια πρόσφατη ακρόαση κατάλαβα -μετά από τόσα χρόνια- ότι οι κρυπτογραφικοί στίχοι δεν συνθέτουν απλώς ένα πολύ ωραίο ερωτικό τραγούδι. Μέσα σε δύο μόλις κουπλέ ο Τριπολίτης σκαλίζει την ύπουλη μετάλλαξη του καθενός από μας, ταρακουνάει το συμβιβασμένο εαυτό μας που χάνει γνωστούς, χάνει τη σκιά του, χάνει το ίδιο το εγώ του. Βαριά φιλοσοφία; Νομίζω πώς όχι. Απλώς τέχνη που δεν κοιμίζει.
Κωνσταντίνος Μαργιόλης

Δευτέρα, 19 Μαρτίου 2012

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗΣ ΝΤΑΛΑΡΑ-ΠΑΝΟΥΣΗ

Αντιλαμβανόμενα τις απαιτήσεις των καιρών, τα «Μουσικά Προάστια» φιλοξενούν μία πρωτοποριακή πρόταση συμφιλίωσης του Γιώργου Νταλάρα με τον Τζίμη Πανούση. Την πρόταση διατυπώνει ο Ειρηναίος Λουγδούνου, ο οποίος πλέον προστατεύει με την ευλογία του τούτο εδώ το blog. Μ.Π.

ΕΚΤΑΚΤΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ (19/3/2012): Η πρωτοβουλία ήδη απέδωσε τους πρώτους καρπούς! Σε καλό κλίμα διεξήχθη σήμερα η συνάντηση του Τζίμη Πανούση με την Ιερά Επισκοπική Επιτροπή Συμφιλιώσεως, απ' όπου και η αποκλειστική φωτογραφία που δημοσιεύουμε. Θα σας ενημερώσουμε εκ νέου για οποιαδήποτε άλλη εξέλιξη στο φλέγον αυτό θέμα.



 Αποκλειστική φωτογραφία από τη συνάντηση του Τζίμη Πανούση με την Ιερά Επισκοπική Επιτροπή Συμφιλιώσεως.
-----

Επειδή περι Νταλάρα ο λόγος, ας εφαρμόσωμε την αρχήν "αρχή σοφίας ονομάτων επίσκεψις". Η λέξις προέρχεται από το ρωσικόν "ντα" (=ναι) και το "λάρα" ήτοι την Λάραν Κρόφτ, ηρωίδα του γνωστού computer game "Tomb Raider". Το οποίο προφέρεται σωστά Τουμ Ρέιντερ, αλλά όλος ο κόσμος το λέει Τομπ Ράιντερ. Κακώς. Διότι προφερόμενον ούτως ακούεται "Τομ Ράιντερ" και νομίζει ο άλλος ότι είναι κάποιος Θωμάς καβαλάρης. Ουδέν αναληθέστερον! Tomb Raider σημαίνει τυμβωρύχος και ιδού το κλειδί της υποθέσεως: τυμβωρυχίαν διαπράττει ο Τζίμης ο Πανούσης! Τυμβωρυχίαν ασύστολον, τυμβωρυχίαν αδίστακτον, τυμβωρυχίαν ιερόσυλον. Διότι ποίος είναι ο Τζίμης ο Πανούσης ώστε να αποπειράται την τοιαύτην τυμβωρυχίαν;



Aς αφήσω προς το παρόν το ερώτημα να αιωρήται αορίστως και απειλητικώς, ως άλλη Δαμόκλειος σπάθη, και ας επανέλθω εις το αρχικόν θέμα. "Ντα Λάρα" λοιπόν, ήτοι "Ναι-Λάρα". Διαπιστώνομεν εδώ μίαν κατάφασιν και δη κατάφασιν προς την Λάραν. Εις το παιχνίδι Τουμ Ρέιντερ η Λάρα είναι αρχαιολόγος καταδιώκουσα τυμβωρύχους. Συνεπώς θεμελιούται ετυμολογικώς η αντίθεσις Λάρας-τυμβωρύχων, άρα και Νταλάρα-Πανούση.



Θα ημπορούσε άραγε να κατασιγασθή αυτή η αντιπαλότης; Δεν διδάσκει η θρησκεία μας ότι πρέπει να συγχωρούμε τους εχθρούς μας, ου μην αλλά και να στρέφωμε και το άλλον μάγουλον; Πώς θα ημπορούσε λοιπόν να επιτευχθή ένα κλίμα καταλλαγής, συνδιαλλαγής και ουχί συναλλαγής; Κρίσιμον ερώτημα! Προχείρως θα επρότεινα η καταλλαγή ταύτη να κατορθωθή δι' εκκλησιαστικής παρεμβάσεως. Να συσταθή μία επιτροπή, πνευματικής φύσεως, αποτελουμένη από κληρικούς, θεολόγους και μουσικολόγους, αγάμους κατά προτίμησιν (δια να μην υπεισέρχεται ο σαρκικός παράγων) και να αποπειραθή μίαν συμφιλίωσιν. Απαραίτητον κρίνω της επιτροπής να προεδρεύη επίσκοπος. Διότι, όπως είχεν είπη ο Άγιος Ιγνάτιος ο Αντιοχείας, όπου ευρίσκεται ο επίσκοπος, εκεί ευρίσκεται και ο Χριστός. Και ποίοι, ΠΟΙΟΙ λέγω, είμεθα εμείς ν' αμφισβητήσωμε τον Άγιον Ιγνάτιον τον Αντιοχείας; Άρα το διαδικαστικόν θέμα ελύθη, και μετά χαράς ανεκλαλήτου αναγγέλλω την συγκρότησιν της ιεράς επιτροπής, αποτελουμένης από τους Αγίους:

Μεσσηνίας Σφέλλαν
Χίου Μαστίχαν,
Μυκόνου Κοπανιστήν,
Φαρσάλων Χαλβάν,
Κερκύρας Μπουρδέτον,
Πανοράματος Τρίγωνα,
Λακωνίας Σύγκλινον,
Τυρνάβου Ούζον,
Κεφαλληνίας Ρομπόλαν,
Σαντορίνης Φάβαν και
Μεσολογγίου Αυγοτάραχον.



Ας προχωρήσωμε τότε εις την ουσίαν, ήτοι την τυμβωρυχίαν. Ας μη νομισθή ότι, εάν ο Τζίμης ο Πανούσης είναι τυμβωρύχος, ο Νταλάρας είναι τύμβος. Ο Νταλάρας δεν είναι τύμβος, εν τη εννοία ότι δεν είναι νεκρός. Δεν είναι πτώμα. Δεν είναι λείψανον! Δεν είναι σορός. Είναι όμως τύμβος, εν τη εννοία ότι είναι μνημείον αιωνίας διαρκείας, και δη μνημείον πολιτιστικής παραδόσεως. Μνημείον όχι εν τη εννοία του μνήματος, αλλά εν τη εννοία της ενσωματώσεως της μνήμης εις ορατόν σύμβολον. Ως μνημείον ζων πρέπει να τιμάται ο Νταλάρας, ως πηγή του Ζώντος Ύδατος (εν τη εννοία του Λαού), ως άμπελος ευκληματούσα, ως εκ του πατρός Λουκά Νταράλα εκπορευόμενος, ως λαλήσας δια των τραγουδιών. "Του λαού τα ντέρτια λέω κι όταν τραγουδάω κλαίω" έψαλε, και ποίος δεν εσυγκινήθη; Μόνον ο Άγιος Ιγνάτιος ο Αντιοχείας, και αυτός δια πρακτικούς λόγους (ήκμασε τον 1ον μ.Χ. αιώνα).



Δεν ημπορώ να προδικάσω τας αποφάσεις της ιερατικής επιτροπής, αλλά θα επρότεινον να συνεργασθώσι οι δύο "εχθροί". Και ποία καλυτέρα ευκαιρία από το Φεστιβάλ της Γιουροβίζιον. Ένα τραγούδι, τραγούδι λαϊκόν, τραγούδι που να μυρίζει ελληνικό θυμάρι και ελληνική ρήγανη, που να αναφερεται και στις ομορφιές της Ελλάδος μας (ώστε να επιτυγχάνεται και μία τουριστική προβολή, που τόσο την έχομε ανάγκη) και στην παράδοσή μας την τόσο περιφρονημένη και να εμπεριέχη και ένα πολιτικό μήνυμα κατά της Τρόικα και του ΔΝΤ δια να είμεθα επίκαιροι. Ένα τραγούδι που να συνθέση ο Τζίμης ο Πανούσης και να ερμηνεύση, όπως μόνο αυτός ημπορεί, ο Νταλάρας (με δεύτερη φωνη Μάριο Φραγκούλη). Την ενοχήστρωσι ας κάμη ο Μίμης Πλέσσας, διότι πάντοτε πρέπει να συσπειρούνται αι δυνάμεις του Έθνους. Και ας συμμετάσχουν εις το κουπλέ και άλλαι δυνάμεις όπως Λευτέρης Παπαδόπουλος, Δημήτρης Ιατρόπουλος, Εύη Δρούτσα και ο κύριος Θεοφάνους.


Ειρηναίος Λουγδούνου

Σάββατο, 17 Μαρτίου 2012

"ΓΙΑ ΝΑ ΔΙΑΤΗΡΗΣΟΥΜΕ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΩΝ ΕΥΑΡΕΣΤΗΜΕΝΩΝ"

Κάποιος φίλος έφερε στην πόρτα μου τις οχτώ "παράνομες κασέτες" του Νικόλα Άσιμου. Ακολουθούν τα εξώφυλλα μαζί με το αγαπημένο μου τραγούδι, για να περάσει όμορφα κι αυτό το Σαββατοκύριακο. Ο Άσιμος, πάνω από αφιερώματα και θυμιατά, απαιτεί να τον ακούσουμε ξανά, λέξη-λέξη. Απλά να τον ακούσουμε! Ούτε μπλουζάκια, ούτε αφίσες, ούτε και βαθυστόχαστες αναλύσεις σε καπνισμένα μπαράκια από γκουρού της επανάστασης. Και αφού ο κάθε ενοχικός λαϊφσταϊλάτος φιλελεύθερος λάβει κι από ένα συγχωροχάρτι αναφερόμενος στα Εξάρχεια του Άσιμου, κι αφού κι ο τελευταίος μετανιωμένος πασόκος θα έχει αναβαπτιστεί στην κολυμπήθρα των τραγουδιών του, ο Άσιμος θα είναι ακόμα εκεί! Αντιφατικός και μυστήριος, μα και τόσο σαφής όταν χρειάζεται, να ακυρώνει με τις λέξεις του ό,τι ζεις και ό,τι φαντάζεσαι. Ο "Μηχανισμός" (από το κανάλι "kritaki" του youtube) δικαιωματικά ανοίγει το χορό, καθώς είναι το Νο. 1 τραγούδι της Α' Πλευράς της 000001 κασέτας! Από εκεί, κοινώς, ξεκίνησαν όλα. ηρ.οικ.
-----
 Μηχανισμός
(του Νικόλα Άσιμου)
Με πείσανε να γίνω ρεβιζιονιστής
και να γυρίσω δίσκο
θα ‘ρθει όμως καιρός που κι εσύ θε να πειστείς
πως έτσι δεν τη βρίσκω.
Τι θα κάνω ήτανε γραφτό
θέλω δεν το θέλω, ό,τι τραγουδώ
να το πουλώ να ζήσω
Όταν πάω στον παραγωγό
πρέπει να βολέψω έτσι το γραφτό
να του γυαλίσει, για να το πουλήσει
να ‘χει σαλέπι, για να σας αρέσει
να έχει θέμα με έρωτα και αίμα
να είναι λόγια, λόγια κομπολόγια
να σας καλοκαρδίσω
για να σας γαλουχήσω.
Κι από χρέος συναδελφικό
να χαμογελάω στο κοινό
να του σαλεύω για να το μερεύω
να του σφυρίζω να το νανουρίζω
να το φουντώνω να το ξεφουσκώνω
και στην κομμούνα να είμαι οπορτούνα
για να σας εκτονώνω
με πλαίσιο το νόμο.
Δουλειά σου είναι μου’ πανε να κρύβεις τα τρωτά
των καθιερωμένων
για να διατηρήσουμε τα οικονομικά
των ευαρεστημένων.
Σιγουριά και δόξα τω θεώ
τα καλά στον καπιταλισμό
είναι πως έχει βίδα.
Άμα πιάσεις το μηχανισμό
από τ’ αυτιά τον πιάνεις το λαγό
τον Πελοπίδα τρως με μια τσιμπίδα
στην Παρθενόπη χαρίζεις ένα τόπι
και με τα χρόνια γυρνάς μες τα σαλόνια
ξεχνάς ποια μάνα σε γένναγε στο κλάμα
και του εργάτη καβάλησες την πλάτη.
μα θε να πει αμάν πια
και πάε στα κομμάτια
και άει στα κομμάτια.
"Με το βαρέλι που για να βγει το σπάει", 1978 


"Είμαι παλιάνθρωπος", 1979 


"Γιατί φοράς κλουβί", 1979


"Klaste Eleftheros", 1979 


"Ο Σάλιαγκας", 1986 


"Η Ζαβολιά", 1986 


"Πάλι στην Ξεφτίλα", 1986


"Στο Φανάρι του Διογένη", 1987"

Παρασκευή, 16 Μαρτίου 2012

ΡΟΥΧΟ ΠΟΥ ΔΕ ΒΓΑΙΝΕΙ


Ξένος κόσμος μου μιλάει
και μου κάνει συντροφιά
είσαι ρούχο που δε βγαίνει
πάνω απ' τη λαβωματιά
(Μ. Ελευθερίου)
Ο Μάρτης είναι του Σταύρου Κουγιουμτζή. Εφτά χρόνια χωρίς την παρουσία του (ήταν 12 του Μάρτη), αλλά η μουσική του, σαν ρούχο που δε βγαίνει, συνεχίζει να σκεπάζει τις ανοιχτές φλέβες μας. Η φωτογραφία από το αρχείο της Αιμιλίας Κουγιουμτζή, με τον συνθέτη και τον Γιώργο Νταλάρα, μας παραχωρήθηκε ευγενικά από την ίδια. Μ.Π.

Πέμπτη, 15 Μαρτίου 2012

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΚΛΕΑΣ: "ΗΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ"

Στα πλαίσια της συνεχούς διεύρυνσης της ύλης και της θεματολογίας των Μ.Π., έχουμε την χαρά να φιλοξενούμε το πρώτο από μία σειρά άρθρων του καθηγητή μουσικής και ερευνητή Κωνσταντίνου Τσικλέα.

Ο Κων/νος Τσικλέας γεννήθηκε στον Πειραιά και κατοικεί στη Νέα Σμύρνη. Είναι καθηγητής του Μουσικού Σχολείου Αλίμου. Έχει δίπλωμα Πιάνου, Σύνθεσης, Βυζαντινής Μουσικής και πτυχίο Ενοργάνωσης. Έχει παρακολουθήσει σεμινάρια για την Σύνθεση και το Πιάνο σε διάφορες ευρωπαϊκές πόλεις κοντά σε διεθνούς φήμης καθηγητές. Έχει ασχοληθεί με ηχοθεραπεία και μουσικοθεραπεία. Έχει αρθρογραφήσει σε διάφορες εφημερίδες και στο περιοδικό Μετρονόμος θέματα παιδαγωγικά και ηχοθεραπείας. Έχει αποσπάσει Α’ βραβείο και χρυσό μετάλλιο σε πανελλήνιο διαγωνισμό ποίησης. Στη μουσική του προσπαθεί να προσεγγίσει τις θεραπευτικές ιδιότητες του ήχου σε σχέση με το ανθρώπινο σώμα. Είναι τακτικό μέλος του Σύνδεσμου Ελλήνων Μουσουργών.

Τα κείμενα έχουν δημοσιευτεί σε ποικίλα μέσα και κυρίως στον αγαπημένο μας "ΜΕΤΡΟΝΟΜΟ". Τα τελευταία εννοείται ότι σύντομα θα τα βρείτε και στο ιστολόγιο του περιοδικού: www.metronomos.blogspot.com. Ακολουθεί το πρώτο άρθρο σχετικά με την ηχοθεραπεία, ένα από τα πεδία όπου ειδικεύεται ο συγγραφέας. Ευχαριστούμε τον κ. Τσικλέα για την παραχώρηση των εξαιρετικά πρωτότυπων κειμένων του.  ηρ.οικ.
-----

Τετάρτη, 14 Μαρτίου 2012

"Η ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΜΑΣ ΣΗΜΕΡΑ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΠΑΛΕΨΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΣΟΥ ΚΙ ΕΣΥ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑ ΜΑΣ ΠΑΙΔΙΑ"

WE BLAME YOU! Η ΜΑΓΚΙΑ ΤΟΥ ΑΛΚΙΝΟΟΥ ΙΩΑΝΝΙΔΗ
Ένα εξαιρετικό κείμενο, από τα λίγα που έχουν γραφτεί πρόσφατα για την κρίση με τέτοια αρτιότητα και σαφήνεια, που αντλήσαμε από την προσωπική ιστοσελίδα του Αλκίνοου Ιωαννίδη. Σωστός! ηρ.οικ.
-----
We blame you, you know, μου είπε ένας Άγγλος στο Λονδίνο. Εννοούσε πως οι Έλληνες κάνουμε ζημιά στις οικονομίες των άλλων χωρών της Ευρώπης. Με την κυκλοφορία της συλλογής “Local Stranger” στο εξωτερικό, θα πέφτω συχνά πάνω σε τέτοιου είδους ατάκες ξένων δημοσιογράφων.


Τι να απαντήσω; Τι να του πω; Πως οι αποικιοκράτες παππούδες του συμπεριφέρονταν στους Kύπριους δικούς μου σαν να ήταν ζώα, επειδή ήταν βοσκοί και δεν είχαν μπάτλερ; Πως η βασίλισσά του, αυτή η γιαγιά με τα καταπληκτικά καπέλα, όταν ήταν νέα υπέγραφε με το χέρι της θανατικές καταδίκες παιδιών 19 και 20 χρονών που πάλευαν να ελευθερώσουν τον τόπο τους; Να του πω για την εξωτερική πολιτική της χώρας του, που τεχνητά προκάλεσε το μίσος μεταξύ των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων, άνοιξε με το ζόρι την όρεξη στην Τουρκία για την Κύπρο και με τη βοήθεια της αστείρευτης δικής μας λεβεντομαλακίας δημιούργησε το Κυπριακό πρόβλημα, με χιλιάδες νεκρούς, αγνοούμενους και πρόσφυγες;

Τρίτη, 13 Μαρτίου 2012

Η ΜΑΡΙΑ ΛΟΥΚΑ ΣΤΟΝ ΠΕΙΡΑΙΑ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
Η ΜΑΡΙΑ ΛΟΥΚΑ THN ΠΕΜΠΤΗ 15 ΜΑΡΤΙΟΥ ΣΤΟ Small Café
Η νεαρή τραγουδοποιός, έπειτα από τις επιτυχημένες συνεργασίες της όλα αυτά τα χρόνια με πολύ σημαντικά ονόματα της ελληνικής μουσικής σκηνής, όπως ο Σωκράτης Μάλαμας, η Ελένη Βιτάλη, ο Νίκος Παπάζογλου, ο Διονύσης Σαββόπουλος, ο Μανόλης Λυδάκης, ο Νίκος Μαμαγκάκης κ.α., ξεκινά ένα μουσικό ταξίδι ανά την Ελλάδα. Με αποσκευές τα τραγούδια από την προσωπική της δισκογραφία, το ‘’Καλημέρα (2006) και τις ‘’Ιστορίες (2010)’’, καθώς και τις συμμετοχές της σε δίσκους του Παύλου Παυλίδη, του Νίκου Ζουρνή, του Βαγγέλη Κοντόπουλου (παρέα με τον Χρήστο Θηβαίο), η Μαρία Λούκα φτιάχνει μια ατμόσφαιρα που αποπνέει την θέρμη του παλιού καφέ αμάν, τη δύναμη ενός πορτογαλικού fado, τη φρεσκάδα μιας νέας πρότασης συνδυασμένη με τη νοσταλγία τραγουδιών από άλλες εποχές, πιο αθώες. Μέσα σε όλο το θόρυβο, μια ήρεμη δύναμη βγάζει στην επιφάνεια την αλήθεια της μουσικής και ξορκίζει κάθε πρόβλημα όπως έκανε πάντα η φυλή μας μέσα από τη μουσική και το γλέντι.
Ένα πρόγραμμα βασισμένο στο προσωπικό ρεπερτόριο της Μαρίας Λούκα μπλεγμένο με τραγούδια αγαπημένα, σε έναν τόπο όπου τα παραδοσιακά συναντούν τις Τρύπες και η Buika συναντά τον Τσιτσάνη. Τι κοινό υπάρχει ανάμεσα σε όλα αυτά; Το αίσθημα. Εκεί ακριβώς είναι που συναντιέται και η Μαρία με τον συνθέτη και κλασσικό κιθαρίστα Χρυσόστομο Καραντωνίου. Ο επί χρόνια συνεργάτης του Νίκου Μαμαγκάκη και του Δημήτρη Παπαδημητρίου, κλασσικός κιθαρίστας και συνθέτης, αναδεικνύει τη λαμπερή πλευρά πολυτραγουδισμένων κομματιών που βρίσκονται βαθειά μέσα μας. Τραγούδια γνωστά και ριζωμένα παρουσιάζονται με έναν ιδιαίτερο τρόπο όπως επίσης και αυτά που έφτιαξε ο ίδιος στον δίσκο του ''Ποτάμι ο καιρός''. Σημαντική επίσης η συμβολή του σπουδαίου νεαρού λυράρη, Λευτέρη Ανδριώτη, ο οποίος δίνει το στίγμα του, μέσα από τις προσωπικές του καταβολές από την Κρήτη έως τα τζαζ ηχοχρώματα που κουβαλά στο ιδιαίτερο παίξιμο του.
..Κάνοντας μια στάση στον Πειραιά, την Πέμπτη 15 Μαρτίου, στο Small Café, μας παρουσιάζει μια δική της εκδοχή μουσικής ψυχαγωγίας, βασισμένη στην πρώτη ύλη των τραγουδιών. Το αίσθημα. Άς την ακούσουμε…
Small Café
Στον Πειραιά
Αριστοτέλους 10- Πεζόδρομος
Ώρα έναρξης: 22.30
Τηλέφωνο για πληροφορίες και κρατήσεις: 210 4297236

Κυριακή, 11 Μαρτίου 2012

ΤΙ ΘΑ ΗΤΑΝ Ο ΠΑΝΟΥΣΗΣ ΧΩΡΙΣ ΤΟΝ ΝΤΑΛΑΡΑ;


Μουσικογράφος σε γνωστή ιστοσελίδα αναρωτήθηκε πρόσφατα σε ένα παιχνίδι φαντασίας τί θα ήταν ο κόσμος χωρίς τον Γιώργο Νταλάρα, και μετά από μερικές υποθέσεις εργασίας, εξειδίκευσε το ερώτημα ως τί θα ήταν ο Τζίμης Πανούσης χωρίς τον Γιώργο Νταλάρα.
Ήταν τέτοια η αμεσότητα αυτού του ρητορικού ερωτήματος που παρέσυρε κι εμένα. Αλλά ας παραθέσω πρώτα την απάντηση της αρθρογράφου:

"Ο Τζίμης Πανούσης θα ήταν και πάλι δημοφιλής καλλιτέχνης, ταλαντούχος γαρ. Ίσως όμως να ήταν πιο φτωχός και με μικρότερο «ρεπερτόριο», αφού θα έλειπε το στόμα του Νταλάρα να φτήνει [sic] χαρτονομίσματα. Και πως αλλιώς άλλωστε; Αφού, είπαμε, ο Νταλάρας δε θα υπήρχε. Ίσως τότε ο Πανούσης να έκανε και δωρεάν συναυλίες, στις λαϊκές γειτονιές της Αθήνας. Με είσοδο ελεύθερη. Αλλά, για ποιο λόγο; Αφού είπαμε, ούτε μνημόνια θα υπήρχαν".
Τελικά τον Πανούση και τις Μουσικές Ταξιαρχίες καταντήσαμε να τους μάθουμε μέσω του Νταλάρα; Πριν τα χαρτονομίσματα, τίποτα; Από την πλευρά μας, παραθέτουμε τα εξώφυλλα της δισκογραφίας (έμειναν απ' έξω οι συλλογές και οι συμμετοχές) και της βιβλιογραφίας του Πανούση. Λείπει το "Με λένε Πόπη", το μόνο έργο που "επηρεάστηκε" από τον Νταλάρα εξαιτίας της γνωστής δικαστικής περιπέτειας. Το υλικό αναρτάται ως μία ενημερωτική προσφορά των "Προαστίων" και ως ελάχιστη απάντηση στο ερώτημα του τί θα ήταν ο Πανούσης χωρίς τον Νταλάρα. Θα ήταν απλώς ...Πανούσης!
Εν τέλει, τι σχέση έχει η υπεράσπιση του Νταλάρα με τη μείωση άλλων καλλιτεχνών; Κινητοποιήθηκε τόσος κόσμος, bloggers, μουσικογράφοι, μουσικές ιστοσελίδες, προσωπικότητες των τεχνών, κόσμος και κοσμάκης, καταδίκασαν όλοι τους τραμπουκισμούς εναντίον του Νταλάρα, γράφτηκαν δηλώσεις συμπαράστασης, τα πάντα όλα. Γιατί να πιαστεί κάποιος από αυτή τη συγκυρία για να ειρωνευτεί και να μειώσει άλλους καλλιτέχνες, όπως ο Πανούσης; Γιατί αυτή η ξυνίλα και η έλλειψη του μέτρου; Γιατί αυτή η γηπεδική, οπαδική αντίληψη περί τέχνης, την οποία όλοι στα λόγια καταδικάζουν, αλλά τελικά στην πράξη αυτή ...έχει και τη γοητεία της; Τελικά, όμως, γιατί να μικραίνει τόσο ο Νταλάρας μέσα από τέτοιες μίζερες επιχειρηματολογίες; Του αξίζει κάτι τέτοιο;
ηρ.οικ.
ΥΓ: Κάτι ήξερε ο Νταλάρας όταν είπε πρόσφατα στη ΝΕΤ ότι "μισώ το ίδιο όσους με βρίζουν και όσους με κανακεύουν".

Παρασκευή, 9 Μαρτίου 2012

ΜΕΛΑΝΗ ΑΥΓΗ

Ωραία λοιπόν. Κάναμε το καθήκον μας στην Ιστορία και βρεθήκαμε «εκεί που έπρεπε» στις 12 Φλεβάρη. Και τώρα τι;
Θα καθήσουμε ήσυχοι να απολαύσουμε την ενημερωτική σούπα που θα μας σερβίρουν τα ΜΜΕ, μέχρι να φτάσουμε -χορτάτοι από σωτηριολογικές διακηρύξεις μετανοημένων πολιτικών για τα «αμνημόνευτα» (αλλά εγκληματικά) λάθη τους- στη μέρα των εκλογών;
Θα περιμένουμε μήπως τις φωτισμένες συνδικαλιστικές ηγεσίες για να μας πουν πότε θα εκδηλώσουμε ξανά «συντεταγαμένα» την οργή ή την αγανάκτησή μας (που έτσι κι αλλιώς δεν αρκούν);
Η θα προτιμήσουμε την πιο εύκολη λύση επιστρέφοντας στο υπερτροφικό εγώ μας, ομφαλοσκοπώντας μίζερα με τη (θλιβερή) καθημερινότητά μας, αφήνοντας και πάλι τα σημαντικά και τα μεγάλα στους αιθεροβάμονες, στους εμμονικούς ιδεολόγους ή απλώς στους επόμενους;
Δεν διακατέχομαι από κανενός είδους οίστρο, επαναστατικό, ιδεοληπτικό ή άλλο. Ανησυχώ για τους γύρω μου όσο όλοι και κυρίως για αυτούς που είναι σε χειρότερη μοίρα από μενα. Φοβάμαι κι εγώ για την πάρτη μου, για το πώς θα με βρει η αυριανή μέρα.
Αλλά τρέμω κυρίως σ’αυτή τη σκέψη: ότι θα ξυπνήσω όταν θα έχει λάβει τέλος η κοροϊδία της «ελεύθερης έκφρασης της λαϊκής βούλησης» με τα σκυλιά του φασισμού να αλυχτάνε πιο δυνατά από ποτέ.
Εμείς που μεγαλώσαμε με τους Κατσιμιχαίους, οι μεγαλύτεροί μας που (δικαίως ή αδίκως, δεν έχει πια σημασία) πίστεψαν στην «Αλλαγή», οι μικρότεροί μας που πρέπει να εκφράσουν και να εκφραστούν «μ’αυτό το τίποτα», όπως τραγουδούσε ο Πορτοκάλογλου, όλοι εμείς έχουμε χρέος -νομίζω- να ξοδέψουμε κάθε μας δύναμη ενάντια στην «αυγή» που υπόσχεται η συμμορία του Μιχαλολιάκου. Να αντισταθούμε, να αντιστεκόμαστε κάθε μέρα σε ό,τι μπορεί να κάνει πιο δυνατό τον κουστουμαρισμένο φασισμό του Βορίδη, το ντυμένο με αρχαιοελληνική χλαμύδα  ρατσισμό του Γεωργιάδη, τον ιερό πατριωτισμό του Ψωμιάδη ή τον κυριλέ εθνικισμό του Καμμένου.
Η επιστροφή της ακροδεξιάς στο πολιτικό σκηνικό -η σαπίλα του φασισμού για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους- δεν είναι πια ένας εμμονικός φόβος αναρχοαριστερών. Δεν είναι γραφικότητες τύπου Καρατζαφέρη που προσφέρονται για σχολιασμό από τον Λαζόπουλο. Η τοξική ιδεολογία της Χρυσής Αυγής ποτίζει όλο και πιο βαθιά το σαθρό χώμα που πατάμε.
Κι αυτός είναι ο μεγαλύτερος φόβος.
Η Αριστερά μπορεί να μην τα καταφέρνει. Μπορεί να φαίνεται και να είναι λίγη για τις περιστάσεις. Αυτές όμως οι περιστάσεις -νομίζω και πάλι- ότι δεν μας επιτρέπουν να είμαστε χαλαροί. «Κι έρχεται η στιγμή για να αποφασίσεις, με ποιους θα πας και ποιους θα αφήσεις». Ας διαλέξουμε στρατόπεδο λοιπόν. Εδώ έχουμε πόλεμο. Κι ο εχθρός « δε μασάει».
Κωνσταντίνος Μαργιόλης

Πέμπτη, 8 Μαρτίου 2012

Η ΔΙΑΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΘΑΝΟΥ ΜΙΚΡΟΥΤΣΙΚΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΚΚΕ (ΚΑΙ Ο ΝΙΚΟΣ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ)!

Η διαγραφή του Θάνου Μικρούτσικου από το ΚΚΕ (και ο Νίκος Χατζηνικολάου)!
Διαβάζοντας την αυτοβιογραφία του Θάνου Μικρούτσικου που πρόσφατα κυκλοφόρησε από τον Πατάκη σε επιμέλεια Οδυσσέα Ιωάννου, σκόνταψα σε μία μικρούλα τοσοδούλα λεπτομέρεια. Λέει κάπου ο Μικρούτσικος ότι η είδηση διαγραφής του από το ΚΚΕ τον Φλεβάρη του 1984 δημοσιεύτηκε με την υπογραφή του Νίκου Χατζηνικολάου στην εφημερίδα Απογευματινή. Οφείλουμε επιτέλους να διορθώσουμε τούτη τη σοβαρή (αστειεύομαι...) ιστορική ανακρίβεια! Η είδηση δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Μεσημβρινή - όπου πράγματι είχε αρχίσει να δουλεύει τότε ο Χατζηνικολάου - και όχι στην Απογευματινή! Και σήμερα σας παρουσιάζουμε τα σχετικά ντοκουμέντα.
Λίγα πράγματα έχουν αλλάξει από τότε: ο Ανδρουλάκης και η Δαμανάκη κολύμπησαν από το σταλινικό δογματισμό στο δογματισμό της Κομισιόν και της ελεύθερης αγοράς (μικρή η απόσταση), ο Μικρούτσικος συνεχίζει τη μελωδική όσο και αντιφατική, προσωπική διαδρομή του, ο Χατζηνικολάου εξελίχθηκε από πρωτάρη δημοσιογράφο σε αστέρι των δελτίων των 8, και το ΚΚΕ συνεχίζει ακόμα να αγνοεί τη λέξη «εσωκομματική δημοκρατία» και διαγράφει αέρα-πατέρα όσους διαφωνούν με την κλειστή γκρούπα που αυτό-αποκαλείται ηγεσία του. Να με συγχωρούν ο Ιωάννου και ο Μικρούτσικος που δεν πήρα άδεια αναδημοσίευσης του αποσπάσματος από το πόνημά τους, τους ευχαριστώ εκ των προτέρων.
ηρ.οικ.
-----




Καταρχήν, ας δούμε πώς διηγείται τα γεγονότα ο ίδιος ο Μικρούτσικος στην αυτοβιογραφία του:
ΖΝΤΑΝΟΦ, ΛΟΥΚΑΤΣ ΚΑΙ ΠΛΕΧΑΝΟΦ
Μπαίνοντας στο 1983, θα ξεκινήσω με την πολιτική διάσταση των πραγμάτων. Έχουν περάσει βέβαια δύο χρόνια από την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία, εγώ είμαι ακόμη στο ΚΚΕ, έχοντας σοβαρές διαφωνίες με την επίσημη άποψη του Κόμματος για τα θέματα του πολιτισμού κυρίως, αλλά και γενικότερα για ιδεολογικά ζητήματα. Υπήρχαν καθημερινές, μικρές ή μεγάλες αφορμές για να αναδειχτούν αυτές οι διαφωνίες και να γίνουν αντιπαραθέσεις. Θυμάμαι, για παράδειγμα, ένα άρθρο που είχε γράψει η Μαρία Δαμανάκη στην Κομμουνιστική Επιθεώρηση, στο οποίο υποστήριζε - εκφράζοντας την επίσημη γραμμή - πως τη νεολαία θα έπρεπε να την αφορά το λαϊκό μας τραγούδι και όχι η αμερικάνικη μουσική. Λίγες μέρες αργότερα, κάναμε μία συνέντευξη στον Ριζοσπάστη με τον Δημήτρη Δανίκα, όπου έλεγα «Ναι στον Φρανκ Ζάππα, όχι στην εμπορευματοποιημένη αμερικάνικη μουσική που προσπαθεί να επιβάλλει έναν μητροπολιτικό ήχο». Αν αυτή η άποψη ακούγεται αυτονόητη σήμερα, σε διαβεβαιώ πως τότε δεν ήταν καθόλου αυτονόητη.
Μάλιστα σε μία ημερίδα του Κόμματος για τον πολιτισμό, ο εισηγητής από πλευράς Κεντρικής Επιτροπής υποστήριξε πως το τελευταίο βιβλίο περί αισθητικής που αποδέχεται το ΚΚΕ είναι το βιβλίο του Πλεχάνοφ, γραμμένο το 1903. Σήκωσα το χέρι μου και είπα πως δεν είναι δυνατόν στις αρχές της δεκαετίας του ’80 να μιλάμε για το βιβλίο του Πλεχάνοφ, τη στιγμή μάλιστα που σαράντα χρόνια πριν είχε προηγηθεί η σύγκρουση Λούκατς και Ζντάνοφ - ο Μπρεχτ είχε πάρει το μέρος του Λούκατς - και σε όλη την Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της Σοβιετικής Ένωσης, κάποιες άκαμπτες απόψεις αρχίζουν να αναθεωρούνται. Θυμάμαι πως εκείνην τη μέρα ήταν έξαλλος και ο Γιάννης Ρίτσος με την τοποθέτηση αυτού του στελέχους. Η παρέμβασή μου έκανε κακή εντύπωση στα ηγετικά στελέχη του Κόμματος. Φοβούνταν εκείνο το κομμάτι της ίδιας τους της Νεολαίας - της ΚΝΕ - που είχε αρχίσει να μην αποδέχεται άκριτα παρόμοιες απόψεις. Τα περισσότερα από εκείνα τα παιδιά - ο ανθός της ΚΝΕ κατά την άποψή μου - διαγράφηκαν σταδιακά στους επόμενους μήνες.
Λίγες ημέρες μετά την ημερίδα, ήμαστε καλεσμένοι μαζί με πολλούς άλλους καλλιτέχνες και στελέχη του ΚΚΕ - συμπεριλαμβανομένου του Φλωράκη - σε μία πρεμιέρα στο θέατρο «Καρέζη - Καζάκου». Μετά την παράσταση έστησαν μπουφέ στο φουαγιέ, ήμαστε γύρω στα σαράντα άτομα. Κάποια στιγμή, πλησιάζει ο σπουδαίος ηθοποιός Βασίλης Διαμαντόπουλος τον Χαρίλαο και του λέει «Νομίζω, σύντροφε, πως εμείς οι καλλιτέχνες που είμαστε μέλη του κόμματος δεν κάνουμε το καθήκον μας». Θύμωσα με αυτό που άκουσα και του είπα «Με συγχωρείς, Βασίλη μου, αλλά θεωρώ πως έχεις άδικο, έχω άλλη άποψη». Ποια είναι η άλλη άποψη;» με ρώτησε ο Χαρίλαος. Του απάντησα πως θεωρώ ότι το ΚΚΕ που είναι πρωτοπορία στους αγώνες του λαού, θα έπρεπε να είναι πρωτοπορία και στα ζητήματα αισθητικής και πολιτισμού και να αφήνει, χωρίς φόβο, πολλές απόψεις να ανθίσουν. Τότε ο Χαρίλαος χτυπάει με δύναμη το χέρι του στο τραπέζι και φωνάζει: «Οι αρχές του Μαρξισμού-Λενινισμού και στην αισθητική είναι αμετακίνητες!» Δηλαδή, του λέω, μένουμε ακόμη στον Πλεχάνοφ; «Βεβαίως στον Πλεχάνοφ» απαντάει θυμωμένος ο Χαρίλαος και απευθυνόμενος στον Φαράο τον ρωτάει: «Έτσι δεν είναι, Γρηγόρη;» Ο Φαράκος, προς τιμήν του, έβγαλε την πίπα από το στόμα και δεν απάντησε, δείχνοντάς του πως διαφωνούσε. Όλοι οι άλλοι πήραν το μέρος του Φλωράκη, μαζί και ο Ανδρουλάκης με τη Δαμανάκη. Τότε σκύβει προς το μέρος μου ο Δανίκας και μου ψιθυρίζει «Θάνο, την κάτσαμε!»
Στους πρώτους μήνες του 1984 με διέγραψαν από το Κόμμα, χωρίς να μου ζητήσουν να παραστώ όπως προέβλεπε το καταστατικό. Ήμουν στις Βρυξέλλες, με πήρε τηλέφωνο η Ειρήνη και μου είπε πως το έγραφαν οι εφημερίδες. Γράφοντας άρθρο για τη διαγραφή μου στην εφημερίδα Απογευματινή, ξεκίνησε την καριέρα του ο Νίκος Χατζηνικολάου…
(Πηγή: Οδυσσέας Ιωάννου, Ο Θάνος κι ο Μικρούτσικος: Μια αυτοβιογραφία μέσα από 24 συναντήσεις, Αθήνα, Εκδόσεις Πατάκη, 2011, σελ. 165-167).
-----
Ας δούμε τώρα πώς παρουσιάζει στη Μεσημβρινή ο Νίκος Χατζηνικολάου την είδηση διαγραφής του Θάνου Μικρούτσικου από το ΚΚΕ. Είναι προφανές ότι η είδηση θα τύχαινε προνομιακής μεταχείρισης από μία εφημερίδα δεξιού προσανατολισμού, και πράγματι το κείμενο του Χατζηνικολάου εκτείνεται σε δύο σελίδες. Στην πρώτη σελίδα:






Κρίση στο ΚΚΕ από την διαγραφή Μικρούτσικου
Δεκάδες διαγραφών στο χώρο της σπουδάζουσας και στον πολιτιστικό τομέα (με αποκορύφωμα τη διαγραφή του συνθέτη Θάνου Μικρούτσικου): η εκδήλωση αυτή της κρίσεως που έχει ξεσπάσει τις τελευταίες ημέρες στο ΚΚΕ, φαίνεται ν’ αντιστοιχεί σε πολύ βαθύτερους και σοβαρότερους κλυδωνισμούς, που συγκλονίζουν σήμερα στη βάση του ένα κόμμα κατά παράδοση υπερήφανο για την «ιδεολογική του καθαρότητα».
Πάνω από 30 διαγραφές, που προέρχονται κυρίως από την οργάνωση της ΚΝΕ στη Νομική (όπου εξαρθρώθηκε σύσσωμη μια οργάνωση Βάσης) αλλά και από την ΑΣΟΕΕ και την Πάντειο, έχει δημιουργήσει έκρυθμη κατάσταση στην Πανσπουδαστική (φοιτητική παράταξη της ΚΝΕ), καθώς οι διαγραφέντες φέρονται αποφασισμένοι - υποστηριζόμενοι και από στελέχη εντός ΚΝΕ - να δώσουν στη δημοσιότητα διακήρυξη με τις απόψεις τους και να συγκροτήσουν αυτόνομη παράταξη εν όψει των επερχόμενων φοιτητικών εκλογών.
Θύελλα διαμαρτυριών έχει ξεσηκώσει στις περισσότερες οργανώσεις του ΚΚΕ και η διαγραφή του Θάνου Μικρούτσικου - με τη κατηγορία του «ελιτισμού και του καριερισμού» -, παρά το γεγονός ότι καταβλήθηκε από την ηγεσία του κόμματος προσπάθεια να γίνει «διακριτικά», προς αποφυγήν ανεξέλεγκτων αντιδράσεων.
Αιτία της αποπομπής του Μικρούτσικου - που εκδιώχθηκε χωρίς να του ζητηθεί απολογία - ήταν ορισμένες διαφωνίες που είχε διατυπώσει ο μουσικοσυνθέτης σχετικά με την πολιτιστική πολιτική του ΚΚΕ. «Η μουσική μου δεν θα κολακέψει ποτέ τα αυτιά της ηγεσίας του κόμματος», έλεγε σε μια συνέντευξή του το περασμένο καλοκαίρι.
Είναι νωρίς ακόμη για να προβλέψει κανείς τις συνέπειες - αλλά και την έκβαση - της κρίσεως που φαίνεται να μαστίζει σήμερα το ΚΚΕ. Η ηγεσία του φέρεται πάντως αποφασισμένη να εξαρθρώσει πάση θυσία την αναφυόμενη αμφισβήτηση από τους κόλπους του κόμματος - γεγονός που δίνει μία επιπλέον ένδειξη για τη σοβαρότητά της.
(Πηγή: Νίκος Χατζηνικολάου, ‘Κρίση στο ΚΚΕ από την διαγραφή Μικρούτσικου’, Μεσημβρινή, αρ. 2899, 17 Φεβρουαρίου 1984, σελ. 1).
-----
Και στη δεύτερη σελίδα της εφημερίδας διαβάζουμε (χαρακτηριστικό απόσπασμα):






Κρίση και διαγραφές στελεχών στο ΚΚΕ
Η κρίση που έχει ξεσπάσει τις ημέρες αυτές στο ΚΚΕ - μια κρίση με διαγραφές και απόφαση των διαφωνούντων για ενεργό αντιπαράθεση - θα δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στην Πανσπουδαστική (φοιτητική παράταξη που πλήρως ελέγχει το ΚΚΕ) στις επόμενες φοιτητικές εκλογές.
Αποκορύφωμα της κρίσης είναι η διαγραφή του γνωστού συνθέτη κ. Θάνου Μικρούτσικου, για διαφωνίες του με την πολιτιστική πολιτική του ΚΚΕ, ο οποίος κατηγόρησε, σύμφωνα με απόλυτα επιβεβαιωμένες πληροφορίες για «ζντανωφικές αντιλήψεις» τους υπεύθυνους του κόμματος για τα πολιτιστικά κ.κ. Ρούλα Κουκούλου-Ζαχαριάδη μέλος του Π.Γ. και Θ. Σκαμνάκη μέλος της ΚΕ που φρόντισαν μετά για την «άνευ απολογίας» αποπομπή του από το κόμμα. Αποπομπή που έγινε ήδη γνωστή στις περισσότερες οργανώσεις του δογματικού Κ.Κ. δημιουργώντας θύελλα διαμαρτυριών και πείθοντας πως η προσπάθεια της ηγεσίας του κόμματος να την κρατήσει μυστική είχε τους λόγους της.
(…)
(Πηγή: Νίκος Χατζηνικολάου, ‘Κρίση και διαγραφές στελεχών στο ΚΚΕ’, Μεσημβρινή, αρ. 2899, 17 Φεβρουαρίου 1984, σελ. 2).
-----

Για το τέλος, επιτρέψτε μου μία κάπως προσωπική αναφορά - όχι ότι το ΚΚΕ ή ο Μικρούτσικος δεν είναι «προσωπικά» με την ευρεία έννοια... Εκείνη την περίοδο δούλευε στη Μεσημβρινή και ο πατέρας μου, ο δημοσιογράφος και σκιτσογράφος Διογένης Οικονόμου. Μάλιστα, δουλειά του φιλοξενείται στο ίδιο φύλλο, μερικές σελίδες μετά την είδηση της διαγραφής του Μικρούτσικου! «Πως μπλέκουν λέω οι ιστορίες και των ανθρώπων οι φωνές…». Ο πατέρας μου δούλευε στη Μεσημβρινή παρέα με τους έτερους σκιτσογράφους και φίλους του, τον Αντώνη Καλαμάρα και τον Νίκο Τσαβολάκη. Δυστυχώς, έφυγαν πρόωρα και οι τρεις. Επιτρέψτε μου λοιπόν να αφιερώσω τούτη εδώ την ανάρτηση στη μνήμη τους, και να σας αποχαιρετήσω με τα σκίτσα τους που έτυχε να δημοσιεύονται στο ίδιο φύλλο!
ηρ.οικ.

(του Αντώνη Καλαμάρα)

(του Διογένη Οικονόμου)

(και του Νίκου Τσαβολάκη)

Τετάρτη, 7 Μαρτίου 2012

ΜΙΑ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΣΤΑΜΑΤΗ ΦΑΣΟΥΛΗ ΣΤΟΝ ΑΡΓΥΡΗ ΠΑΠΑΣΤΑΘΗ

Ο Αργύρης Παπαστάθης μας ανοίγει για άλλη μια φορά το αρχείο του, με μία συνέντευξη με τον Σταμάτη Φασουλή που δημοσιεύτηκε πριν από δύο ακριβώς χρόνια στην - πλέον ανενεργή - ιστοσελίδα newstime.gr. Τον ευχαριστούμε! Μ.Π.
«Στην Ελλάδα τα εξώφυλλα περπάτησαν στον δρόμο»
Ο Σταμάτης Φασουλής μιλάει στον Αργύρη Παπαστάθη
(Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στο newstime.gr, στις 24 Φεβρουαρίου 2010)
Ο σπουδαίος σκηνοθέτης και ηθοποιός μιλάει στο Newstime.gr  για το θέατρο και την πολιτική. Αναφέρεται στις προκλήσεις που αντιμετώπιζε για να ανεβάσει «Το τρίτο στεφάνι» και σχολιάζει τη νέα κυβέρνηση, τον πρώην Πρωθυπουργό αλλά και τους κυρίους Γ. Αλογοσκούφη και Θ. Ρουσόπουλο. Ο λόγος του γοητευτικός, ακόμα κι όταν μελαγχολικά σημειώνει πως «σήμερα το παιδί εξεγείρεται γιατί είναι άλαλο, γιατί το έχεις αφήσει άλαλο και δεν έχει ούτε σύνθημα να φτιάξει. Αυτή αν θες είναι η μεγαλύτερη ευθύνη της γενιάς μου. Όχι ότι πρόδωσε τα όνειρά της, αλλά ότι άφησε σε ένα άσυλο τα παιδιά της».
Αργ. Π.
-----


-Πως θα περιγράφατε με λίγες λέξεις τη δεκαετία που πέρασε;
-Στις αρχές νομίζαμε όλοι ότι κάτι κάναμε. Περιμέναμε και τους Ολυμπιακούς ως  «μάννα εξ ουρανού», μπήκαμε στην ευρωζώνη που ήταν σωτήριο για τότε –και για τώρα δηλαδή, αλλά δεν ξέρω πως θα το διατηρήσουμε- αλλά όλα αυτά σιγά σιγά ξεπέσανε. Αυτό, ότι ο καθένας απέκτησε ένα σκάφος και όργωνε τις θάλασσες σαν θαλασσόλυκος της Αιόλου. Ήταν αρκετά παράλογο. Πληρώθηκε και θα πληρωθεί χρυσάφι. Επίσης, ότι σηκωθήκαν τα ιλουστρασιόν εξώφυλλα και περπατάγανε στον δρόμο, αυτό ήταν τρομακτικό.

-Με δανεικά περπατούσαν.
-Δεκανίκια. Αυτά δεν προχωρούν από μόνα τους, όντως, δεν έχουν πόδια τα εξώφυλλα. Ζήσαμε και τη χαρά του Έλληνα για το «πόσα βγάζεις» το οποίο δεν υπήρχε πριν. Κοροϊδεύαμε τους Αμερικάνους, οι οποίοι μετά το όνομά σου δεν ρωτούσαν «τι δουλειά κάνεις», σου έλεγαν «πόσα βγάζεις;». Αυτό «πέρασε» σαν νοοτροπία την προηγούμενη δεκαετία. «Πόσα βγάζεις;», δεν είχε σημασία τι δουλειά έκανες. Πρώτα-πρώτα, ξέρουμε ότι αποκλείεται να έκανες καθαρή δουλειά. Όταν ετοιμάζεις τους Ολυμπιακούς Αγώνες και γίνεται όλη αυτή η τράμπα, φυσικό είναι… Γιατί αλλιώς που τα βρήκες τα λεφτά; Ξέρεις πόσες χιλιάδες σκάφη υπάρχουν αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα; Ιδιόκτητα; Είναι αμέτρητα. Το καταπληκτικό δεν είναι αυτό, γιατί θα μπορούσες να πεις ότι ο λαός αυτός ευημερεί, το καταπληκτικό είναι ότι δεν φορολογούνται. Διότι όλοι τα δηλώνουν  ως επαγγελματικά και όχι ως σκάφη αναψυχής. Τα νοικιάζουν εικονικά δέκα ημέρες το χρόνο, και για αυτές τις δέκα ημέρες δεν φορολογούνται. Θέλουν να είναι κοτεράνθρωποι, αλλά χωρίς καμία από τις υποχρεώσεις όσων διαθέτουν κότερο.

-Θεωρείτε ότι τα τρία χρόνια λιτότητας που θα ζήσουμε είναι μια ευκαιρία να επιστρέψουμε στα «καλά που χάσαμε», ή πρόκειται για στερεότυπο; Δεν προέρχεστε από πλούσια οικογένεια και προφανώς έχετε ζήσει και πιο δύσκολες δεκαετίες…
-Ξέρεις κάτι; Τώρα που μου το λες… δεν το κατάλαβα καθόλου. Τώρα καταλαβαίνω ότι μπορεί να περνάγαμε δύσκολα. Δεν του έδινα σημασία. Η προσωπική μου ζωή δεν άπτεται των χρηματικών μου απολαβών. Ποτέ δεν συνέβη. Άλλο θεωρούσα ευτυχία, εντελώς διαφορετικό πράγμα. Ίσως γιατί δεν μου έλειψαν τα χρήματα σε βαθμό που να πεινάω και να είμαι στο δρόμο σε τυμπανιαία κατάσταση και να  ζητάω φαί. Δεν πέρασα κατοχή, αλλά ποτέ δεν φαντάστηκα ότι αν είχα λεφτά θα είχα ευτυχία. Ποτέ. Βέβαια, φανταζόμουν πάντα πως αν δεν έχω καθόλου λεφτά θα είμαι δυστυχής. Αλλά δε συνέβη και έτσι γλίτωσα τη δυστυχία. Για να επιστρέψουμε στην ερώτηση: φοβάμαι ότι η Ιστορία δεν επιστρέφει ποτέ. Εκείνο που ελπίζω είναι να ανακαλύψουμε καινούργια πράγματα που θα αντικαταστήσουν τα παλιά. Το λέει και ο Σεφέρης πολύ ωραία. Ότι σημασία δεν έχει τι χάνεις, αλλά με τι το αντικαθιστάς.

-Πολλοί σημερινοί νέοι κατηγορούν πολλούς από τη δική σας γενιά ότι πρόδωσαν τα ιδανικά τους και ταυτίστηκαν με το κατεστημένο. Τι απαντάτε;
-Πρώτον δεν έχω να απαντήσω σε κανέναν τίποτα. Αλλά τίποτα. Δεν έχω να δώσω λογαριασμό σε κανένα, παρά μόνο στον εαυτό μου. Δεύτερον, μπορεί να έχουνε και δίκιο. Αλλά καλύτερα να προδώσεις τα ιδανικά σου παρά να μην έχεις καθόλου. Υπάρχει μια φράση του Σαμαράκη που είναι ίσως μεγαλύτερη από την συγγραφική του δεινότητα που λέει: «ζω ακόμα, σημαίνει κάτι πρόδωσα». Θα ήταν αστείο να είσαι ντυμένος Πολυτεχνείο μέσα στη μεταγιάπικη ατμόσφαιρα, στην κατάρρευση του γιάπη στην οποία βιώνουμε. Τι σημαίνει προδίδω τα όνειρά μου; Τι σημαίνει κατεστημένο; Για πολλά από τα παιδιά του τότε, της γενιάς μου, τα όνειρά τους ήταν να επηρεάζουν τα πράγματα, να ξεχωρίσουν από τη μονοχρωμία με την ιδιαιτερότητα τους, να μην είσαι στην απέξω. Να μπούνε στην κυβέρνηση -την οποιαδήποτε εννοώ. Επομένως δεν νομίζω ότι τα πρόσδωσαν και πολύ. Εκεί είναι το λάθος. Στα όνειρα που φορτώνουμε τη γενιά μου ότι είχε. Δεν είναι ότι πρόδωσαν οι περισσότεροι τα όνειρα τους, το φοβερότερο είναι ότι αυτά τα όνειρα είχαν. Γι’ αυτά πολεμήσανε. Το ανησυχητικό είναι να μην έχεις όνειρα και να πολεμάς για το τίποτα. Και είναι ανησυχητικό για την κοινωνία. Σήμερα το παιδί εξεγείρεται γιατί είναι άλαλο, γιατί το έχεις αφήσει άλαλο και δεν έχει ούτε σύνθημα να φτιάξει. Αυτή αν θες είναι η μεγαλύτερη ευθύνη της γενιάς μου. Όχι ότι πρόδωσε τα όνειρά της, αλλά ότι άφησε σε ένα άσυλο τα παιδιά της.

-Ας πάμε λίγο στην πολιτική. Πως σας φαίνονται οι πρώτοι τέσσερις μήνες της νέας κυβέρνησης;
-Μουδιασμένοι. Από τη μια πλευρά οι άνθρωποι δικαιολογούνται γιατί βρήκαν ένα πράγμα που ούτε και οι ίδιοι το περίμεναν, και νομίζω πως κανείς δεν το περίμενε. Από την άλλη μεριά τους εκτιμώ και από μια τρίτη τους βρίσκω πάρα πολύ αναβλητικούς. Πάρα πολύ «τα ζώα μου αργά». Αλλά είναι μια κυβέρνηση για την οποία μπορούμε να μιλήσουμε. Αυτό που ζούσαμε πριν ήταν ο όλεθρος, δεν ήταν κυβέρνηση. Όπως αποδεικνύεται δε, τις φωτογραφίες και μόνο να δεις του πρώην ικανότερου, χυμένου σε κάτι έδρανα να σέρνεται, καταλαβαίνεις τι γινότανε. Νομίζω ότι ο Καραμανλής υπήρχε, όσο υπήρχε ο Θοδωρής. Ο Ρουσόπουλος. Ο Ρουσόπουλος ήταν όλη η κυβέρνηση και όλη η Νέα Δημοκρατία αυτά τα τέσσερα χρόνια που παρέμεινε. Μόλις έφυγε, το πράγμα φάνηκε από χίλια μέτρα ότι δεν είχε ούτε αρχή, ούτε μέση, ούτε τέλος. Δεν ήξερε κανείς τι γινότανε. Με έχει εκνευρίσει πάρα πολύ αυτός ο κύριος, ο κ. Αλογοσκούφης ο οποίος παράτησε τα κολέγια και την κιθάρα – ντράγκα ντρούγκα «riders on the storm»- και ήρθε, κατέστρεψε οικονομικά την Ελλάδα (γιατί με το καλημέρα σας μας έστειλε στην επιτήρηση) και μετά είπε ότι δεν με αφορά πια η πολιτική τώρα που σας κατέστρεψα. Και ξαναπήρε την κιθάρα και… «riders on the storm». Είναι και αναιδής δηλαδή. Αυτό το πράγμα δεν μπορώ να το συγχωρήσω σε έναν άνθρωπο. Ότι ένας που δεν είχε καμία σχέση με την πολιτική, ήρθε, κατέστρεψε, και σηκώθηκε και έφυγε γιατί ξαναγύρισε στα ενδιαφέροντά του, με κάνει έξαλλο. Είναι σαν να πάω εγώ, να καταστρέψω το Εθνικό Θέατρο, να του ρίξω μια βόμβα γιατί θέλω να κάνω μια παράσταση μεταμοντέρνα που θα βασίζεται στην αποδόμηση. Να αποδημήσω λοιπόν το Εθνικό, να κατεβάσω κάτω τους πολυελαίους, να κάψω τα καθίσματα, να αποτύχει η παράσταση και να πω «α, δε με ενδιαφέρει πια το θέατρο, θα ξαναγυρίσω στα ενδιαφέροντά μου».

-Λίγοι ίσως γνωρίζουν ότι την περίοδο της χούντας γράφατε επιθεώρηση για το «Ελεύθερο Θέατρο». Αυτά που ζούμε σήμερα σας προσφέρουν ερέθισμα για να γράψετε ξανά;
-Το έκανα πριν από τέσσερα χρόνια (σ.σ.: «Το τρέντυ θα σφυρίξει τρεις φορές»), σαν μια τελεία σε μια ολόκληρη θεατρική ζωή. Αυτή τη στιγμή, το θέμα το έχει αναλάβει η τηλεόραση με πολύ κακό τρόπο αλλά με μια φωτεινή εξαίρεση. Αυτό που κάνει ο Λαζόπουλος, πέρα από τις ιδεολογικές αντιρρήσεις που μπορεί να έχουμε ή να μην έχουμε, το ότι μετέφερε ζωντανά το σπαρταριστό της επιθεώρησης στην τηλεόραση, με τον κόσμο να έρχεται σε επαφή μαζί του την ώρα που παίζει, να αυτοσχεδιάζει, να χορεύει, να τραγουδάει, να συνδιαλέγεται με το κοινό που υπάρχει, να συνδιαλέγεται με το κοινό που δεν υπάρχει, να συνδιαλέγεται με εικόνες, όλα αυτά είναι κατά τη γνώμη μου μια σπουδαία στιγμή της επιθεώρησης. Δεν έχει σημασία ότι πέθανε η επιθεώρηση, σημασία έχει ότι αυτό με το οποίο αντικαταστάθηκε είναι πολύ σημαντικό.  Αλλά θέλει πολύ ταλέντο και δεν ξέρω αν έχουν πολλοί στην Ελλάδα το ταλέντο του Λάκη γι’ αυτού του είδους τα πράγματα. Από εκεί και πέρα ο καθένας μιλάει με τις ιδέες του και με αυτό που έχει.

-Δεν θεωρείτε ότι γλιστράει κάποιες στιγμές στον λαϊκισμό και ότι εκβιάζει το συναίσθημα; Για παράδειγμα όταν προβάλλει το πλάνο μιας ηλικιωμένης γυναίκας που κλαίει μπροστά στην κάμερα για κάτι τρομερό που της συνέβη και το αντιπαραβάλει με τους διεφθαρμένους πολιτικούς και το σύστημα.
-Δεν κρίνω την ιδεολογία κανενός. Δεν συμφωνώ και δεν διαφωνώ με τίποτα. Το δέχομαι σαν άποψη δικιά του. Μπορείς εσύ να εκφράσεις τη δική σου απέναντί του με την ίδια δύναμη έκφρασης; Κάντο. Αν δεν μπορείς τα άλλα είναι θεωρητικά. Εγώ δουλεύω το ίδιο χωράφι. Αν θέλω να πω τη διαφορά μου θα την πω στο χωράφι μου, δε θα την πω ιδεολογικά. Αφού διαφωνώ, ας κάνω κάτι αντίθετο.

-Σκηνοθετείτε από το 1975. Νιώθετε περισσότερο σκηνοθέτης ή ηθοποιός; Πως θα χαρακτηρίζατε τον εαυτό σας;
-Αχαρακτήριστο. Ασχολούμαι με το θέατρο και την τέχνη γενικότερα. Τώρα αν μου μιλήσεις για ειδικότητες, είμαι από τους τελευταίους που δεν έχουν και απεχθάνομαι την ειδικότητα. Απεχθάνομαι το σύστημα  Ford στην παραγωγή, εσύ κάνεις αυτό, εσύ το άλλο… Εγώ και μεταφράζω, και παίζω, και σκηνοθετώ, και κάνω υποβολείο, και κάνω coaching στους ηθοποιούς, και κουτσομπολεύω, και κάνω τον ψυχοθεραπευτή, και κάνω τον ιστορικό αναλυτή και απαγγέλω ποιήματα, ό,τι θες. Αρκεί να υπάρχω στο θέατρο και γενικότερα στην τέχνη όπως δειλά την εφαντάσθην μαθητής. Δεν μου έχει μείνει και άλλο πράγμα να κάνω.

-Πως και δεν «μπλέξατε» με την τηλεόραση;
-«Έμπλεξα» δυο τρεις φορές πολύ άσχημα.
 
-Υποθέτω ότι δεν σας δίνει χαρά.
-Αν ήταν κάτι που με ενδιέφερε θα ήθελα να παίξω, αλλά συνήθως αυτά που με ενδιαφέρουν δεν μου λένε να τα παίξω, και αυτά που δεν με ενδιαφέρουν καθόλου με χρυσοπαρακαλάνε και με χρυσοπληρώνουν για να κάνω ορισμένα χυδαία πράγματα που δεν θέλω ούτε να τα αναφέρω.

-Θέλω να πάμε στο «Τρίτο Στεφάνι». Πόσο δύσκολο ήταν να διαχειριστείτε τον προφορικό λόγο των γυναικών του μεσοπολέμου στο μυθιστόρημα του Κώστα Ταχτσή, τόσο για τη διασκευή που κάνατε μαζί με τον Θανάση Νιάρχο όσο και για το ανέβασμα της παράστασης;
-Η μεγαλύτερη δυσκολία δεν ήταν εκεί, γιατί όπως όλοι μας, κι εγώ φέρω το παρελθόν μου. Τα ξέρω αυτά τα πράγματα. Η μεγαλύτερη δυσκολία ήταν δυο γυναικείοι μονόλογοι να γίνουν διάλογοι 80 προσώπων, γυναικών, παιδιών, ανδρών, εφήβων, κοριτσιών μικρών, διανοουμένων. Αυτό πως το κάνεις; Εκεί τα χάσαμε με τον Νιάρχο, πελαγώσαμε. Γραπτώς ο Ταχτσής, με μια ηχητική άποψη του λόγου -και μάλιστα γυναικεία- λέει για παράδειγμα: «Ήρθε αυτός, ήτανε… Τι να σου πω;». Τι θα πει ο «τι να σου πω», πως θα μιλήσει; Κάντο διάλογο αυτό τώρα. Εκεί τρελάθηκα.
-Ήταν επίπονη διαδικασία;
-Φοβερά. Αλλά όταν βρεθήκαν οι δυο-τρεις βασικές λύσεις ήταν από τις πιο ευτυχισμένες στιγμές της ζωής μου.
 
-Αισθάνεστε δικαιωμένος από το αποτέλεσμα, από αυτό που βλέπετε;
-Μου αρέσει, δεν θα έκανα δυο-τρία πράγματα τώρα που το βλέπω και θα έβαζα δυο-τρία άλλα τα οποία τα έβγαλα γιατί η παράσταση πήγαινε πεντέμισι ώρες. «Έφαγα» μια ώρα παράσταση την οποία είχα στήσει.

-Παρακολουθείτε συχνά την παράσταση;
-Όχι πολύ συχνά, συνήθως την αφήνω την παράσταση στους ηθοποιούς, δεν μας ανήκει μετά. Δεν είμαι ποτέ ο σκηνοθέτης που βάζει τους ηθοποιούς στον γύψο για να τους φτιάξει το πόδι. Όπως είμαστε χορεύουμε, κουτσοί στραβοί στον Άγιο Παντελεήμονα, με τα ελαττώματα και τα προτερήματά μας. Και δεν θέλω να τους κάνω άλλους. Θέλω να είναι οι ίδιοι σε έναν άλλο ρόλο. Αυτό είναι το πιο σημαντικό για μένα. Σου λέει «ναι, αυτός όμως δεν ήταν ο Άμλετ». Γιατί ποιός είναι ο Αμλετ, ξέρεις εσύ ποιος είναι ο Άμλετ; Ύστερα αν ο Άμλετ ήταν ένας, θα παιζόταν με έναν και μοναδικό τρόπο. Όλοι θα μιμούνταν τον ηθοποιό που τον πρωτοέκανε; Τι ενδιαφέρον έχει αυτό; Το ενδιαφέρον είναι πως βλέπει η Παρασκευοπούλου τον Άμλετ, ο Λόρενς Ολίβιε και ο Γκίλγουντ. Και η Μαριέττα Ριάλδη. Βλέπεις έναν κύκλο πραγμάτων που μπορεί να καθρεφτίσει τα ίδια λόγια. Και αυτό έχει ενδιαφέρον. Ποτέ δεν έχω προσπαθήσει να βάλω έναν ηθοποιό σε έναν ρόλο. Να του ξυπνήσω πράγματα που υπάρχουν εν ύπνω σε σχέση με το ρόλο μέσα στη ζωή του, ναι. Πολλές φορές αυτό κάνω. Αλλά από την  πρεμιέρα και ύστερα το έργο ανήκει στους ηθοποιούς. Δεν βλέπω λοιπόν παραστάσεις γιατί και στεναχωριέμαι γιατί δεν γίνεται αυτό που θέλω, και πιστεύω συγχρόνως ότι δεν μπορώ να επέμβω γιατί αυτό που γίνεται είναι πιο σημαντικό από αυτό που ήθελα εγώ, γιατί είναι γεμάτο αίμα. Ενώ από μένα η αιμοδοσία γίνεται στην πρόβα. Μετά ο σκηνοθέτης είναι περιττός. Το μόνο που μπορείς να πεις είναι «προσέχετε λίγο τον ρυθμό σε αυτή τη σκηνή γιατί τον έχετε χαλαρώσει», τεχνικά πράγματα, τα οποία μια φορά το μήνα περνάς και τα λες. Σε λεπτομέρειες ρόλου είναι δύσκολο να μπεις. Ξέρεις, η παράσταση αποκτάει μια δικιά της ζωή, είναι αυτόνομος οργανισμός. Είναι σαν ένα παιδί που έκλεισε τα 21, μένει αλλού, παντρεύτηκε. Θα   μπεις εσύ να του πεις «κοίταξε να δεις, η γυναίκα σου, κι αυτό κι εκείνο…»; Αφού έχει φτιάξει τη ζωή του πια. Ζει.

-Κλείνοντας, πείτε μου τις σας δίνει μεγάλη χαρά στη ζωή σας και τι είναι αυτό που δεν αντέχετε με τίποτα;
-Ποικίλουν τόσο πολύ αυτά τα πράγματα ανάλογα με την ημέρα και με την ώρα. Πολλές φορές πράγματα που μου τη δίνανε πάρα πολύ και δεν μπορούσα να τα αντέξω τα λάτρεψα κι έγινα υποχείριό τους. Και αντίστροφα. Αυτά που λάτρεψα με βασάνισαν όσο τίποτα.